Toprakkale, Oltu
| Toprakkale | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Toprakkale Toprakkale'nin Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°28′09″N 41°59′57″E / 40.4692°K 41.9992°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Oltu |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1532 m |
| Nüfus | 74 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25400 |
Toprakkale, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Toprakkale mahallesinin eski adı Toprak'tır. Nitekim Osmanlı cebe defteri (1692-1734) ile 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Toprak (طپراق ve طوپراق) şeklinde geçer.[5][6] Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca idari teşkilatında ise Toprak Kala (طپراق قلعە) şeklinde yazılmıştır.[7]
Toprak köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içinde bulunan kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.[8]
Toprak köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlıydı. Hicri 1134 (1721/1722) tarihinde köyün hasılası 3.000 akçe idi ve burası Ahmed adında birine bırakılmıştı.[5]
Toprak köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği bu tarihte köydeki 4 hanede 11 erkek yazılmıştır. Köyün toplam nüfusunun ise erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.[9]
Toprak köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak, Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında "Topryang" (Топрянгъ) adıyla kaydettiği yerleşim merkezi, Oltu sancağının Oltu kazasına (uçastok) bağlı Avdost nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 91'i erkek ve 68'i kadın olmak üzere, 40 hanede yaşayan ve tamamı Türk olarak yazılmış 159 kişiden oluşuyordu. Bu kayıtta bu yerleşim merkezinin eskiden Bardız nahiyesine (Бардусскій) bağlı olan Toprak köyü olduğu belirtilmişti.[10]
Toprak köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Toprak Kala" adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Pitkir nahiyesine bağlıydı.[11] 1940 genel nüfus sayımında "Toprak kale" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 162 kişiden oluşuyordu.[12] 1965 genel nüfus sayımında Toprakkale köyünde 291 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 72 kişi okuma yazma biliyordu.[13]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[14]
Toprakkale mahallesindeki kilise, yerleşim merkezinin 2,7 kilometre doğusunda bulunmaktadır. Tamamen yıkılmış olan bu yapıdan geriye küçük bir harçlı duvar parçası kalmıştır. Kilise ilk kez 2016 yılında yazılı bir kaynakta yer almıştır.[8]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 105 km, Oltu ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.[15] Mahalle, Oltu'nun güneyinde olup, D.955 numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna, 1,2 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.[16]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 74[2] |
| 2021 | 60[2] |
| 2020 | 74[2] |
| 2019 | 64[2] |
| 2018 | 78[2] |
| 2017 | 53[2] |
| 2016 | 57[2] |
| 2015 | 58[2] |
| 2014 | 68[2] |
| 2013 | 72[2] |
| 2012 | 71[3] |
| 2011 | 79[3] |
| 2010 | 93[3] |
| 2009 | 103[3] |
| 2008 | 105[3] |
| 2007 | 104[3] |
| 2000 | 135[3] |
| 1990 | 293[17] |
| 1985 | 293[18] |
| 1965 | 291[13] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Oltu Toprakkale Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Toprakkale, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 17 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 601". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2025.
- ^ Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 265. 29 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Yüksek lisans tezi
- ^ "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 226". 29 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Eylül 2025.
- ^ a b 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 209 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
- ^ Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 192. 29 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Yüksek lisans tezi
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 671". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mayıs 2024.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 226.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1940). "1940 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). tuik.gov.tr. 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Temmuz 2022.
- ^ a b Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1965). "1965 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). tuik.gov.tr. 31 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Ağustos 2022. Kaynak hatası: Geçersiz
<ref>etiketi: "TÜİK1965" adı farklı içerikte birden fazla tanımlanmış (Bkz: Kaynak gösterme) - ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Toprakkale Mahallesi". YerelNet.org.tr. 3 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ "Toprakkale to Toprakkale". Toprakkale to Toprakkale. 16 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.