Köprübaşı, Olur
| Köprübaşı | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Köprübaşı Köprübaşı'nın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°46′38″N 42°08′13″E / 40.7772°K 42.1369°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Olur |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1287 m |
| Nüfus | 95 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25650 |
Köprübaşı, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Köprübaşı adı, Gürcüce aynı anlamdaki Hidistavi'den (Gürcüce: ხიდისთავი) geliyor olabilir.[5] Bu yer adı 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde Köpri-başı (Кёпри-баши) olarak geçer.[6] 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de "Köpri Başi" (كوپری باشی) şeklinde yazılmıştı.[7][8]
Köprübaşı köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.[9] Ancak bu yerleşim merkezi eski Osmanlı kayıtlarında yer almamıştır. Bununla birlikte Norbert Kalesi ile Norbert Kilisesi'nin Köprübaşı köyünün sınırları içinde bulunması, eski Norbert'in bugünkü Köprübaşı köyünü de kapsadığını göstermektedir.[10]
Köprübaşı köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Köpri-başı (Кёпри-баши) şeklinde kaydedilmiş olan köy, Oltu sancağının Oltu kazasına (uçastok) bağlı Dodekanlı nahiyesinin 10 köyünden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Köydeki 32 hanede, 74'ü erkek ve 66'sı kadın olmak üzere, 140 kişi yaşıyordu. Bu nüfus, Dodikanlı aşiretine bağlı Kürtlerden oluşuyordu. Dodikanlı nahiyesi, Köprübaşı köyü dışında, "Gafiz Aga Bagi" (Гафиз- Ага-Баги), "Gatitan" (Гатитабъ), "Kazihan" (Казиханъ), "Olor Darasi" (Олор-Дараси), "Kuzey-Kom" (Кузей-Комъ), "Sakuret" (Сакуретъ), "Verhniy Sevkyar" (Верхний Севкяръ), "Tapilyar" (Тапиляръ) ve "Egri Kilisa" (Эгри-Килиса) köylerini kapsıyordu.[11]
Köprübaşı köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı.[12] 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 132 kişiden oluşuyordu.[13] 1965 genel nüfus sayımında Köprübaşı köyünün nüfusu 203 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde 34 kişi okuma yazma biliyordu.[14]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[15]
Orta Çağ'dan kalma Norbert Kalesi, bugün Köprübaşı mahallesinin sınırları içinde yer alır. Köyün 1 kilometre kuzeydoğusunda konumlanan kale, Olur Çayı'nın sol kıyısında bir kayanın üzerinde inşa edilmiştir. Kalenin surları günümüze büyük ölçüde sağlam ulaşmıştır. Kalenin giriş kapısı, su sarnıcı ve silindirik bir kule de bugüne ulaşmıştır. Norbert köyünün kilisesi de günümüzde Köprübaşı mahallesinin sınırları içindedir. Yerleşim merkezinin batısında yer alan bu kiliseden geriye sadece harçlı duvar parçaları kalmıştır.[10]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 164 km, Olur ilçe merkezine 10 km uzaklıktadır.[16] Mahalle, Olur'un güneydoğusunda olup, D.060 numaralı Artvin-Kars (Yusufeli-Olur) devlet yolu ve Oltu Çayı kenarındadır.[17]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 95[2] |
| 2021 | 84[2] |
| 2020 | 86[2] |
| 2019 | 85[2] |
| 2018 | 90[2] |
| 2017 | 85[2] |
| 2016 | 83[2] |
| 2015 | 83[2] |
| 2014 | 83[2] |
| 2013 | 81[2] |
| 2012 | 83[3] |
| 2011 | 83[3] |
| 2010 | 89[3] |
| 2009 | 88[3] |
| 2008 | 83[3] |
| 2007 | 76[3] |
| 2000 | 74[3] |
| 1990 | 148[18] |
| 1985 | 168[19] |
| 1965 | 203[20] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Olur Köprübaşı Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 1 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Koprubasi, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 17 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 460. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 762". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; III. cilt (1958), s. 589". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Kasım 2023.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 225.
- ^ Tao (ტაო), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 67. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ a b 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 271, 293. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 759-768". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2023.
- ^ "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 225". 5 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mart 2023.
- ^ 1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 248.
- ^ 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 259.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Köprübaşı Mahallesi". YerelNet.org.tr. 4 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ekim 2023.
- ^ "Google Maps". Google Maps. Erişim tarihi: 19 Ocak 2024.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.