Uğuztaşı, Çıldır
Uğuztaşı veya Uğuz, tarihî Cavaheti bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Çıldır ilçesine bağlı Dirsekkaya köyünün sınırları içinde bir mezradır.[1]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Geç dönemde Uğuz olarak bilinen mezranın adı, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Oğuztaşı veya Uğuztaşı (اوغوزطاشی) olarak geçer. Gürcü Türkolog Sergi Cikia, buranın Türkçe ad taşımasını dikkat çekici bulmuş, Gürcistan Vilayeti’nde henüz Türk nüfusunun bulunmadığı bu tarihte Gürcüce bir yer adının bu şekilde yazılmış olabileceğini belirmiştir.[2]
Oğuztaşı veya Uğuztaşı mezrasının bulunduğu tarihî Cavaheti bölgesi, bir kısmı hariç bugün de Gürcistan sınırları içindedir. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1578 yılında ele geçirmiştir.
Uğuztaşı veya Oğuztaşı mezrası, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde Uğuztaşı veya Oğuztaşı (اوغوزطاشی) şeklinde geçer. Bu sırada mezra, Gürcistan Vilayeti içinde, Çıldır livasının Kurd Kala (Mgeltsihe) nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte boş olarak kaydedilmiş olan mezraya 1.000 akçe vergi öngörülmüştü.[2][3]
Uğuztaşı veya Oğuztaşı mezrası, 1886 tarihli Rus nüfus sayımında “Uguz” (Угуз) ) veya “Oguz” (0гуз) adıyla bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu sırada Uğuz, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Nakalakevi nahiyesinin sekiz köyünden biriydi. Köyün nüfusu, 20'si erkek ve 22'si kadın olmak üzere, 8 hanede yaşayan 42 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 1 hane (3 kişi) Kürt, 6 hane (33 kişi) Türk ve 1 hane (6 kişi) Karapapak olarak yazılmıştır.[4] Ancak 1896 ve 1906 tarihli Rus nüfus sayımlarında Uğuz ayrı bir köy olarak kaydedilmemiştir.[5]
Uğuz, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de bir köy olarak yer almamıştır. Bununla birlikte tarihçi Fahrettin Kırzıoğlu 1948 yılında Çıldır köylerine dair seyahat notlarında Mağlisa Dağının arkasında “Uğuzdüz” köyünün bulunduğunu yazmıştır. Uğuz olarak da söz ettiği yerde ”Vel”, ”Gügübe”, ”Börk” ve ”Könk” köylerinin otlakları bulunuyordu. Kırzıoğlu, yukarından gelen Uğuz Deresi'nin, Kertene köyünün bağlarına dönüşmüş olan eski Gaçiani köyünün bulunduğu yerde, soldan Ardahan Suyu'na katıldığını belirtmiştir.[6]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 187. 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-7362-5
- ^ a b "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 431". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი : თარგმანი : წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 293". 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2025.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 300". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Haziran 2025.
- ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 112, ISBN 9786052100271.
- ^ "M. Fahrettin Kırzıoğlu, "Çıldır Köyleri Seyahat Notları-I", Bizim Ahıska" (PDF). 27 Mart 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Ekim 2024.