Şenkaya
| Şenkaya | |
|---|---|
 | |
 İlçe sınırları haritası | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Erzurum |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Murat Çürük |
| • Belediye başkanı | Görbil Özcan (CHP) |
| Rakım | 1850 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 18.281 |
| • Kır | - |
| • Şehir | - |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| Posta kodu | 25360 |
| İl alan kodu | 442 |
| İl plaka kodu | 25 |
Resmî site Şenkaya Belediyesi | |
Şenkaya, Erzurum ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin merkezidir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Şenkaya adı geç dönemde ortaya çıkmıştır. Nitekim Şenkaya ilçesi, 1946 yılında Kamhis, Kosor ve Bardız nahiyelerinin birleştirilmesiyle kurulmuştur. Şenkaya kasabası ise, Örtülü köyüne dayanır.[2]
Bugünkü ilçe ve ilçe merkezi olan Şenkaya, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferini müteakip 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir.
Bugünkü Şenkaya kasabasının çekirdeğini oluşturan Ortuli köyü de erken dönem Osmanlı kayıtlarında yer almamıştır. 1835 yılında Çıldır Eyaleti’nin Penek sancağına bağlı olan köyde çoğunluğu Müslüman olmak üzere, Müslümanlar ve Katolikler yaşıyordu.[3] Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde köyün Müslüman nüfusu Türk olarak kaydedilmiştir.[4]
Ortuli, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum Vilayeti'nin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı.[5] 1935 gelen nüfus sayımında köyün adı "Örtülü" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti. Bu tarihte Örtülü köyünün nüfusu 1.225 kişiden oluşuyordu.[6] 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Örtülü köyünün de adı değiştirilip Şenkaya adıyla bu ilçenin merkezi haline getirdi.
Şenkaya ilçesi, 1950 genel nüfus sayımında, merkez nahiye, Bardız nahiyesi ve Kosor nahiyesi olmak üzere üç nahiyeden oluşuyordu. Merkez nahiyeye dokuz köy, Bardız nahiyesine 26 köy ve Kosor nahiyesine 25 köy bağlıydı. Şenkaya ilçesinin toplam nüfusu 28.353 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde yer alan 1.784 kişi Şenkaya kasabasında bulunuyordu.[7] 1965 genel nüfus sayımında Şenkaya kasabasının nüfusu 2.416 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 1.301 kişi okuma yazma biliyordu. Nüfusu 36.128 kişiden oluşan Şenkaya ilçesinde ise, 11.173 kişi okuryazardı.[8]
Şenkaya kasabası günümüzde Aşağı ve Yukarı mahallelerinden oluşur. Aşağı mahalle kasabanın batısını, Yukarı mahalle ise doğusunu oluşturmaktadır.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Karadeniz Bölgesi ile Doğu Anadolu Bölgesi'nin kesiştiği noktadadır. Erzurum il merkezinin 185 km kuzeydoğusunda yer almaktadır. Kuzeyinde Göle, doğusunda Sarıkamış, batısında Oltu ve kuzey batısında Olur ilçeleriyle komşudur. İlçenin belli başlı yükseklikleri; doğusunda Allahuekber Dağları, batısında Kırdağ, güneyinde Çember dağları ve kuzeyinde Ziyaret dağları bulunmaktadır. İlçe merkezi Soğanlı Dağları ve Allahuekber Dağları'nın eteklerinde yer alır. Ormanlık araziler ilçenin kuzey-kuzeydoğu bölümünde daha yoğun olarak görülmektedir. İlçe, oldukça geniş mera ve çayırlık alanlara sahiptir.
İlçenin yüzölçümü 1.381 km²’dir.[9]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1950[10] | 28.353 | 1.784 | 26.569 |
| 1955[11] | 29.532 | 2.102 | 27.430 |
| 1960[12] | 33.617 | 2.329 | 31.288 |
| 1965[13] | 36.128 | 2.416 | 33.712 |
| 1970[14] | 36.850 | 3.156 | 33.694 |
| 1975[15] | 38.121 | 3.190 | 34.931 |
| 1980[16] | 38.562 | 2.706 | 35.856 |
| 1985[17] | 36.343 | 2.559 | 33.784 |
| 1990[18] | 33.115 | 3.033 | 30.082 |
| 2000[19] | 27.632 | 3.676 | 23.956 |
| 2007[20] | 22.987 | 2.560 | 20.427 |
| 2008[21] | 22.520 | 2.945 | 19.575 |
| 2009[22] | 21.985 | 2.840 | 19.145 |
| 2010[23] | 21.546 | 2.803 | 18.743 |
| 2011[24] | 21.424 | 2.705 | 18.719 |
| 2012[25] | 21.151 | 2.727 | 18.424 |
| 2013[26] | 20.771 | 20.771 | veri yok |
| 2014[27] | 19.979 | 19.979 | veri yok |
| 2015[28] | 18.895 | 18.895 | veri yok |
| 2016[28] | 18.438 | 18.438 | veri yok |
| 2017[28] | 18.101 | 18.101 | veri yok |
| 2018[28] | 18.281 | 18.281 | veri yok |
| 2019[28] | 17.511 | 17.511 | veri yok |
| 2020[28] | 17.399 | 17.399 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Arşivlenmiş kopya". 9 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Aralık 2012.
- ^ ""Şenkaya İlçesi" - Erzurum Ansiklopedisi". 18 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ağustos 2022.
- ^ Tao (Gürcüce), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90, 105. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 719". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2025.
- ^ "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 226". 29 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2025.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 304" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 27 Haziran 2025.
- ^ 1950 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1954, s. 174.
- ^ 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 261-262.
- ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. Erişim tarihi: 2025-12-11.
- ^ . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b c d e f
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Şenkaya Nüfusu - Erzurum". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
- "Erzurum Şenkaya Nüfusu". nufusune.com.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Şenkaya Belediyesi30 Mart 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Şenkaya Kaymakamlığı19 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
| Otorite kontrolü |
|
|---|
