Sarıbaşak, Olur
| Sarıbaşak | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Sarıbaşak Sarıbaşak'ın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°52′43″N 42°07′38″E / 40.8786°K 42.1272°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Olur |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 2044 m |
| Nüfus | 24 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25650 |
Sarıbaşak, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Sarıbaşak mahallesinin eski adı Hainisi'dir. Gürcüceye özgü sonekle biten Hainisi (ხაინისი), 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Haynis (خاینس) olarak geçer.[5][6]
Hainisi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içindeki kilise ile megalit yapı da bu dönemden kalmış olmalıdır.[7]
Haynisi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Tavusker sancağına bağlıydı. Vergi toplama ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusu tespit edildiği bu sırada köyde 12 hanede 50 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 100 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.[8]
Hainisi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Haines (Хайнесъ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Tausker kazasına bağlı Olor nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Nüfusu, 52'si erkek ve 39'u kadın olmak üzere, 15 hanede yaşayan 91 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.[9]
Hainisi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı.[6] 1940 genel nüfus sayımında "Haynis" şeklinde geçen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 113 kişiden oluşuyordu.[10] Hainisi veya Haynis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Sarıbaşak olarak değiştirilmiştir.[11] Sarıbaşak köyünün nüfusu 1965 yılında 211 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 55 kişi okuma yazma biliyordu.[12]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[13]
Sarıbaşak köyünde bir kale olduğu tahmin edilen megalit yapı kalıntısı, yerleşimin 2 kilometre kuzeydoğusunda yer alır. Bu yapıdan geriye iri taşlardan örülmüş kalın duvarlar kalmıştır. Ayrıca yapının ortasında, iri taşlar kullanılarak inşa edilmiş olan bir yapının kalıntıları bulunmaktadır. Bu kalıntıların bulunduğu yer köylülerce "Sarı Baba" olarak adlandırılmaktadır. Köyde Hristiyan nüfusun yaşadığı dönemden kalmış olan Hainisi Kilisesi, yerleşimin 2 kilometre kuzeyindedir. Kiliseden geriye kireç harçlı duvar parçaları ve kesme taşlar kalmıştır. Kilisenin olduğu yerde, parçalanmış büyük bir mezar taşı bulunmaktadır. Yapının olduğu yer defineciler tarafından kazılmıştır. Burasıköylülerce “Susuz” olarak adlandırılmaktadır.[7]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 181 km, Olur ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.[14] Mahalle, Olur'un kuzeyinde olup, 25.06 numaralı Ardanuç-Olur il yoluna 5,4 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.[15]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 24[2] |
| 2021 | 23[2] |
| 2020 | 21[2] |
| 2019 | 16[2] |
| 2018 | 20[2] |
| 2017 | 22[2] |
| 2016 | 15[2] |
| 2015 | 16[2] |
| 2014 | 19[2] |
| 2013 | 19[2] |
| 2012 | 26[3] |
| 2011 | 28[3] |
| 2010 | 27[3] |
| 2009 | 28[3] |
| 2008 | 29[3] |
| 2007 | 29[3] |
| 2000 | 39[3] |
| 1990 | 119[16] |
| 1985 | 120[17] |
| 1965 | 211[18] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Olur Sarıbaşak Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 30 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Saribasak, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 8 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 71. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ a b "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 225". 29 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025.
- ^ a b 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 252. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 69, 71. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 786". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025.
- ^ "1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1944, s. 248" (PDF). 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Haziran 2025.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 673". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2025.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 260" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Ekim 2023.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Sarıbaşak Mahallesi". YerelNet.org.tr. 4 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ "Sarıbaşak to Olgun". Sarıbaşak to Olgun. Erişim tarihi: 16 Kasım 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.