Şalpazarı, Olur
| Şalpazarı | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Şalpazarı Şalpazarı'nın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°51′16″N 41°53′27″E / 40.8544°K 41.8908°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Olur |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1788 m |
| Nüfus | 44 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25650 |
Şalpazarı, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Şalpazarı mahallesinin eski adı Malakisi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Malakisi (მალაქისი), kişi adı Malakia'dan (მალაქია) gelir.[5] Bu yer adı Osmanlı cebe defteri (1694-1732) ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Malakis (ملاكیس) olarak geçer.[6][7]
Malakisi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Nitekim Malakisi'de Gürcülerin yaşadığı ve bu bölgede Gürcü dilinin en geç untulduğu köyün Malakisi olduğu bugün de bilinmektedir.[8]
Malakisi, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Tavusker nahiyesine bağlı olarak "Malakis-i Süfla" (Aşağı Malakis) ve "Malakis-i Ulya" (Yukarı Malakis) olmak üzere, iki köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte iki köyün nüfusu 15 Müslüman haneden oluşuyordu.[9]
Malakisi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Ardanuç livasının Tavusker nahiyesine bağlıydı. Malakis (مالاكیس) şeklinde kaydedilmiş olan köyün hasılası Hicri 1132 (1719/1720) tarihinde 1.150 akçe, Hicri 1140 (1727/1728) tarihinde 2.740 akçe idi.[6]
Malakisi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre ise, Çıldır Eyaleti'nin Tavusker sancağına bağlıydı. Vergi toplama ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sırada köyde 35 hanede 78 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 156 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.[10]
Malakisi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Malakez (Малакезъ ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Tausker kazasına bağlı Tausker nahiyesinin 17 köyünden biriydi. Nüfusu, 35'i erkek ve 23'ü kadın olmak üzere, 14 hanede yaşayan 58 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.[11]
Malakisi veya Malakis köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı.[7] 1940 genel nüfus sayımında "Malakis" şeklinde geçen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 274 kişiden oluşuyordu.[12] Malakisi veya Malakis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Şalpazarı olarak değiştirilmiştir.[13] Şalpazarı köyünün nüfusu 1965 yılında 398 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 173 kişi okuma yazma biliyordu.[14]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[15]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 218 km, Olur ilçe merkezine 52 km uzaklıktadır.[16] Mahalle, Olur'un kuzeybatısında olup, 25.06 numaralı Ardanuç-Olur il yoluna, Yıldızkaya, Keçili ve Eğlek Mahalleleri üzerinden 33,8 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.[17]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 44[2] |
| 2021 | 43[2] |
| 2020 | 46[2] |
| 2019 | 49[2] |
| 2018 | 50[2] |
| 2017 | 56[2] |
| 2016 | 57[2] |
| 2015 | 54[2] |
| 2014 | 61[2] |
| 2013 | 76[2] |
| 2012 | 73[3] |
| 2011 | 77[3] |
| 2010 | 77[3] |
| 2009 | 78[3] |
| 2008 | 80[3] |
| 2007 | 78[3] |
| 2000 | 137[3] |
| 1990 | 234[18] |
| 1985 | 321[19] |
| 1965 | 398[20] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Olur Şalpazarı Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 26 Mart 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Salpazari, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 31 Mayıs 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 796. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ a b "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 538, 812, 816". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ a b "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 225". 29 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 458. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 70. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 71. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 794". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025.
- ^ "1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1944, s. 248" (PDF). 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Haziran 2025.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 717". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 260" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Ekim 2023.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Şalpazarı Mahallesi". YerelNet.org.tr. 4 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ "Google Maps". Google Maps. Erişim tarihi: 19 Ocak 2024.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
