Yukarıbakraçlı, Şenkaya
| Yukarıbakraçlı | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Yukarıbakraçlı Yukarıbakraçlı'nın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°36′09″N 42°14′23″E / 40.6026°K 42.23968°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Şenkaya |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 2167 m |
| Nüfus | 100 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25360 |
Yukarıbakraçlı, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Yukarıbakraçlı ile Aşağıbakraçlı'nın ortak eski adı Merenisi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Merenisi (მერენისი), "mere" (მერე) kelimesinden gelir. Gürcüce "mere" kelimesi, akarsu kıyısındaki düzlüğe, meydana verilen addır.[5][6] Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Merenes (مرە نس) olarak geçer.[7] Erkan-i Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında Merenes (مەرەنەس) şeklinde yazılmıştır.[8]
Merenisi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılda Gürcülerden ele geçirmiştir. Yukarıbakraçlı'da 10. yüzyılda inşa edilmiş olan Gürcüce yazıtlı Merenisi Kilisesi ile Aşağıbakraçlı'da bugüne izi kalmamış olan kilise de, köyün eski yerleşim olduğunu göstermektedir.[9]
Merenisi köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Penek (Panaki) livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 26 Hristiyan haneden oluşuyordu. Hane reislerinden biri, "keşiş veled-i Okropir" şeklinde kaydedilmiş olan ve baba adından Gürcü olduğu anlaşılan bir rahipti. Köyde buğday, arpa ve darı tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz besleniyordu.[7][10][11]
Merenisi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Merenes (مرەنس) olarak geçer. Bu tarihte de aynı idarî konuma sahip olan köyün Hicri 1118 (1706/1707) tarihinde hasılası 8.000 akçe idi ve köy Hamza adına birine tahsis edilmişti.[12]
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde tek köy olarak kaydedilmiş olan Merenisi, Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve Müslim nüfus defterine göre köydeki 25 hanede 82 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Merenisi köyünün nüfusunun yaklaşık 164 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.[13]
Merenisi köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin "Merines" (Меринесъ) adıyla tek köy olarak kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. Bu kazaya bağlı Penyak nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu, 151'i erkek ve 131'i kadın olmak üzere, 41 hanede yaşayan 282 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte köy Rumlarla meskun hale gelmişti.[14] Rus idaresi sırasında Merenisi'nin nüfusu artmış, 1896 yılında 339 kişiye, 1906 yılında da 427 kişiye ulaşmıştır.[15]
Merenisi Türkiye'ye kaldıktan sona iki ayrı köy sayıldı. 1935 genel nüfus sayımında "Yukarımernis" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 140 kişiden oluşuyordu.[16] 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ile Yukarımernis köyü bu kazaya bağlandı. Yukarı Merinis adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yukarı Bakraçlı olarak değiştirilmiştir.[17] Yukarıbakraçlı köyünün nüfusu 1965 yılında 235 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 21 kişi okuma yazma biliyordu.[18]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[19]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 151 km, Şenkaya ilçe merkezine 36 km uzaklıktadır.[20] Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup, D.060 numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Aşağıbakraçlı ve Paşalı mahalleleri üzerinden, 11,8 km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.[21]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 100[2] |
| 2021 | 105[2] |
| 2020 | 110[2] |
| 2019 | 104[2] |
| 2018 | 96[2] |
| 2017 | 107[2] |
| 2016 | 104[2] |
| 2015 | 108[2] |
| 2014 | 99[2] |
| 2013 | 102[2] |
| 2012 | 105[3] |
| 2011 | 102[3] |
| 2010 | 109[3] |
| 2009 | 112[3] |
| 2008 | 115[3] |
| 2007 | 112[3] |
| 2000 | 145[3] |
| 1990 | 194[22] |
| 1985 | 221[23] |
| 1965 | 235[24] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Şenkaya Yukarıbakraçlı Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 15 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Yukaribakracli, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 442". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2025.
- ^ ""მერე" - Gürcüce Sözlük". 28 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Kasım 2021.
- ^ a b "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 569". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2025.
- ^ ""Oltu" (Harita) - Erkan-ı Harbiye-i Umumiye, 1330". 26 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2023.
- ^ 2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (Gürcüce), Tiflis, 2018, s. 36-37 31 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-9-4
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: თარგმანი: წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 353". 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: ტექსტი: წიგნი I), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt; I. cilt (1947), s. 243, 249, II. cilt (1941), s. 361". 27 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no:227". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Ağustos 2025.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 89. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, Sıra no: 730". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Mart 2023.
- ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 120, ISBN 9786052100271.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 397" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Mart 2021.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 577". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mart 2021.
- ^ 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 262.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Yukarıbakraçlı Mahallesi". YerelNet.org.tr. 4 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2023.
- ^ "Google Maps". Google Maps. Erişim tarihi: 19 Ocak 2024.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.