Kokteyl çalkalayıcı
Kokteyl çalkalayıcı, (ayrıca Şeykır veya Shaker olarak da bilinir) genellikle alkollü ve alkolsüz içecekleri çalkalayarak karıştırmak ve kokteyl veya içecek karışımı yapmak için kullanılan bir alettir. Çalkalayıcıya buz konulduğunda, servis edilmeden önce içeceğin daha hızlı soğumasını sağlar.
Kullanımı
[değiştir | kaynağı değiştir]Çalkalanmış bir kokteyl, istenen malzemeleri (genellikle alkollü içecek, meyve suları, şuruplar, likörler ve buz küpleri) kokteyl çalkalayıcıya koyarak yapılır. Daha sonra buzun boyutuna ve sıcaklığına bağlı olarak yaklaşık 10 ila 18 saniye boyunca kuvvetlice çalkalanır.[1]
Çeşitleri
[değiştir | kaynağı değiştir]En az üç çeşit kokteyl çalkalayıcı vardır:
- Boston çalkalayıcı: 28 imp fl oz (800 ml) metal taban ve 16 imp fl oz (450 ml) plastik, metal veya (daha geleneksel olarak) camdan yapılmış karıştırma kabından oluşan iki parçalı bir karıştırıcıdır. Karıştırma kabı ve taban, çalkalamak için birbirinin içine yerleştirilir veya karıştırma veya ezme için ayrı ayrı kullanılır.[2] Kırılmış buz kullanılıyorsa, bu tür karıştırıcı için Hawthorne veya Julep süzgeci gibi ayrı bir süzgeç gerekir. Böyle bir süzgeç olmadan, bazı barmenler çalkaladıktan sonra iki parçayı dar bir şekilde ayırarak ve içeceği ortaya çıkan boşluktan dökerek süzgeç kullanabilirler. 18 imp fl oz (510 ml) ve 20 fl oz (570 ml) içeren daha küçük versiyonlar da artık mevcuttur. 1870'lerin sonu ve 1880'lerin başında, entegre süzgeç mekanizmaları içeren metal taban parçasına sahip Boston Shaker versiyonları ortaya çıktı.
- Cobbler çalkalayıcı: 1884 yılında Edward Hauck tarafından resmen icat edildi ve zaman testinden başarıyla geçti. Üst kısmında konik ağızlar bulunan ve dahili bir süzgeçle biten ve bir kapağa sahip üç parçalı kokteyl karıştırıcısıdır. Kapak genellikle içki veya diğer sıvılar için bir ölçü olarak kullanılabilir.[3]
- Parizyen çalkalayıcı veya Fransız çalkalayıcı: Metal bir taban ve metal bir kapaktan oluşan iki parçalı bir karıştırıcıdır. Süzgeç içermez. Yukarıda belirtilen ayırma yöntemi dışında, bu tür karıştırıcı için her zaman bir süzgeç gerekir.[3]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kokteyl çalkalayıcı, kavanozun kapalı bir kap olarak kullanıldığı Kolomb öncesi Meksika ve Güney Amerika'da MÖ 7000'e kadar uzanıyor. 1520'de Hernán Cortés, İspanya Kralı V. Charles'a, Montezuma'ya büyük bir saygıyla sunulan, köpüklü ve altın bir silindirden köpüren kakaodan yapılmış bir içecekten söz etti. Mısırlılar, MÖ 3500 kadar eski bir tarihte, fermente edilmiş tahıl karışımlarına, onları daha lezzetli hale getirmek için servis etmeden önce baharat eklerlerdi.[4]
19. yüzyılın ortalarında, kokteyl çalkalayıcısı, içecekleri ileri geri çalkalamak için iki kap kullanan bir hancı tarafından icat edildi ve bir kabın ağzının diğerinden daha küçük olduğu ve ikisini bir arada tutarak "biraz gösteriş yapmak için" çalkalandığı, günümüzde bildiğimiz haliyle yaygın olarak kullanılıyordu.[4] 19. yüzyılın sonlarında hızlı bir tasarım ilerlemesi yaşandı ve çalkalayıcılara entegre süzgeç mekanizmalarının eklenmesi de dahil olmak üzere 1870'ler ve 1880'ler boyunca birkaç patent iyileştirmesi gerçekleşti (aşağıdaki Patent geçmişine bakın).
19. yüzyılın sonuna doğru, orijinal kokteyl çalkalayıcının üç farklı versiyonu icat edildi ve bunlar günümüzde hala yaygın olarak kullanılıyor: Fransız, Boston ve Cobbler çalkalayıcı.
İlk kokteyl çalkalayıcıları, 16 onsluk bir karıştırma kutusu ile 28 onsluk metal kutu çalkalayıcının iki parçalı bir kombinasyonu olan Boston çalkalayıcının erken formlarıydı. Bir karıştırma bardağının bir pint bardağına benzer boyutta ve görünümde olabileceğini ancak birbirinin yerine kullanılamayacağını belirtmek önemlidir. Bir karıştırma bardağı, kokteylleri çalkalamak için açıkça tasarlanmış bir amaçla yaratılmıştır ve bu nedenle buna göre ısıl işleme tabi tutulmuştur. Bir pint bardağını bir karıştırma bardağıyla değiştirirseniz, daha zayıf olan bardağın kokteyle zarar vermesi muhtemeldir.[6]
Boston çalkalayıcılar ilk tanıtıldığında Amerika Birleşik Devletleri'nde popülerlik açısından üstündü, ancak Avrupa barlarında baskın olan Fransız karıştırıcıydı. Kokteylleri karıştırmak için bir bardak kullanmak yerine, Fransız karıştırıcı, üst kısmı kapak görevi gören iki metal parçadan oluşur. Estetik açıdan basit ve şık olsa da, Fransız karıştırıcı, barmenlerin ayrı bir süzgeç kullanmasını gerektirir ve bu da tarzın ABD'de popülerlik kazanmasını engellemiştir.[6]
1884 yılında Edward Hauck tarafından icat edilen Cobbler çalkalayıcı, en aşina olduğumuz kokteyl çalkalayıcının versiyonu olabilir. Boston çalkalayıcıdan türemiştir, ancak bunun yerine metal bir kutu, kapak ve süzgeçten oluşan hepsi bir arada bir karıştırma aracıdır. Cobbler çalkalayıcının adının, çalkalanması ve ardından süzülmesi gereken ünlü bir 19. yüzyıl kokteyli olan Sherry Cobbler'dan geldiği söylenir.[6]
New York Times, modern çalkalayıcının ilk tanımını 1848'de George Foster'a atfeder: "Gömleğinin kolları sıvanmış ve yüzü alev alev yanıyormuş gibi, metal bir bardaktaki süzgeçten kokteyli döküyor." Ancak, 1850'lerin ortalarında tamamen metal kokteyl çalkalayıcılar standart bar ekipmanı olduğundan, muhtemelen bundan biraz daha önce ortaya çıkmışlardır.[4]
1920'lerde Amerika Birleşik Devletleri'nde yasaklama döneminde, kokteyl çalkalayıcılar penguen, zeplin, deniz feneri ve uçak gibi görünen çalkalayıcılar da dahil olmak üzere birçok farklı şekil ve tasarımda üretildi. Kokteyl çalkalayıcı becerileri ve içki ritüelleri, Caz Çağı yaşam tarzında en son dans adımını bilmek kadar önemli hale geldi. Ancak, yasaklamadan sonra kokteyl çalkalayıcılar gerçekten popülerliklerinin zirvesine ulaştı. Filmlerde göründüler ve film yıldızlarının göz alıcı hayatlarıyla ilişkilendirildiler. Kokteyl çalkalayıcılar sofistikeliğin ve iyi yaşamın zorunlu sembolleri haline geldi.
1941'de, kokteyl çalkalayıcı dönemi ciddi şekilde durakladı, çünkü Birleşik Devletler, II. Dünya Savaşı'na girdi ve metalin tüm temel olmayan kullanımları savaş çabasına yönlendirildi. Kokteyl çalkalayıcıları üretmek için kullanılan aynı şirketler ve ekipmanlar, top mermileri ve diğer savaş malzemeleri üretmek için kullanıldı.
1950'lerin başlarında, kokteyl çalkalayıcılar, onlara aşina askerler geri döndükçe kısa bir canlanma yaşadı ve barları olan eğlence odaları içeren konut patlamasının bir parçası haline geldi. Ancak on yılın sonlarına doğru, çalkalayıcılar, elektrikli blender'ın piyasaya sürülmesiyle çalkalayıcının kapağına bir karıştırma ünitesi ekleyen veya çalkalayıcıyı tamamen ortadan kaldıran modern elektrikli cihazlara hızla yer açtı.[7]
1860'ların ortalarında, içecekleri karıştırmak için bir çift bardak kullanımı yaygın bir uygulamaydı. Patent geçmişi bu uygulamadaki iyileştirmeleri içerir:
| Tarih | Patent No. | Mucit | Buluş |
|---|---|---|---|
| 24 Aralık 1872 | ABD 134274[8] | William Harnett | Aynı anda 6 içeceği karıştırmaya yarayan aparat (döner tabla üzerinde altı adet çalkalayıcı). |
| 30 Ekim 1877 | ABD 196605[9] | W.H. Trepus | Alttan havalandırılmış. |
| 1 Şubat 1881 | ABD 237150[10] | L.H. Williams | Sızdırmaz kenar genişletmeli mikser. |
| 29 Ağustos 1882 | ABD 263394[11] | A. Eggers | İstenirse bardak ilavesine olanak sağlayan kombine çalkalayıcı. |
| 26 Eylül 1882 | ABD 265126[12] | T. Miller | Kombine likör mikseri ve menteşeli süzgeç. |
| 30 Ocak 1883 | ABD 271350[13] | W.H. Murphy | Yaylı süzgeç içeren karışık içecek çalkalayıcı. |
| 24 Haziran 1884 | ABD 300867[14] | E.J. Hauck | Tıpkı bugün kullanılan gibi, dahili süzgeci olan ilk 3 parçalı kokteyl çalkalayıcı. Bu tasarımda ayrıca daha hızlı dökmeye olanak tanıyan bir hava deliği de vardı. |
| 30 Eylül 1924 | ABD 1509981[15] | Louis W. Rice | "Kokteyl çalkalayıcı" yerine "içecek çalkalayıcı" olarak da adlandırılan, meyve sıkacağı olarak kullanılabilen yivli kubbeli iç kısım özelliği. |
| 7 Nisan 1925 | ABD 1532681[16] | G.S. Bryce | Mantar, metal tıpa, süzgeç ve metal dökme aparatı bulunan 3 parçalı cam çalkalayıcı. Bu, 1920'lerin standart tasarımıydı. |
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]Özel
- ^ Morgenthaler, Jeffrey (3 Haziran 2014). The Bar Book: Elements of Cocktail Technique (İngilizce). Chronicle Books. s. 215. ISBN 978-1-4521-3027-9.
- ^ "BAR EKİPMANLARI – Türkiye Barmenler Derneği". 22 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2025.
- ^ a b "The Four Styles of Cocktail Shaker—And How to Decide Which Is Right for You". Liquor.com (İngilizce). 12 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2025.
- ^ a b c Tomky, Naomi (4 Nisan 2016). "A Brief History of Cocktail Shakers, Part 1". Tales of the Cocktail Foundation (İngilizce). 13 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2025.
- ^ Shaker, 1800–1813, 9 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi14 Şubat 2025
- ^ a b c White, Olivia (20 Haziran 2022). "The History of the Cocktail Shaker". VinePair (İngilizce). 3 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2025.
- ^ Visakay, Stephen (1997). Vintage bar ware: identification & value guide. Paducah, Ky: Collector Books. ISBN 978-0-89145-789-3.
- ^ "Bibliographic data: US134274 (A) ― 1872-12-24".[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Bibliographic data: US196605 (A) ― 1877-10-30".[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Bibliographic data: US237150 (A) ― 1881-02-01".[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Bibliographic data: US263394 (A) ― 1882-08-29".[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Bibliographic data: US265126 (A) ― 1882-09-26". 12 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Bibliographic data: US271350 (A) ― 1883-01-30".[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Bibliographic data: US300867 (A) ― 1884-06-24".[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Bibliographic data: US1509981 (A) ― 1924-09-30".[ölü/kırık bağlantı]
- ^ "Bibliographic data: US1532681 (A) ― 1925-04-07".[ölü/kırık bağlantı]
Genel
- Bergman, Andrew We're In The Money. Depression America and Its Films. New York University Press, 1971
- Gaylesworth, Thomas & Laylesworth, Virginia New York, The Glamour Years 1919 – 1945 NY Gallery Books, 1987
- Grimes, William Straight Up or On The Rocks, A Cultural History of American Drink NY Simon & Schuster, 1993
- Lifshey, Earl Housewares Story, The, A History of the American Housewares Industry National Manufactures Association, 1973
- Madden, Ethan That Jazz! An Idosyncratic Social History of The American Twenties NY G.P. Putnam's Sons
- Visakay, Stephen Vintage Bar Ware KY Collector Books, 1997
- Wilson, Pilgrim, Tashjian The Machine Age In America 1918 – 1941 Brooklyn Museum, Abrams, NY, 1986
Konuyla ilgili yayınlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Khachadovrian, Simon (2000). The Cocktail Shaker. London: Philip Wilson Publishers. 9780856675201
- Visakay, Stephen. Vintage Bar Ware (1997) Collector Books. 0-89145-789-5
- Evan McGlinn, Departures Magazine: Worldly Goods: Shaken Not Stirred. (March 30, 2010)
- Barnaby Conrad lll Forbes. (June 19, 2006) Movers and Shakers, A Toast to Vintage Cocktail Shaker Designs.
| Meslekler |  | |
|---|---|---|
| Alkollü içecekler | ||
| Alkolsüz karıştırıcılar | ||
| Ekipman |
| |
| Kokteyl garnitürü | ||
| İlgili | ||
| İlgili | ||
