Kaleboğazı, Oltu
| Kaleboğazı | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Kaleboğazı Kaleboğazı'nın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°31′21″N 41°53′57″E / 40.5225°K 41.8992°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Oltu |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1615 m |
| Nüfus | 202 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25400 |
Kaleboğazı, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaleboğazı'nın adı 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Kala Boğazı" (قلعە بوغازی) olarak geçer.[5] Bu yer adının Gürcücede aynı anlamdaki "Tsihis Keli"den ( ციხის ყელი) çevrilmiş olabileceği tahmin edilmektedir. Nitekim köyde o dönemden kalma yıkık bir kale bulunmaktadır.[6][7]
Kala Boğazı köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.[8]
Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Kala Boğazı köyü, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Bu sırada köyde 10 hane bulunuyordu ve 27 erkek tespit edilmişti. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.[6][9]
Kaleboğazı köyü, 1928 tarihli Osmanlıca mülki teşkilatında da "Kala Boğazı" (قلعە بوغازی) olarak geçer. Bu sırada köy, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[10] 1940 genel nüfus sayımında "Kale bağazı" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 460 kişiden oluşuyordu.[11] 1965 genel nüfus sayımında Kaleboğazı köyünde 530 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 131 kişi okuma yazma biliyordu.[12]
Mahallenin eski adı 1913 yılı kayıtlarında da bugünkü adını taşımaktadır.[13]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[14]
Kaleboğazı Kalesi, bir kayalık tepe üzerinde, kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiştir. Kalenin duvarları yer yer temel seviyesine kadar yıkılmıştır.[7]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 110 km, Oltu ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.[15] Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, D.062 numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 1,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.[16]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 202[2] |
| 2021 | 210[2] |
| 2020 | 223[2] |
| 2019 | 206[2] |
| 2018 | 227[2] |
| 2017 | 190[2] |
| 2016 | 185[2] |
| 2015 | 182[2] |
| 2014 | 212[2] |
| 2013 | 220[2] |
| 2012 | 237[3] |
| 2011 | 280[3] |
| 2010 | 278[3] |
| 2009 | 283[3] |
| 2008 | 270[3] |
| 2007 | 292[3] |
| 2000 | 388[3] |
| 1990 | 619[17] |
| 1985 | 625[18] |
| 1965 | 530[12] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Oltu Kaleboğazı Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 7 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Kalebogazi, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 22 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 265. 29 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Yüksek lisans tezi
- ^ a b Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 80. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ a b 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 236 ISBN 978-9941-9470-8-7
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 67. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 76. 29 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Yüksek lisans tezi
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1940). "1940 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). tuik.gov.tr. 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Temmuz 2022.
- ^ a b Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1965). "1965 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). tuik.gov.tr. 31 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Ağustos 2022. Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi: "TÜİK1965" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. 14 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2023.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Kaleboğazı Mahallesi". YerelNet.org.tr. 4 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ "Google Maps detay". Google Maps. Erişim tarihi: 4 Ocak 2024.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.