Sarısaz, Oltu
| Sarısaz | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Sarısaz Sarısaz'ın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°31′44″N 41°55′36″E / 40.5289°K 41.9267°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Oltu |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1788 m |
| Nüfus | 136 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25400 |
Sarısaz, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Sarısaz'ın eski adı Zardanisi (Gürcüce: ზარდანისი) veya Zardenes'tir. Bu yerleşim merkezi, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Zardanis (زردانیس) ve 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Zardenes (زاردنیس) olarak geçer.[5][6]
Zardanisi veya Zardenes köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü yerleşimin 2 kilometre kuzeybatısında bulunan yıkık haldeki Tezonisi Kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.[7]
Zardanisi veya Zardenes köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde yer almamıştır. Bununla birlikte, Zardanesi Kilisesi olarak da bilinen Tezonisi Kilisesi'nin bulunduğu yerdeki yerleşim merkezi Tezonisi, Oltu livasının Güney nahiyesine bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte bu köyde Müslüman olmuş 4 hane bulunuyordu.[8]
Zardanisi veya Zardenes köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Oltu livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Hicri 1133 (1720/1721) tarihinde hasılası 4.000 akçe olan köy, Derviş Ahmed adında birine bırakılmıştı.[5]
Zardanisi veya Zardenes köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterindeki kayda göre, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köydeki 6 hanede 23 erkek bulunuyordu. Köyün toplam nüfusunun erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.[9]
Zardanisi veya Zardenes köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'ın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Zardanes (Зарданесъ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına (uçastok) bağlı Avdost nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 67'si erkek ve 39'u kadın olmak üzere, 13 hanede yaşayan ve tamamı Ermeni olan 106 kişiden oluşuyordu.[10]
Zardanisi veya Zardenes köyü, 1928 tarihli Osmanlıca idari teşkilatında "Zerdens" (زردەنس) şeklinde yazılmıştır. Bu sırada köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[11] 1940 genel nüfus sayımında "Zerdenis" adıyla kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 193 kişiden oluşuyordu.[12] Zardanisi veya Zerdenis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Sarısaz olarak değiştirilmiştir.[13] 1965 genel nüfus sayımında Sarısaz köyünde 324 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 79 kişi okuma yazma biliyordu.[14]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[15]
Bu yerleşim merkezinin eski Hristiyan nüfusunun ibadet yeri olan Zardenesi Kilisesi, caminin yanında bulunuyordu. 1952 yılında yıkılmış olan bu yapıdan geriye herhangi bir şey kalmamıştır.[16]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 112 km, Oltu ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.[17] Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, D.062 numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yolu kenarındadır.[18]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 136[2] |
| 2021 | 148[2] |
| 2020 | 184[2] |
| 2019 | 180[2] |
| 2018 | 201[2] |
| 2017 | 171[2] |
| 2016 | 184[2] |
| 2015 | 194[2] |
| 2014 | 206[2] |
| 2013 | 228[2] |
| 2012 | 240[3] |
| 2011 | 264[3] |
| 2010 | 274[3] |
| 2009 | 284[3] |
| 2008 | 284[3] |
| 2007 | 290[3] |
| 2000 | 313[3] |
| 1990 | 389[19] |
| 1985 | 396[20] |
| 1965 | 324[21] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Oltu Sarısaz Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 15 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Sarisaz, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 22 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 552
- ^ Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 265. 29 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Yüksek lisans tezi
- ^ 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 238 ISBN 978-9941-9470-8-7
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 182. 29 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Yüksek lisans tezi
- ^ Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 664
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224.
- ^ 1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 247.
- ^ Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 787.
- ^ 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 259.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 233 ISBN 978-9941-9470-8-7
- ^ "Sarısaz Mahallesi". YerelNet.org.tr. 4 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ "Sarısaz to Erzurum". Sarısaz to Erzurum. Erişim tarihi: 16 Kasım 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.