Ptolemais (Sirenayka)
Πτολεμαΐς | |
 | |
  Ptolemais Libya haritasındaki konumu. | |
| Konum | Tolmeita yakınları, Libya |
|---|---|
| Bölge | Sirenayka |
| Koordinatlar | 32°42′25″N 20°57′10″E / 32.7069°K 20.9529°D |
| Tür | Yerleşim |
| Tarihçe | |
| Kuruluş | MÖ 3. yüzyıl |
| Terk ediliş | 7. yüzyıl |
| Devir(ler) | Helenistik Dönem'den Bizans İmparatorluğu'na |
Ptolemais (Yunanca: Πτολεμαΐς), Sirenayka'nın Pentapolis'ini oluşturan beş şehirden biriydi; diğerleri Kirene, Euesperides (daha sonra Berenice, şimdi Bingazi olarak biliniyordu), Tauchira/Teuchira (daha sonra Arsinoe ve günümüzde Tokra ) ve Apollonia'ydı (günümüzde Susa).[1]
Kalıntıları, modern Libya'da, antik ismi Tolmeita (Arapça طلميتة) olan küçük bir köyde bulunmaktadır.[2]
Tarihi
[değiştir | kaynağı değiştir]
.jpg)
Şehir, Ptolemaios Krallığı'nın yöneticilerinden biri olan[3] muhtemelen III. Ptolemaios (MÖ 246-221) tarafından kurulmuş ve adını almıştır. MÖ 7. yüzyılın sonlarında ortaya çıkan ve Barca şehrinin limanı olarak hizmet veren, adı bilinmeyen küçük bir Yunan yerleşimi olan bu yer, 24 kilometre (15 mi) ) iç kesimlerde, surları içinde 280 hektarlık bir alanı kaplayan bir şehre dönüşmüştür. Ptolemais muhtemelen bölgenin valisinin ikametgahı olarak hizmet veriyordu, ancak geniş yüzölçümüne rağmen nüfusu, Roma yönetimi altında bölgenin başkenti haline gelen ve o günden bu yana ve bugün de hala Sirenayka olarak anılan Kirene ile boy ölçüşemezdi. Bununla birlikte, "Pentapolis" terimi de kullanılmaya devam etmiştir.[4][5]
Ptolemais, MÖ 96'da Roma topraklarına katılmıştır. Kısa süre sonra Girit ve Sirenayka, Roma eyaletine dahil edilmiştir. Diocletianus'un idari yapıyı değiştirmesiyle Ptolemais, Libya Superior veya Libya Pentapolis eyaletinin başkenti olmuştur. Daha sonra gerilemesi sonucu eyaletin başkenti Apollonia olmuştur.[4]
365 Girit depremi bölgeyi vurmuş ve Pentapolis'in beş büyük şehrinin tamamını yerle bir etmiştir. Ptolemais, bu trajediden nispeten iyi bir durumda kurtulmuştur. 428 yılına kadar Sirenayka'nın başkenti olarak hizmet vermiştir. Şehir, 411 yılında Libyalılar tarafından yıkılmıştır.[6] I. Justinianus döneminde şehir yeniden inşa edilmiş, ancak eski gücüne bir daha kavuşamamış ve 7. yüzyılda Müslümanların Mağrip'i fethi sırasında tekrar yıkılmıştır.
Kalıntılar
[değiştir | kaynağı değiştir]Kumların altında gömülü olan kasabanın kalıntıları dikkat çekici derecede iyi korunmuştur.[7] Alanın kazıları 1930'larda başlamış ve yaklaşık 1650 x 1400 metre boyutlarında dikdörtgen şeklinde planlı bir şehir ortaya çıkarmıştır ve yaklaşık 180 x 36 metrelik bloklardan oluşmuştur. Bir hipodrom, bir amfitiyatro ve en küçüğü odeon olarak kullanılan ve 4. veya 5. yüzyılda su gösterileri için uyarlanmış üç tiyatro barındırıyordu.[4]
Muhtemelen Hadrianus dönemine ait bir Roma su kemeri, 8 kilometreden öteden su getiriyordu,[8] şehrin doğusunda iki büyük açık rezervuarda saklanıyordu, daha batıda ise şimdi Sarnıçlar Meydanı olarak adlandırılan revaklı bir alan, 7.000 kilolitre su tutabilen on yedi tonozlu sarnıcın üzerinde duruyordu.[4] Bunlar, İtalyan işgali sırasında, isyancılar için bir sığınak olarak kullanıldıkları ve iki veya üç yüz kişinin kolayca saklanabildiği anlaşıldığında yeniden keşfedildi.[2]
Şehrin batısında, Qasr Faraoun olarak bilinen, göze çarpan ve kule benzeri bir Helenistik mozole bulunmaktadır. Şehrin doğu ve batısındaki taş ocaklarında, birkaç mezar taşı ve çok sayıda yazıtın bulunduğu birçok oda mezar bulunmaktadır. Şehirde ayrıca, Diocletianus'un fiyatları sabitlemeye çalıştığı imparatorluk fermanları da dahil olmak üzere önemli heykeller ve yazıtlar da bulunmuştur.[4]
2001 yılında Varşova Üniversitesi'nden bir arkeoloji heyeti burada kazılara başlamıştır.
Mayıs 2011'de, 1937'de Ptolemais'ten çıkarılan ve Bingazi'deki Ulusal Ticaret Bankası'nın kasasında saklanan bir dizi eser çalınmıştır. Yağmacılar kasaya tünel kazarak girmişler ve Bingazi Hazinesi ismi verilen bir kolleksiyonun bir parçası olan eserlerin saklandığı iki kasayı kırmışlardır. Eserlerin izine rastlanmamıştır.[9]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Ronald Bruce St. John, Libya: Continuity and Change (Routledge 2013 9781136824050), p.3
- ^ a b Jane Soames Nickerson (Biblo & Tannen Publishers 1968 9780819602190), p. 20
- ^ Nasgowitz, David (1981). Ptolemais Cyrenaica. University of Chicago. Oriental Institute. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 0-226-69474-7. OCLC 6982515.
- ^ a b c d e O. Brogan, "Ptolemais (Tolmeta), Cyrenaica, Libya" in Richard Stillwell et alii, The Princeton Encyclopedia of Classical Sites (Princeton University Press 1976)
- ^ McEvedy, Colin (2011). Cities of the Classical World: An Atlas and Gazetteer of 120 Centres of Ancient Civilization. Penguin Books Limited. s. 380. ISBN 978-0-14-196763-9.
- ^ "Synesius, Catastasis (4) - Livius". www.livius.org. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2019.
- ^ Kraeling, Carl H. et al. (1962) "Ptolemis, City of the Libyan Pentapolis" The Oriental Instuitute, University of Chicago Press, Chicago, OCLC 1063867
- ^ "The Archaeological Site of Ptolemais". UNESCO World Heritage Centre (İngilizce). Erişim tarihi: 2 Ekim 2024.
- ^ "Benghazi Treasure". Trafficking Culture Encyclopedia. Erişim tarihi: 6 Eylül 2012.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Excavations – preliminary reports
- Ptolemais survey, Libya (nondestructive archaeology)
- Ptolemais City
| |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
| Otorite kontrolü |
|
|---|
