Çanakpınar, Oltu
| Çanakpınar | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Çanakpınar Çanakpınar'ın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°39′53″N 41°51′58″E / 40.6647°K 41.8661°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Oltu |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1532 m |
| Nüfus | 84 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25400 |
Çanakpınar, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Çanakpınar'ın eski adı Kalakiskari'dir. Kalakiskari (ქალაქისკარი), Gürcücede "şehir kapısı" anlamına gelir.[5][6] Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) "Kalakiskar" (كلكسكر) şeklinde geçer.[7][8] Köyün adı 1886 tarihli Rus nüfus sayımında ise, Kelger (Кельгеръ) olarak kaydedilmiştir.[9] Bu yer adı sonradan Kilgir veya Kilğir'e dönüşmüştür.
Kalakiskari veya Kelger köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Kalakiskari veya Kelger köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlıydı. Bu sırada nüfusu 39 Hristiyan haneden oluşuyordu. Söz konusu yayında köyün adının Osmanlıca yazılışı "Kilgir" şeklinde okunmuştur.[10] Osmanlı idaresinin 1595 tarihli mufassal defterine sonradan düşülen kayıtlarda "Kelgeri" (كلكیر) ve "Kalakiskari" (كلكسكر) şeklinde okunmuş iki köy geçer. Bu sırada kaydedilmiş olan bu yerleşim yerleri Oltu livasının Anzavi nahiyesine bağlıydı.[11] Bu yerleşim merkezi Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde ise, "Kalakiskar" (كلكسكر) olarak geçer. Bu tarihte köy aynı idari konuma sahipti ve köyün hasılası Hicri 1139 (1726/1727) tarihinde 10.500 akçe idi.[8]
Kalakiskari veya Kelger köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Kelger (Кельгеръ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına (uçastok) bağlı Erük-Anzav nahiyesinin yedi köyünden biriydi. Nüfusu, 73'ü erkek ve 60'ı kadın olmak üzere, 22 hanede yaşayan 133 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.[9]
Kelger köyü, 1935 genel nüfus sayımında "Kelgir", 1940 gelen nüfus sayımında ise "Kılgir" şeklinde kaydedilmiştir. Bu tarihlerde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı olan köyün 1940 yılındaki nüfusu 390 kişiden oluşuyordu.[12] Kelger veya Kilgir Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Çanakpınar olarak değiştirilmiştir.[13] 1965 nüfus sayımına göre Çanakpınar köyünde 557 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 116 kişi okuma yazma biliyordu.[14]
Mahallenin eski adı 1889 yılı kayıtlarında Kelger, 1914 yılı kayıtlarında ise Kilgîr ya da Kelgir olarak geçmektedir.[15]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[16]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 150 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.[17] Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup, D.955 numaralı Ardahan-Muş (Göle-Oltu) devlet yoluna, Derebaşı ve Gökçedere mahalleleri üzerinden 27,5 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.[18]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 84[2] |
| 2021 | 92[2] |
| 2020 | 96[2] |
| 2019 | 90[2] |
| 2018 | 86[2] |
| 2017 | 83[2] |
| 2016 | 87[2] |
| 2015 | 81[2] |
| 2014 | 75[2] |
| 2013 | 94[2] |
| 2012 | 103[3] |
| 2011 | 119[3] |
| 2010 | 121[3] |
| 2009 | 119[3] |
| 2008 | 123[3] |
| 2007 | 125[3] |
| 2000 | 234[3] |
| 1990 | 361[19] |
| 1985 | 387[20] |
| 1965 | 557[21] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Oltu Çanakpınar Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Canakpinar, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 31 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 4 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
- ^ A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 25 Ağustos 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 598". 27 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ a b "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 759". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Temmuz 2025.
- ^ a b "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 754". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 76. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 598". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ "1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 247" (PDF). 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 11 Eylül 2025.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 702". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Nisan 2023.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 259" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2023.
- ^ Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. 12 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2023.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Çanakpınar Mahallesi". YerelNet.org.tr. 3 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ "Çanakpınar to Topkaynak". Çanakpınar to Topkaynak. 16 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.