Üç konum tekrarı

Satrançta üç konum tekrarı kuralı, aynı konum üç defa oluştuğunda oyuncunun beraberlik talep edebilmesine izin veren kuraldır.

İki konumun aynı sayılabilmesi için gerekli koşullar şunlardır:

• Aynı oyuncunun hamle sırası olmalıdır.
• Aynı taşlar aynı karelerde bulunmalıdır.
• Tüm taşların olası hamleleri aynı olmalıdır.
• Rok hakları aynı olmalı ve geçerken alma imkânı da aynı şekilde mevcut olmalıdır.

Konumlar arka arkaya olmak zorunda değildir; oyun boyunca farklı zamanlarda da tekrarlayabilir.

Oyun üçüncü tekrar ile otomatik olarak berabere sayılmaz. Oyuncu, sırası geldiğinde hakeme başvurarak talep etmelidir. Talep şu şekillerde yapılabilir:

• (a) Eğer bir hamle yapılmak üzereyken bu hamle sonucunda üçüncü tekrar ortaya çıkacaksa, oyuncu önce hamlesini not kağıdına yazar ve hakeme beraberlik talep ettiğini bildirir.
• (b) Eğer rakip hamle yapmış ve bunun sonucunda üçüncü tekrar oluşmuşsa, oyuncu sırası geldiğinde doğrudan talepte bulunabilir.

Konumların aynı sayılmadığı durumlar:

• Eğer ilk konumda bir piyon geçerken alma ile alınabilecek durumdaysa, ancak sonraki konumda bu hak kaybolmuşsa,
• Eğer aradaki hamlelerde oyunculardan biri rok yapma hakkını kaybetmişse (örneğin şah veya kale oynamışsa).

Kuralın tanımı

İlgili FIDE satranç kurallarına göre:

Bir konum oyun içinde (en az) üç defa tekrar ederse oyun beraberedir. (Aradaki hamleler önemli değildir.) Bu beraberlik, sırası gelen oyuncu tarafından talep edilmelidir. Talep şu şekillerde yapılır:

(a) Eğer konum üçüncü defa oluşmak üzereyse, talepte bulunacak oyuncu önce yapacağı hamleyi kendi notasyon kağıdına yazar ve hakeme bu hamleyi yaparak beraberlik talep edeceğini bildirir.

veya

(b) Eğer konum üçüncü defa oluşmuşsa, hamle sırası kendisinde olan oyuncu doğrudan beraberlik talep edebilir.

Konumların aynı sayılması için şu koşullar aranır:

(1) Aynı oyuncunun hamle sırası olmalıdır,

(2) Aynı taşlar aynı karelerde bulunmalıdır,

(3) Tüm taşların olası hamleleri aynı olmalıdır.

Ancak (3) numaralı koşul gereği, konumlar aynı sayılmaz eğer:

(a) İlk konumda bir piyon geçerken alma ile alınabilecek durumdaysa ama sonraki konumda artık bu mümkün değilse,

(b) Oyunculardan biri aradaki hamlelerde rok yapma hakkını kaybetmişse (örneğin şah veya kale oynamışsa).

Üçlü tekrar genellikle art arda yapılan hamlelerle oluşsa da bunun zorunlu bir şartı yoktur. Kural hamlelerden değil, yalnızca konumlardan ibarettir.

Beş konum tekrarı

2014'ten itibaren FIDE kurallarına göre aynı konum beş defa tekrarlandığında oyun zorunlu olarak berabere sayılır. Bu durumda hakemin müdahale etmesi gerekir; oyuncuların talepte bulunmasına gerek yoktur.

Örnekler

Fischer vs. Petrosian, 1971

Fischer vs. Petrosian, 1971

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

30.Qe2, 32.Qe2 ve 34.Qe2 sonrası oluşan konum

1971 Adaylar Turnuvası final maçının üçüncü oyununda, Buenos Aires'te Bobby Fischer ile Tigran Petrosian karşı karşıya geldi. Petrosian üstün konumda iken, 30.Qe2 hamlesi sonrası aynı konum üç defa tekrarlandı. Fischer notasyon kağıdına 34.Qe2 yazarak üçlü tekrar talebinde bulundu ve oyun berabere bitti.

Capablanca vs. Lasker, 1921

Capablanca vs. Lasker, 1921

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

34...h5, 36...Kf8 ve 38...Kf8 sonrası oluşan konum

1921 Dünya Satranç Şampiyonası'nın beşinci oyununda aynı konum üç kez oluştu, ancak hiçbir oyuncu beraberlik talep etmedi. Capablanca bu tekrarları zaman kazanmak için kullandı ve oyun devam etti. Sonrasında Emanuel Lasker hata yaparak oyunu kaybetti.

Kasparov vs. Deep Blue, 1997

Kasparov vs. Deep Blue, 1997

	a	b	c	d	e	f	g	h
8									8
7									7
6									6
5									5
4									4
3									3
2									2
1									1
	a	b	c	d	e	f	g	h

49...Kb4 sonrası oluşan konum

1997'de New York'ta oynanan Kasparov vs. Deep Blue karşılaşmasında oyun, sürekli şah ihtimaliyle üçlü tekrar olacağı için beraberlik ile sonuçlandı.