İçmesu, Şenkaya
| İçmesu | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  İçmesu İçmesu'nun Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°25′17″N 42°18′30″E / 40.42144°K 42.30824°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Şenkaya |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1839 m |
| Nüfus | 48 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25360 |
İçmesu, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]İçmesu ile Gözebaşı mahallelerinin eski ortak adı Hamasi veya Hamas'tır. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda Hamasi (ჰამასი veya ხამასი) biçiminde geçer. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde İçmesu köyü Hamas-i Süfla (هاماس سفلا) yani Aşağı Hamas, Gözebaşı köyü ise Hamas-i Ulya (هاماس علیا), yani Yukarı Hamas olarak kaydedilmiştir.[5]
Aşağı Hamasi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinin köylerinden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu yerleşmeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Aşağı Hamasi köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, "Hamas-i Süfla" adıyla Oltu sancağının Bardız (Bardusi) nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde 24 Hristiyan hane yaşıyordu; Yukarı Hamas köyü ise boşalmış, insansız hale gelmişti.[6] Bu yerleşimler, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Hamas (خاماص) adıyla tek köy olarak geçer. Bu sırada bu köy, Oltu livasının Kethuti (ქეთხუთი) nahiyesine bağlıydı.[7] Kethuti adı, Gürcüce "beş tepe" anlamına gelen Kedhuti'den (ქედხუთი) değişime uğramıştır.[8]
Hamasi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Hamas (خاماص) şeklinde tek köy olarak kaydedilmiştir. Hicri 1113 (1701/1702) tarihinde 6.500 akçe karşılığında Hıdır adında birine tahsis edilmişti. Bu sırada köy Oltu sancağının Güney nahiyesine bağlıydı.[9]
Hamasi köyü, 1835 yılında da tek köy olarak geçer. Askere alma ve vergi toplama amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sayımda köyde 25 hanede 115 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Hamasi köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 230 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.[10]
Aşağı Hamas ve Yukarı Hamas köyleri, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Hamaslar" (هاماسلر) adıyla tek köy olarak kaydedilmiştir. Bu sırada bu iki yerleşim Kars vilayetinin Sarıkamış kazasının Bardız nahiyesine bağlıydı.[11] 1940 genel nüfus sayımında Aşağıhamas adıyla ayrı bir köy olarak aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 334 kişiden oluşuyordu.[12] 1946 yılında Şenkaya ilçe olunca, Aşağı Hamas köyü Sarıkamışt'an alınıp Şenkaya ilçesine bağlandı. Hamas veya Hamasi "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla İçmesu olarak değiştirilmiştir.[13] İçmesu köyünün nüfusu 1965 yılında 384 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 189 kişi okuma yazma biliyordu.[14]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[15]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 155 km, Şenkaya ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır.[16] Mahalle, Şenkaya'nın güneyinde olup, 25.10 numaralı Şenkaya-Horasan il yolu kenarındadır.[17]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 48[2] |
| 2021 | 54[2] |
| 2020 | 51[2] |
| 2019 | 58[2] |
| 2018 | 61[2] |
| 2017 | 59[2] |
| 2016 | 55[2] |
| 2015 | 48[2] |
| 2014 | 54[2] |
| 2013 | 54[2] |
| 2012 | 45[3] |
| 2011 | 41[3] |
| 2010 | 37[3] |
| 2009 | 45[3] |
| 2008 | 48[3] |
| 2007 | 45[3] |
| 2000 | 63[3] |
| 1990 | 122[18] |
| 1985 | 173[19] |
| 1965 | 384[20] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Şenkaya İçmesu Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 19 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Icmesu, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 462. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 78. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 595". 27 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2025.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 789. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.-9941-25-828-2
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, 103, 323". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2025.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 82. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 765". 5 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2023.
- ^ "1940 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1944, s. 355" (PDF). 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 3 Temmuz 2025.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 607". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2021.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 26 Kasım 2023.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "İçmesu Mahallesi". YerelNet.org.tr. 22 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ "Google Maps". Google Maps. 16 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Ocak 2024.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.