Soğukgöze, Olur
| Soğukgöze | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Soğukgöze Soğukgöze'nin Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°53′05″N 42°16′08″E / 40.8847°K 42.2689°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Olur |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1793 m |
| Nüfus | 141 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25650 |
Soğukgöze, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Soğukgöze mahallesinin eski adı Kapi'dir. Kapi (ქაფი), Gürcü dilinde köpük anlamına gelir.[5] Bu yer adı 1574 ve 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterlerinde ise Kab (كاب) şeklinde geçer.[6][7]
Kapi veya Kab köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.
Kapi veya Kab köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Panaskerti nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 37 haneden oluşuyordu. Altı hane Müslüman, 31 hane Hristiyan olarak kaydedilmişti.[6] 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre ise, köy 23 Hristiyan haneden oluşuyordu. Bu tarihte Kapi, Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Köyde buğday ve darı tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Bir adet su değirmeni bulunuyordu.[8][9]
Kapi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde "Kap" (كاپ) şeklinde geçer. Hicri 1131 (1718/1719) tarihinde Penek livasının Panaskerti nahiyesine bağlıydı ve hasılas 9.000 akçe idi.[10]
Köyün adı 1835 tarihli nüfus sayımında “Kapki” veya Kapk” olarak geçer. Bu yerleşimin adının sonraki dönemde değişikliğe uğradığı görülmektedir. Bu sırada Kapk köyünün nüfusu 17 haneye düşmüştü. Vergi toplama ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 53 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün yaklaşık toplam nüfusunun 106 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.[11]
Kapi vey Kapk köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitine Kapk (Капкъ) olarak kaydettiği köy, Oltu sancağının Tavusker kazasına bağlı Olur nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Nüfusu, 53'ü erkek ve 46'sı kadın olmak üzere, 15 hanede yaşayan 99 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.[12]
Kapi veya Kapk köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kapk (قاپق) olarak geçer. Bu sırada köy Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı.[13] 1935 genel nüfus sayımında "Kapk" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 106 kişiden oluşuyordu.[14] Kapi veya Kapk Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Soğukgöze olarak değiştirilmiştir.[15] Soğukgöze köyünde 1965 yılında 341 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 113 kişi okuma yazma biliyordu.[16]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[17]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 193 km, Olur ilçe merkezine 21 km uzaklıktadır.[18] Mahalle, Olur'un kuzeydoğusunda olup, 25.06 numaralı Olur-Oltu il yoluna, 19,3 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.[19]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 141[2] |
| 2021 | 143[2] |
| 2020 | 140[2] |
| 2019 | 139[2] |
| 2018 | 152[2] |
| 2017 | 133[2] |
| 2016 | 138[2] |
| 2015 | 148[2] |
| 2014 | 148[2] |
| 2013 | 141[2] |
| 2012 | 140[3] |
| 2011 | 135[3] |
| 2010 | 133[3] |
| 2009 | 138[3] |
| 2008 | 147[3] |
| 2007 | 150[3] |
| 2000 | 178[3] |
| 1990 | 261[20] |
| 1985 | 315[21] |
| 1965 | 341[22] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Olur Soğukgöze Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 30 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Sogukgoze, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 9 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ "ქაფი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 9 Temmuz 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
- ^ a b Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 88. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 585". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 585". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: თარგმანი: წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 377". 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 460". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2025.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 90. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 775". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2025.
- ^ "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 225". 29 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2025.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 202" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 28 Haziran 2025.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, 1968, Ankara, s. 690". 24 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2025.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 260" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Ekim 2023.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Soğukgöze Mahallesi". YerelNet.org.tr. 4 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ "Soğukgöze to Yeşil Bağlar Sokak R586+9HC No: 0". Soğukgöze to Yeşil Bağlar Sokak R586+9HC No: 0. Erişim tarihi: 16 Kasım 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.