Tutmaç, Oltu
| Tutmaç | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Tutmaç Tutmaç'ın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°26′23″N 41°42′49″E / 40.4397°K 41.7136°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Oltu |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 2044 m |
| Nüfus | 233 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25400 |
Tutmaç, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Tutmaç mahallesinin adı 1835 tarihli nüfus defterinde "Tutğuc" (توتعوج) veya "Tutmuc" (توتموج) olarak geçer. Ancak bu yer adı, sonradan aldığı şekil üzerinden "Tutmaç" şeklinde okunmuştur.[5] 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise bu yerleşim merkezi "Tuğaç" (توغاچ) şeklinde kaydedilmiştir.[6] Sonraki kayıtlarda "Tutmaş" ve "Tumaç" olarak da geçer.
Tutğuc veya Tuğaç köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içinde bulunan ve "Kale Boynu" olarak adlandırılan yerde, bu dönemde inşa edilmiş bir kalenin bulunduğu tahmin edilmektedir.[7]
Tutğuc veya Tuğaç köyü, 1835 tarihli Müslim nüfus defterine göre, Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sırada köyde 34 hanede 134 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenice, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 268 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.[5][8]
Tutğuc veya Tuğaç köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Tuğaç" (توغاچ) şeklinde geçer. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[6] 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 668 kişiden oluşuyordu.[9] 1965 genel nüfus sayımında Tutmaç şeklinde yazılmış olan köyün nüfusu 856 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 204 kişi okuma yazma biliyordu.[10]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[11]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 84 km, Oltu ilçe merkezine 30 km uzaklıktadır.[12] Mahalle, Oltu'nun güneybatısında olup, D.062 numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, 4,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.[13]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 233[2] |
| 2021 | 267[2] |
| 2020 | 256[2] |
| 2019 | 175[2] |
| 2018 | 170[2] |
| 2017 | 162[2] |
| 2016 | 177[2] |
| 2015 | 176[2] |
| 2014 | 185[2] |
| 2013 | 194[2] |
| 2012 | 187[3] |
| 2011 | 208[3] |
| 2010 | 219[3] |
| 2009 | 239[3] |
| 2008 | 225[3] |
| 2007 | 198[3] |
| 2000 | 381[3] |
| 1990 | 780[14] |
| 1985 | 902[15] |
| 1965 | 856[16] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Oltu Tutmaç Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Tutmac, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 26 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b Göksal Kalkan, "Oltu Sancağı Müslim Nüfus Defterinin transkripsiyon ve değerlendirmesi [h.1251 (m.1835/1836)]", Amasya, 2022, s. 265. 29 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Yüksek lisans tezi
- ^ a b Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 224.
- ^ 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 205 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 80. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 247" (PDF). 10 Ağustos 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 4 Mayıs 2024.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 259" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 17 Ekim 2023.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Tutmaç Mahallesi". YerelNet.org.tr. 4 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ "Tutmaç to Çamlıbel". Tutmaç to Çamlıbel. 17 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.