Çançuri, Şenkaya
Çançuri (Gürcüce: ჭანჭური), tarihsel Tao bölgesinde, günümüzde Erzurum ilinin Şenkaya ilçesinde ortadan kalkmış bir köydür. Yerleşim alanı Posik köyünün güneyinde bulunuyordu.[1]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Çançuri (ჭანჭური), Gürcü dilinde bir tür eriğin adıdır. Osmanlı kayıtlarında "Cancur" (جانجور) veya "Çançur" (چانچور) şeklinde geçen köyün adı bu erikten geliyor olabilir.[1][2]
Çançuri köyünün yer aldığı Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürüclerden ele geçirmiştir.
Osmanlı idaresinin 1574 tarihli mufassal defterinde Oltu livasının Bardız nahiyesinde "Cancur" adıyla kaydedilmiş iki köy bulunuyordu. Bulardan biri boşalmıştı. Diğerinde ise, Müslüman olmuş 6 hane yaşıyordu.[3] Çançuri köyü, 1595 tarihli mufassal defterine sonradan düşülen notlarda "Çançur-i Ulya" (چانچور علیا) geçer. Bu tarihte de bu yerleşim merkezi aynı idari konuma sahipti.[1] Bu defterde Çançur-i Ulya (Yukarı Çançuri) adından hareketle 1574 kaydındaki diğer köyün Çançur-i Süfla (Aşağı Çançuri) olduğu söylenebilir.
Çançuri köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de "Çançur" (چانچور) olarak geçer. Hicri 1132 (1719/1720) tarihinde Oltu sancağının Misirsor nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 8.000 akçe idi ve köy Sadık, İbrahim ve Yusuf adlı kardeşlere bırakılmıştı.[4] 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterini yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia, Rusça haritada Bardız köyünün kuzeybatısında "Çançur" (Чанчур) adıyla işaretlenen yerleşim yerinin Çançuri köyü olması gerektiğini yazmıştır.[1] Ancak 1886 tarihli Rus nüfus sayımında, Oltu kazasında (uçastok) bu adla bir köy yer almamıştır.[5] Çançuri'nin bu tarihten önce köy olmaktan çıktığı bu kayıttan anlaşılmaktadır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 602". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 797 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 78 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი: 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 537". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 660-758". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2025.