Göktepe, Bodrum

Göktepe Kaya Mezarları, Muğla ilinin Bodrum ilçesinde, Yeniköy Mahallesi'nin Göktepe Mevkiinde, ilçenin kuzeydoğusunda yer alan ve bölgenin antik dönemdeki zengin tarihine ışık tutan önemli arkeolojik kalıntılardır. Bu mezarlar, özellikle Mausolos'un mozolesinin de yer aldığı Halikarnassos antik kentinin geniş nekropol (mezarlık) alanının bir parçası olarak değerlendirilmektedir.

Konum

Göktepe Kaya Mezarları, günümüzde Bodrum ilçe merkezine oldukça yakın, Göktepe olarak bilinen tepenin yamaçlarında ve eteklerinde yer almaktadır. Antik Halikarnassos'un kuzeydoğu yönündeki nekropol alanı içerisinde, kentin dış surlarına yakın bir bölgededir. Mezar alanının tam olarak nerede olduğu, bazı yayınlarda "Turgutreis Yolu üzerindeki bir tepe" olarak da belirtilmektedir. Bu konum, hem kente yakınlığı hem de manzaraya hâkim oluşuyla dikkat çeker.

Tarihçe

Göktepe'deki kaya mezarları, büyük olasılıkla MÖ 4. yüzyılın ortaları ve sonlarına, yani Halikarnassos'un Karya Satraplığı'nın başkenti olduğu döneme tarihlenmektedir. Bu dönem, Mausolos'un (MÖ 377-353/352) hüküm sürdüğü ve Halikarnassos'un büyük bir imar ve şehirleşme sürecine girdiği zaman dilimidir. Kaya mezarları, genellikle yerel elitler ve soylular için yapılmış anıtsal mezar tipleridir.

Mezarların yapımında, bölgenin volkanik tüf ve ana kaya yapısı kullanılarak oyma tekniği tercih edilmiştir. Bu tür kaya mezarları, Lidya ve Frig uygarlıklarında da görülen, Anadolu'ya özgü bir mimari geleneğin devamı niteliğindedir. Göktepe'deki mezarların birçoğu, cephelerinde mimari süslemeler ve kapı formları barındırır; bu da dönemin zanaat ve estetik anlayışını yansıtır.

Durumu

Günümüzde Göktepe'deki kaya mezarlarının durumu, zamanla doğal koşullar ve insan etkileşimleri nedeniyle tahribata uğramış durumdadır.

• Doğal Aşınma: Kaya yapısı nedeniyle erozyon ve iklim koşulları zamanla mezarların cephelerinde aşınmalara yol açmıştır.
• İnsan Tahribatı: Antik Çağ'dan bu yana kaçak kazılar ve define avcılarının faaliyetleri, mezar odalarına ve içindeki olası buluntulara ciddi zararlar vermiştir. Mezar odalarının çoğu açılmış ve içleri boşaltılmıştır.
• Bitki Örtüsü ve Kentleşme: Bazı mezarlar yoğun bitki örtüsü altında kalmışken Bodrum'un hızla artan kentleşme baskısı da bu arkeolojik alanları tehdit etmektedir. Mezarların bulunduğu alanlar, zaman zaman yapılaşma veya yol çalışmaları gibi projelerin yakınında kalabilmektedir.

Göktepe'deki kaya mezarları, Halikarnassos'un nekropol mimarisinin önemli bir parçası olarak kabul edilse de, mevcut durumları nedeniyle gelecek nesillere aktarılması için daha fazla koruma ve belgeleme çalışmasına ihtiyaç duymaktadır.

Dış bağlantılar

• Bodrum Koruma Amaçlı Revizyon ve İlave Nazım İmar Planı Değişikliği'nin Plan Açıklama Raporu