Serdarlı, Tortum
| Serdarlı | |
|---|---|
 | |
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Serdarlı Serdarlı'nın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°30′N 41°18′E / 40.5°K 41.3°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | Tortum |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1674 m |
| Nüfus | 836 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25430 |
Serdarlı, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kentsel mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Bugün Serdarlı ve Aşağıserdarlı adlarını taşıyan yerleşim yerlerinin eski ortak adı Odeki (ოდეკი) veya Odek'tir. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde bu yerleşimler Odek (اودك) adıyla tek köy olarak kaydedilmiştir.[5] 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise bu köyler sırasıyla Yukarı Odek (یوقاری اودك) ve Aşağı Odek (آشاغی اودك) olarak geçer.[6]
Odeki veya Odek köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Günümüze kalıntıları ulaşan kilise de bu dönemden kalmış olabilir.[7]
Odeki veya Odek köyü, 1574 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterinde tek yerleşim olarak geçer. Bu tarihte bu yerleşim Tortum sancağına bağlı Hahuli (Haho) nahiyesinin köylerinden biriydi. Büyük bir yerleşim olan köyün nüfusu 611 haneden oluşuyordu. Köydeki 7 hane Müslüman olmuş, 604 hane Hristiyan olarak kalmıştı.[5]
Odeki veya Odek köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde de tek köy olarak geçer. Bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı olan köydeki 145 hanede 387 Müslüman erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Odik köyünün nüfusunun yaklaşık 774 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.[8]
Odeki veya Odek köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Yukarı Odek" ve "Aşağı Odek" şeklinde iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bugünkü Serdarlı köyü olan Yukarı Odek bu tarihte Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Azort nahiyesine bağlı köylerden biriydi.[6] Bu yerleşim yeri 1940 genel nüfus sayımında "Yukarıödük" şeklinde kaydedilmiştir. Bu tarihte köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.660 kişiden oluşuyordu.[9] Odeki veya Ödük Türkçe olmadığı için Yukarı Odek köyünün adı 1950'lerin ilk yarısında Yukarıelmalı olarak değiştirilmiştir. 1959 yılında ise köye Yukarıkatıklı adı verilmiştir. Nitekim genel nüfus sayımlarında köy 1955 yılında Yukarıelmalı, 1960 yılında Yukarıkatıklı adıyla geçer. 1965 genel nüfus sayımına göre Yukarıkatıklı köyünde 1.985 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 456 kişi okuma yazma biliyordu.[10] Köyün adı yakın dönemde Serdarlı olarak değiştirilmiştir.
1988 yılında belediye kurulmuştur.[11] 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm belde ve köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu belde de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[12] Serdarlı'nın belde iken Bahçeli, Fevzipaşa, Kale, Kemalpaşa, Küçükdere ve Osmanbektaş isimli 6 mahallesi vardı. 2012 yılı öncesi Pehlivanlı'nın nüfusu, bu 6 mahallenin toplam nüfusu olarak kayıtlara geçmiştir.
Serdarlı köyünde eski bir su kemeri ve eski bir kilise bulunmaktadır. Bir dere kenarında bulunan Noraşeni Kilisesi, kaba yontulmuş taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Çatı örtüsü de günümüze ulaşmıştır. Girişi güneyde olup batı ve doğuda birer penceresi bulunmaktadır. 2016 yılında samanlık olarak kullanılıyordu.[7]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 100 km,[13] Tortum ilçe merkezine 47 km[14] uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup, 25.78 numaralı Serdarlı-Uzundere il yolunun başlangıcındadır.[15]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 836[2] |
| 2021 | 1.095[2] |
| 2020 | 1.363[2] |
| 2019 | 992[2] |
| 2018 | 772[2] |
| 2017 | 722[2] |
| 2016 | 783[2] |
| 2015 | 789[2] |
| 2014 | 920[2] |
| 2013 | 1.787[2] |
| 2012 | 2.563[3] |
| 2011 | 2.328[3] |
| 2010 | 3.193[3] |
| 2009 | 2.711[3] |
| 2008 | 1.654[3] |
| 2007 | 2.628[3] |
| 2000 | 2.809[3] |
| 1990 | 2.700[16] |
| 1985 | 2.241[17] |
| 1965 | 1.985[18] |
Yönetim
[değiştir | kaynağı değiştir]Belediye başkanlığı
[değiştir | kaynağı değiştir]| Seçildiği yıl | Belediye başkanları[19] |
|---|---|
| 2009 | Muammer Yiğider (AKP) |
| 2004 | Ali Aksu (BĞMSZ) |
| 1999 | Mehmet Ünlü (ANAP) |
| 1994 | Şerafettin Küçükoğlu (ANAP) |
| 1989 | Şerafettin Küçükoğlu (ANAP) |
Resim Galerisi
[değiştir | kaynağı değiştir]-
Osman bektaş mahallesinde bulunan, Neolitik dönemden kalma Gugullar Höyüğü görünen Tümülüsten ayrı hemen alt ve sağ hizasında iki tümülüs daha mevcuttur. Tümülüs'ler sit alanı ilan edilmiştir. -
Sağlık Bakanlığı Yukarı Katıklı Aile Sağlık Merkezi Merkez Kemalpaşa Mahallesi. -
Norşin Şapeli, Fevzipaşa Mah -
Merkezden camiinden bir görünüm.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j k "Erzurum Tortum Serdarlı Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 14 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Serdarlı rakım". Serdarlı rakım. 25 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Aralık 2023.
- ^ a b Tao (ტაო), Mamaia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikadze, Merab Halvaşi, Cimşer Çhvimiani, Cemal Karalidze, Batum, 2020, s. 94. 2 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-25-828-2
- ^ a b Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 235.
- ^ a b 2016 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2016 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2017, s. 148. 17 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9470-8-7
- ^ "Yunus Özger, XIX. Yüzyılda Tortum'un Nüfus Durumu"". 7 Eylül 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Eylül 2023.
- ^ 1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 252.
- ^ 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 263.
- ^ "Belediye kurulması" (PDF). Resmî Gazete. 3 Haziran 1988. 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 22 Aralık 2023.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Serdarlı to Erzurum". Serdarlı to Erzurum. 25 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2023.
- ^ "Serdarlı to Tortum". Serdarlı to Tortum. 25 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2023.
- ^ "Serdarlı". Serdarlı. 25 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ "yerelnet.org.tr,Serdarlı Belediyesi". 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2012.