Timurkışla, Şenkaya
| Timurkışla | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Timurkışla Timurkışla'nın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°32′58″N 42°17′37″E / 40.54957°K 42.29355°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Şenkaya |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1568 m |
| Nüfus | 93 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25360 |
Timurkışla, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Eski adı bilinmeyen Timurkuşla, 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Teymur-Kışla (Теймур-Кишлы), 1902 tarihli Kars haritasında da "Teimur" (Teymur) olarak geçer.[5][6] Köyün adı geç dönemde Türkçe kaynaklarda "Temurkışla" şeklinde de yazılmıştır.
Tarihsel Tao bölgesindeki köyün bugünkü sınırları içinde kalan Kvabi köyünde (bugün Kop mahallesi) Cakeli hanedanından Mzeçabaki'nin (1445-1516) sarayı bulunuyordu.[7][8] Nitekim Tao bölgesi erken ve geç Orta Çağ'da Gürcü krallığı ve prenslikleri sınırları içinde yer alıyordu. Timurkışla köyünü de kapsayan bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Timurkışla, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Timurk" (Gürcüce: თიმურქი) olarak geçen köy olmalıdır. Bu tarihte Oltu sancağının Kuzey nahiyesine bağlı olan köyün nüfusu 6 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bugün "Venk" ve "Kop" olarak adlandırılan mahalleler de bu defterde ayrı köyler olarak kaydedilmiştir.[9]
Timurkışla köyünün bulunduğu bölge 1878'de Berlin Antlaşması'yla Rusların egemenliğine girdi. Rus idaresi sırasında, 1886 yılında Teymur-Kışla (Теймур-Кишлы) olarak kaydedilmiş olan köyden, 6 hanede 17'si erkek ve 13'ü kadın olan 30 kişi yaşıyordu. Bu tarihte Oltu Okrugu’nun Oltu kazasına (uçastok) bağlı olan köyün nüfusu Kürtlerden oluşuyordu.[5]
Timurkışla köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Temur Kışla (تمور قشلە) şeklinde geçer. Bu sırada bu yerleşim, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı.[10] 1935 yılında "Temurkışla" olarak kaydedilmiş olan köyün nüfusu 168 kişiden oluşuyordu.[11] 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca Kosor nahiyesi ile Temurkışla köyü bu kazaya bağlandı. 1965 yılında köyün nüfusu 397 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde sadece 131 kişi okuma yazma biliyordu.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[12]
Timurkışla köyüne bağlı Venk mahallesi eskiden Küçük Vank adıyla ayrı bir yerleşmeydi. Küçük Vank köyünde Küçük Vank Manastırı'na ait Gürcüce yazıtları olan Küçük Vank Kilisesi'nin kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Köyün Kop (eski Kvabi köyü) olarak adlandırılan mahallesinde, Bardız Çayı'nın Oltu Çayı'na katıldığı noktada Cakeli Hanedanı'ndan Mzeçabaki'ye ait Kvabi Sarayı bulunuyordu.[13][14]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 165 km, Şenkaya ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.[15][16] Mahalle, Şenkaya'nın batısında olup, 25.09 numaralı Şenkaya-Horasan il yolu kenarındadır.[17]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2024 | 93[2] |
| 2023 | 98[2] |
| 2022 | 85[2] |
| 2021 | 100[2] |
| 2020 | 100[2] |
| 2019 | 104[2] |
| 2018 | 104[2] |
| 2017 | 102[2] |
| 2016 | 97[2] |
| 2015 | 86[2] |
| 2014 | 100[2] |
| 2013 | 89[2] |
| 2012 | 91[3] |
| 2011 | 89[3] |
| 2010 | 97[3] |
| 2009 | 87[3] |
| 2008 | 99[3] |
| 2007 | 113[3] |
| 2000 | 143[3] |
| 1990 | 255[18] |
| 1985 | 292[19] |
| 1965 | 397[20] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k l m "Erzurum Şenkaya Timurkışla Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 17 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Timurkisla, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 26 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ a b "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, Sıra no: 710". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2023.
- ^ ""Kars" haritası - Eastern Turkey in Asia". 5 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2023.
- ^ "Ekvtime Takaişvili, 1907 Yılı Kola-Oltisi ve Çangli'de Arkeolojik Araştırmalar Gezisi (Gürcüce), Paris, 1938, s. 41-42". 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2021.
- ^ 2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 32 31 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-9-4
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 75. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 226". 5 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2023.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 361" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Mart 2021.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Ekvtime Takaişvili, 1907 Yılı Kola-Oltisi ve Çangli'de Arkeolojik Araştırmalar Gezisi (Gürcüce), Paris, 1938, s. 40-42". 29 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2021.
- ^ 2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 11, 32. 31 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-9-4
- ^ "Timurkışla Mahallesi". YerelNet.org.tr. 4 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ "25360 to Erzurum". 25360 to Erzurum. Erişim tarihi: 30 Kasım 2023.
- ^ "Google Maps". Google Maps. Erişim tarihi: 30 Kasım 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
