Kane (Dikili)
Grekçe: Κάναι | |
  Kane Türkiye haritasındaki konumu. | |
| Konum | Bademli, Dikili, İzmir, Türkiye |
|---|---|
| Bölge | Aiolis |
| Koordinatlar | 39°2′19″K 26°48′53″D / 39.03861°K 26.81472°D |
| Tür | Yerleşim yeri |
| Tarihçe | |
| Olay(lar) | Arginusae Savaşı, MÖ 406 |
| Sit ayrıntıları | |
Kane, Canae /ˈkeɪ.niː/ (Grekçe: Κάναι), klasik antik çağda, günümüzdeki İzmir ilinin Dikili ilçesine bağlı Bademli köyü yakınlarında, Türkiye'nin Batı kıyısındaki Dikili Yarımadası açıklarında Ege Denizi'ndeki Argennusa adasında antik Aeolis'te bulunan bir yerleşimdi.[1][2] Bugün Argennusa, Dikili Yarımadası açıklarında Kane Yarımadası veya Burnu olarak anakarayla birleşmiştir. Canae, MÖ 406'daki Arginusae Savaşı'nın yapıldığı yer olarak bilinmektedir.[1][3][4]
Kane kenti, Herodot, Strabon, Plinius, Livius, Ptolemaios, Sappho, Thucydides ve Mela gibi antik yazarlar tarafından anılmıştır.[5][6]
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]Birinci yüzyıl Yunan coğrafyacısı Strabon'a göre, Kane, doğu Yunanistan'daki Cynus'tan gelen Lokrisliler tarafından kurulmuştur.[5][7] Kane, Argennusa adasında, Kane Dağı /ˈkeɪ.niː/ (Grekçe: Κάνη), Aega /ˈiːɡə/ (Αἰγᾶ) veya Argennon /ɑːrˈdʒɛnən/ (Ἄργεννον) gibi çeşitli şekillerde adlandırılan küçük bir burun tepesinin yanında inşa edilmiştir.[5][7][8] Canae (Κάναι) adı, "Kane Dağı (şehri)" anlamına gelir; Argennusa ve yanındaki Garip ile Kalem adalarını içeren bölgeye Canaea deniyordu.[5]
MÖ 5. yüzyılda yaşamış Yunan tarihçi Herodot'a göre, Ahameniş İmparatorluğu'nun beşinci kralı I. Serhas'ın devasa Ahameniş ordusu, MÖ 480'de Sardis'ten Termopil Muharebesi'ne giderken Kane Dağı'ndan geçmiştir.[5][9][10]
Peloponez Savaşı sırasında, sekiz stratigos (Grekçe: στρατηγός (strategós), çoğulu: στρατηγοί (strategoí); Dor Yunanca: Στραταγός (stratagós); tam anlamıyla "ordu lideri, general") tarafından komuta edilen bir Atina filosu, MÖ 406'da Arginusae Savaşı'nda, Kane kıyısı açıklarında Spartalı navarch (donanma komutanı) Kallikratidas komutasındaki bir Sparta filosunu beklenmedik bir şekilde mağlup etmişti.[6]
MÖ 192-188 yılları arasında Roma Cumhuriyeti ile Seleukos İmparatorluğu'nun 6. hükümdarı Büyük Antiochus arasında yaşanan Roma-Seleukos Savaşı sırasında Roma donanması Sakız Adası'na giderken Kane'de kışladı.[5] Romalı tarihçi ve yazar Livius, "gemilerin kıyıya çekildiğini ve bir hendek ve surla çevrildiğini" yazar.[11]
MS 1. yüzyılda Romalı subay ve yazar Yaşlı Plinius döneminde şehir terk edilmişti.[5][12]
Araştırmalar
[değiştir | kaynağı değiştir]Dikili'nin Karadağ Yarımadası kıyılarında yürütülen kapsamlı bir araştırma projesi kapsamında, bölgede yer alan limanların birbirleriyle olan bağlantıları incelendi. Alman Arkeoloji Enstitüsü öncülüğünde, Köln Üniversitesi'nden jeoarkeologlar ve çeşitli ülkelerden arkeolog, eskiçağ tarihçisi, coğrafyacı ve jeofizik uzmanlarının katılımıyla gerçekleştirilen çalışmalarda, Kane Antik Kenti'ndeki limanların yapısı ve işlevi incelendi.[13]
Araştırmalar sonucunda, Bademli köyü yakınlarında bulunan yarımadanın aslında geçmişte bir ada olduğu, zamanla kara ile birleşerek bugünkü yarımadayı oluşturduğu anlaşıldı. Prof. Dr. Felix Pirson'un aktardığına göre, karot sondajlarla elde edilen jeolojik veriler bu sürecin detaylarını ortaya çıkardı.[13] Bu bilgiyi MÖ. 1. yüzyılda yaşamış antik yazar Diodoros’un anlattıkları da doğrular niteliktedir. Çünkü kendisi bu adalardan birinin üzerinde küçük bir kentin varlığından söz etmekteydi. 16. yüzyılda yaşamış ünlü Osmanlı denizcisi ve kartoğrafı Piri Reis’in haritalarında ve tariflerinde ise, bu üçüncü ada ile kara arasındaki boğazın artık dolduğu, dolayısıyla adanın karaya bağlandığı görülmekteydi.[14]
Celal Bayar Üniversitesi’nden Yrd. Dr. Güler Ateş ise proje kapsamında üçüncü adanın yerinin tespit edildiğini ve Kane’nin, Midilli, Edremit ve Pergamon arasındaki deniz rotaları üzerinde önemli bir durak noktası olarak işlev gördüğünü belirtti.[13][14]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b Goldhill, Olivia (16 Kasım 2015). "Researchers just unearthed a lost island in the Aegean". Quartz. İzmir. 8 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2015.
- ^ Hamel, Debra (21 Mayıs 2015). The Battle of Arginusae: Victory at Sea and Its Tragic Aftermath in the Final Years of the Peloponnesian War. U.S.A.: Johns Hopkins University Press. s. 48. ISBN 978-1-4214-1680-9.
- ^ "Lost ancient island found in the Aegean". Hurriyet Daily News. İzmir. 29 Aralık 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2015.
- ^ Crew, Bec (20 Kasım 2015). "An entire ancient island has been rediscovered in the Aegean: Have we finally found the long-lost city of Kane?". Science Alert. İzmir. 28 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2015.
- ^ a b c d e f g Long, George (1878). "Canae". Smith, William (Ed.). A Dictionary of Greek and Roman Geography. I. Londra: John Murray.
- ^ a b Long, George (1878). "Arginusae". William Smith (Ed.). A Dictionary of Greek and Roman Geography. I. Londra: John Murray.
|ad=eksik (yardım) - ^ a b Strabo (1903). The Geography of Strabo. II. Londra: George Bell & Sons. s. 388.
- ^ Stephanus of Byzantium, Ethnica
- ^ Herodotus, Histories 7.42
- ^ Barkworth, 1993. The Organization of Xerxes' Army. Iranica Antiqua Cilt 27, ss. 149–167
- ^ Livy (1836). Livy: Book XXXI-XXXVIII (İngilizce). Harper & brothers.
- ^ Pliny, Natural History 5.30
- ^ a b c "Kayıp Kane Antik Kenti Bulundu!". yapi.com.tr. 27 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2025.
- ^ a b Ertuğrul, Erman (11 Kasım 2015). "İzmir'de Atinalılar ile Spartalıların Savaştığı Antik Ada Bulundu". Arkeofili. 19 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Şubat 2025.
Klasik kaynaklar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Herodotus, The Histories
- Livy, The Foundation of the City
- Pliny the Elder, The Natural History
- Pomponius Mela, De situ orbis
- Ptolemy, Geography
- Sappho, quoted in Strabo (below)
- Bizanslı Stefanos, Ethnica
- Strabo, Geography
- Thucydides, History of the Peloponnesian War
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
| |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
