Tetrikoşi, Şenkaya
Tetrikoşi (Gürcüce: თეთრიქოში veya თეთრიკოში), tarihsel Tao bölgesinde eski bir yerleşim yeridir. Günümüzde Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı Yoğurtçular ile Nişantaşı mahalleleri arasında yer alır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Gürcüce bir yer adı olan Tetrikoşi (თეთრიკოში), beyaz anlamına gelen "tetri" (თეთრი)ile balık tutma sepeti olan "koşi" (კოში) kelimelerinden oluşur.[1][2]
Tetrikoşi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.[3] Tetrikoşi’deki megalit yapı ve iki kilise kalıntısı, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Ancak eski Osmanlı kayıtlarında bir köy olarak geçmemektedir. Tetrikoşi adı, Türkçede "Tetirkoş" şeklini almıştır.[4]
Tetrikoşi’deki megalit yapının günümüze ulaşan kalıntıları, Tetrikoşi’nin 2,8 kilometre güneybatısında olup iki terasa yayılıyordu. İri taşlarla harç kullanılmadan inşa edilmiş olan duvarların bugüne kalan kısımların yüksekliği 1 metreyi bulur. İki kiliseden biri tamamen yıkılmış olup kilisenin kalıntıları mezarlığın 300 metre güneyindedir. İkinci kilise, Tetrikoşi’nin 2 kilometre güneybatısında yer alır. Tek nefli bir yapı olan kilisenin apsisi dışa bir çıkıntı yapacak şeklinde inşa edilmiştir. Kilisenin duvarları düzgün kesme taşlarla kaplıydı. Yıkılmış olan kilisenin günümüze kalan duvarlarının yüksekliği 2,5 metreyi bulur. Kilisenin çevresinde eski bir yerleşimin izleri bulunmaktadır. Köylüler terk edilmiş bu yerleşimi bugün “Kılıçköy” olarak adlandırmaktadır.[5] Bu kalıntılar burada eskiden bir köyün bulunduğunu ve bu kilisenin de bu köyün kilisesi olduğunu göstermektedir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "თეთრი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 22 Şubat 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
- ^ "კოში" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 22 Şubat 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 67. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "T.C. Mİllî Eğİtİm Bakanlığı, Erzurum / Şenkaya - Nişantaşı Tetirkoş İlkokulu"
- ^ 2017 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2017 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2018, s. 81-82. 31 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-9-4