Kazakistan-Türkiye ilişkileri
 | |
 Kazakistan |
 Türkiye |
|---|---|
Kazakistan-Türkiye ilişkileri, Kazakistan ve Türkiye arasında süren uluslararası politikaları içerir.
Türkiye, 1991'de Kazakistan'ın bağımsızlığını ilan etmesinden sonra bu ülkeyi tanıyan ilk ülke olmuştur.[1] Kazakistan'da 1994 yılından bugüne yaklaşık 3000 yabancı ortak girişim (JV) faaliyet göstermekte olup, Kazakistan'a yapılan yabancı sermaye yatırımları 14 milyar Amerikan dolarına ulaşmıştır. Bu miktar yaklaşık 24 yıllık bir bağımsızlık geçmişi olan bir ülke için büyük önem arz etmektedir. Bu büyüklükte sermaye girişi, ülkenin eski üretim alt yapısını rehabilite etmekte olduğu ve ekonomiye süratle yeni tesislerin kazandırıldığı anlamına gelmektedir. Eldeki tüm veriler incelendiğinde, yaklaşık 1.5 milyar Amerikan dolarına yaklaşan yatırım hacmi ile Türkiye'nin, Kazakistan Cumhuriyeti'nde Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra ikinci sırada yer aldığı anlaşılmaktadır.[kaynak belirtilmeli]
Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık gibi ülkelerin Kazakistan'daki yatırımlarına bakıldığında bu ülkelerin daha çok petrol ve gaz endüstrisi, elektrik ve madencilik gibi sektörlerde yoğunlaşırken, Türk iş adamlarınca Kazakistan'da gerçekleştirilen yatırımlar daha çok ticaret, telekomünikasyon, otel işletmeciliği, tarım ürünleri üretimi, süpermarket işletmeciliği, matbaacılık, petrol ürünleri, gıda, tuğla, demir-çelik, bakır, tekstil ve hizmet sektörlerinde yoğunlaşmaktadır. Kazakistan Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında daha çok müteahhitlik ve ticari faaliyetlerde bulunan Türk şirketleri, son yıllarda Kazakistan içerisinde süratle mal ve hizmet üretimine yönelmeye başlamışlardır.
Müteahhitlik sektöründe faaliyet gösteren Türk firmalarının bugüne kadar Kazakistan'da gerçekleştirmiş olduğu müteahhitlik hizmetlerinin 2 milyar Amerikan doları üzerinde olduğu tahmin edilmektedir.[2]
Stratejik İş Birliği
[değiştir | kaynağı değiştir]Kazakistan, enerji kaynakları konusundaki iş birliğini güçlendirerek Rusya'nın etkisi karşısında bağımsızlığını teyit etmeye çalışmıştır.[3] Temmuz 2006'da Çin Halk Cumhuriyeti, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan, Orta Asya'yı Güney Kafkasya ve Batı Avrupa'ya bağlayacak ve yıllık ticaret ile kargo taşıma kapasitesini 30 milyon tona çıkaracak bir ulaştırma koridoru geliştirmek üzere Astana'da bir araya geldi.[3] Türkiye, Kazakistan'ın Dünya Ticaret Örgütü'ne katılım teklifini desteklerken, Kazakistan da Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği teklifini aktif olarak desteklemiştir.[3] Her iki ülke de Orta Asya'daki Türk devletleri arasında daha yakın iş birliğini teşvik etmeye çalışmıştır.[3]
Stratejik ortaklığın derinleşmesi (2024–günümüz)
[değiştir | kaynağı değiştir]Ocak 2025'te, her iki ülkenin savunma bakanlıkları Ankara'da 2025 Yılı Askeri İş Birliği Planı'nı imzaladı. Albay Olcas Kusayinov ve Tuğgeneral Erdoğan Çatal tarafından imzalanan anlaşma; ortak muharebe eğitimi, askeri eğitim ve barışı koruma operasyonlarında birlikte çalışabilirliğe öncelik verdi.[4][5]
29 Temmuz 2025'te Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile birlikte Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği Konseyi'nin 5. toplantısına başkanlık etmek üzere Ankara'ya resmi bir ziyarette bulundu. Zirve, iş birliğini geleneksel sektörlerin ötesine taşıyarak yapay zeka, havacılık ve enerji altyapısına genişleten 20 ikili anlaşmanın imzalanmasıyla sonuçlandı.[6] Önemli belgeler arasında yapay zeka ve uzay faaliyetlerinde bilimsel iş birliğine dair bir mutabakat zaptı ile KazMunayGas ve TPAO arasında ortak hidrokarbon arama anlaşması yer aldı.[7]
Ekonomik ilişkiler, 2025'in başlarında sermaye akışlarında önemli bir değişime tanık oldu. Türkiye tarihsel olarak Kazakistan'da büyük bir yatırımcı konumunda olsa da, 2025'in ilk dört ayında Kazakistan, 610 milyon dolarlık katkıyla Hollanda ve Amerika Birleşik Devletleri'nden gelen yatırımları geride bırakarak Türkiye'ye en büyük doğrudan yabancı yatırım (DYY) kaynağı haline geldi.[8][9]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Relations between Turkey and Kazakhstan". Turkish Ministry of Foreign Affairs. 19 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2014.
- ^ Yermukanov, Marat (7 Aralık 2006). "Kazakhstan and Turkey spearhead the integration of Turkic nations". Eurasian Daily Monitor. 3 (226). Jamestown Vakfı. 25 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi10 Ekim 2008.
- ^ a b c d Yermukanov, Marat (7 Aralık 2006). "Kazakhstan and Turkey spearhead the integration of Turkic nations". Eurasia Daily Monitor (İngilizce). 3 (226). Jamestown Vakfı10 Ekim 2008.
- ^ Temirgaliyeva, Arailym (27 Ocak 2025). "Kazakhstan, Türkiye sign military cooperation plan for 2025" (İngilizce). Qazinform. 7 Ağustos 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2025.
- ^ "В Анкаре подписан план военного сотрудничества Казахстана и Турции на 2025 год" (Rusça). Kazakistan Cumhuriyeti Savunma Bakanlığı. 27 Ocak 2025. Erişim tarihi: 13 Aralık 2025.
- ^ "Türkiye ile Kazakistan arasında 20 anlaşma imzalandı". Anadolu Ajansı. 29 Temmuz 2025. Erişim tarihi: 13 Aralık 2025.
- ^ Syzdykova, Liliya (30 Temmuz 2025). "Казахстан – Турция: стратегическое партнерство выходит на новый уровень" (Rusça). Kazakhstanskaya Pravda. Erişim tarihi: 13 Aralık 2025.
- ^ "FDI inflows into Türkiye surges 13 percent to $3.3 billion" (İngilizce). Hürriyet Daily News. 17 Haziran 2025. Erişim tarihi: 13 Aralık 2025.
- ^ Nakispekova, Aiman (28 Temmuz 2025). "Kazakhstan, Türkiye to Deepen Strategic Ties at High-Level Council Meeting in Ankara" (İngilizce). The Astana Times. Erişim tarihi: 13 Aralık 2025.
| Eski SSCB |  | |
|---|---|---|
| Afrika | ||
| Amerika | ||
| Asya-Pasifik | ||
| Avrupa | ||
