Kamrasori, Ardahan
Kamrasori (Gürcüce: ქამრასორი), tarihî Artani bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin merkez ilçesinde ortadan kalkmış bir köydür.[1]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Kamrasori köyünün bulunduğu tarihî Artani bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir.
Kamrasori köyü, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Kamrasor (كمراصور) şeklinde geçer. Defterdeki kayda göre bu yerleşim, Kamrasor-i Ulya (Yukarı Kamrasori) ve Kamrasor-i Süfla (Aşağı Kamrasori) adıyla iki köy olarak Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı. Yukarı Kamrasori'de 6 Hristiyan hane, Aşağı Kamrasori'de 19 Hristiyan hane bulunuyor ve her iki köydeki hane reisleri Gürcü ve Ermeni adlarını taşıyordu. Bu yerleşimlerde buğday ve arpa tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Aşağı Kamrasori'de bir adet su değirmeni bulunuyordu. Defterde Aşağı Kamrasori köyünün mezrasının, Yukarı Kamrasori ile Yorgibegi köyleri arasında bulunduğu not edilmiştir.[2][3] Söz konusu mufassal defterdeki kayda göre Penek livasının Panaskerti nahiyesine bağlı bir köy de Kamrasori adını taşıyordu.[4]
Kamrasori köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Kamasor (كماصور) adıyla tek köy olarak kaydedilmiştir. Aynı idarî konuma sahip olan köy, Hicri 1115 (1703/1704) tarihinde Mehmed adında birine tahsis edilmiş ve 13.100 akçe vergi belirlenmişti.[5]
Osmanlı mufassal defterini yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia, geç dönemdeki harita ve kayıtlarda köyün adının geçmemesini Kamrasori'nin ortadan kalkmış olmasına bağlamıştır.[2] Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Ardahan sancağının Ardahan kazasında Kamrasori bir köy olarak kaydedilmemiştir.[6]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 185, 190. 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-7362-5
- ^ a b "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 522". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: თარგმანი : წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 448". 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 587". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, s. 105, 322". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2025.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 262-347". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2025.