Dağcı, Ardahan
| Dağcı | |
|---|---|
 | |
 Ardahan'ınn konumu | |
  Dağcı Dağcı'nın Ardahan'daki konumu | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Ardahan |
| İlçe | Merkez |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[3] İhtiyar heyeti[3] |
| Rakım | 2141 m |
| Nüfus (2022) | |
| • Toplam | 476 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0478 |
| İl plaka kodu | 75 |
| Posta kodu | 75110 |
Dağcı, Ardahan ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Dağcı köyünün eski adı Tikoşi'dir. Tikoşi (ტიკოში), Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Tikoş (طقوش) şeklinde geçer.[4] Köyün adı 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde Tikaş (Тикашъ), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesin ise Dikoş (دیقوش) şeklinde yazılmıştır.[5][6]
Tikoşi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artani'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gücülerden ele geçirmiştir.
Tikoşi köyü, 1574 tarihli Osmanlı icmal defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Küçük livasının Hoçevan nahiyesine bağlıydı. Ancak bu defterin yayımlamış olan Yücel Öztürk, köyün adını "Tokuş" şeklinde okumuştur. Bu deftere göre köyün hasılası 8.000 akçe idi. Ardahan-i Küçük livası, Güney, Kuzey, Hoçvan ve Germücek nahiyelerinden oluşuyor ve Hoçevan nahiyesi 66 köyü kapsıyordu.[7]
Tikoşi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Ardahan-i Küçük Livasının Hoçevan nahiyesine bağlıydı. Köy Hicri 1108 (1696/1697) tarihinde 3.000 akçe karşılığında Hüseyin adında birine tahsis edilmişti.[8]
Tikoşi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından izalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Tikaş (Тикашъ) şeklinde kaydettiği bu yerleşim, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı Arpaşen nahiyesinin 12 köyünden biriydi. Nüfusu, 49'u erkek ve 44'ü kadın olmak üzere, 12 hanede yaşayan 93 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Kürt olarak kaydedilmiştir.[5] Rus idaresi sırasında köyün nüfusu 1896 yılında 112 kişiye, 1906 yılında 175 kişiye yükselmiştir.[9]
Tikoşi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.[10]
Tikoşi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Göle kazasının Hoçovan nahiyesine bağlıydı.[6] 1940 genel nüfus sayımında "Tikoş" şeklinde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 380 kişiden oluşuyordu. Ancak Hoçovan nahiyesi bu tarihte Ardahan kazasına bağlanmıştı.[11] Tikaş veya Tikoş Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dağcı olarak değiştirilmiştir.[12] 1965 genel nüfus sayımında Dağcı köyünün nüfusu 764 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 176 kişi okuma yazma biliyordu.[13]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Köy, Ardahan il merkezine 44 km uzaklıktadır.[14]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 476[2] |
| 2021 | 508[2] |
| 2020 | 521[15] |
| 2019 | 528[2] |
| 2018 | 600[2] |
| 2017 | 598[2] |
| 2016 | 629[2] |
| 2015 | 628[2] |
| 2014 | 655[2] |
| 2013 | 679[2] |
| 2012 | 729[2] |
| 2011 | 753[2] |
| 2010 | 774[2] |
| 2009 | 789[2] |
| 2008 | 861[2] |
| 2007 | 800[2] |
| 2000 | 764[14] |
| 1990 | 1.014[14] |
| 1985 | 999[14] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Dagci, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 11 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2020.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p "Ardahan Merkez Dağcı Köy Nüfusu". Nufusune.com. 20 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2020.
- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 13". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2025.
- ^ a b "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı": 450". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2025.
- ^ a b "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 772". 29 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2025.
- ^ Yücel Öztürk, "527 numaralı Küçük Ardahan ve Kars livaları timar icmal defteri", 1992, s. 25. Yüksek lisans tezi
- ^ "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 13". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2025.
- ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 113, ISBN 9786052100271.
- ^ "Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1969, 3 Cilt, 2. cilt s. 489". 8 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2022.
- ^ "1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 349" (PDF). 27 Haziran 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 3 Temmuz 2025.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 769". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 355" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 3 Temmuz 2025.
- ^ a b c d "Dağcı Köyü". YerelNet.org.tr. 23 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Nisan 2020.
- ^ "DAĞCI KÖYÜ NÜFUSU, ARDAHAN MERKEZ". nufusune.com. 20 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.