Yenbu Harekâtı (1916-1917)
| Yenbu Muharebesi | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I. Dünya Savaşı Hicaz-Yemen Cephesi’nde Arap İsyanı | |||||||||
| |||||||||
| Taraflar | |||||||||
 Hicaz Krallığı |
 Osmanlı İmparatorluğu | ||||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||||
|
Emir Faysal Emir Abdullah Şerif Hüseyin |
Ahmed Tevfik Paşa Fahrettin Paşa | ||||||||
| Güçler | |||||||||
| ~4.000 | 2 tugay | ||||||||
| Kayıplar | |||||||||
| Asgari | Ağır | ||||||||
Yenbu Harekâtı (Arapça: الاستيلاء على ينبع, İngilizce: Capture of Yanbu; 1 Aralık 1916 - 18 Ocak 1917), Arap İsyanı sırasında Osmanlı’nın Yenbu şehrini geri alma teşebbüsü idi.
Yanbu’ya taarruz 1 Aralık 1916’da başladı; Fahrettin Paşa iki tugay ile şehrin etrafına girdi. Osmanlılar başlangıçta ayaklanan Arapları şehrin stratejik noktalarından püskürtmeyi başardılar. Birkaç gün içinde Fahrettin Paşa şehrin giriş ve çıkış yollarının tümünü kontrol altına aldı. Şehirdeki Arap askerleri, İngiliz uçaklarının kullanabilmesi için derme çatma bir hava şeridi inşa etmeye başladılar. Daha fazla Arap ve İngiliz takviyesi şehre ulaşarak müdafaayı kuvvetlendirdi.
Beş Kraliyet Donanması gemisi de şehrin savunmasına yardım için geldi; bunlar arasında HMIS Dufferin, HMS M31 ve HMS Suva da vardı. T. E. Lawrence şu ifadeyi kaydetti:
Daha sonra, yaşlı Dakhil Allah bana, Türkleri gece karanlığında Yenbo’ya yönlendirerek Faysal’ın ordusunu bir hamlede yok edebileceklerini umduğunu, fakat liman boyunca sıralanmış ışıklı gemilerin parıltısı ve projektörlerin aydınlattığı çıplak araziyi geçme mecburiyetinin kalplerini titrettiğini söyledi. Bunun üzerine geri döndüler: ve o gece, inanırım ki, Türkler harbi kaybetti.[1]
9 Aralık’a gelindiğinde Arap karşı taarruzları şehrin yollarını açtı ve deniz tayyare gemisi HMS Raven II’den kalkan uçakların hücumları Osmanlı kollarına ağır darbeler indirdi. Donanmanın Yanbu açıklarındaki varlığı sebebiyle Fahrettin Paşa 11/12 Aralık gecesi bütün ilerlemeleri durdurdu. Lojistik hatalar ve Arapların karşı taarruzları yüzünden Osmanlı birlikleri 18 Ocak 1917’de Medine’ye çekilmeye başladı ve böylece Yenbu’yu geri alma teşebbüsü sona erdi.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Lawrence, T. E. (1935). Seven Pillars of Wisdom
. Garden City: Doubleday, Doran & Company, Inc. ss. 129-130.
- David Murphy (2008). The Arab Revolt 1916-18: Lawrence Sets Arabia Ablaze. Osprey Publishing. ISBN 978-1-84603-339-1. Erişim tarihi: 30 Eylül 2013.