II. Artabazos
| II. Artabazos | |
|---|---|
 Altın sikkesinde Artabazos II'nin portresi (fl. 389 – 328 BC). | |
| Bağlılığı | Ahameniş İmparatorluğu |
| Hizmet yılları | fl. MÖ 389 – 328 |
| Rütbesi | Büyük İskender zamanında Hellespont Frigyası ve Baktriya satrapı) |
| Çatışma/savaşları | Büyük Satrap İsyanı |
| Çocukları | III. Farnabazos Artakama Barsine |
| Akrabaları | II. Farnabazos (baba) |
| Farnakis Hanedanı (Hellespont Frigyası Satrapları) | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||||||||||
II. Artabazos (Yunanca Ἀρτάβαζος) (fl. MÖ 389 – MÖ 328) Pers generali ve Hellespont Frigyası'nın satrapıydı. Hellespont Frigyası'nın Pers satrapı II. Farnabazos oğlu ve MÖ 356 civarında III. Artaserhas'a karşı ayaklanan Ariobarzanis'in büyük ihtimalle yeğeni idi. İlk karısı, Rodoslu ismi açıklanmayan bir Yunan kadındı ve Rodoslu Mentor ile Rodoslu Memnon adlı iki paralı askerin kız kardeşiydi.[1] Yaşamının sonlarına doğru Büyük İskender'in Baktriya satrapı oldu.
Datames Ayaklanması
[değiştir | kaynağı değiştir]MÖ 362'de Artabazos, II. Artaserhas tarafından, Artabazos'un kardeşi Ariobarzanis'in de katıldığı Büyük Satrap İsyanı'na dahil olan Kapadokya satrapı Datames'i yakalamak üzere gönderildi. Ancak Artabazos, Datames tarafından yenilgiye uğratıldı.[2] Sonunda II. Artaserhas üstün geldi, Ariobarzanes çarmıha gerilirken, Datames suikastle öldürüldü.
III. Artaserhas'e karşı isyan
[değiştir | kaynağı değiştir]Kardeşinin esir alınıp öldürülmesinin ardından Artabazos, Hellespont Frigyası'nın satraplığına getirilir, ancak MÖ 356'da yeni Pers Kralı III. Artaserhas'a bağlılık göstermeyi reddeder. Artaserhas, Küçük Asya'daki tüm satraplık ordularının artık batıda barışı garanti edemeyeceklerini düşünerek dağıtılmasını emreder, çünkü bu orduların batı satraplıklarını isyan araçlarıyla donatmasından endişe ediyordu.[3] Bu emir Artabazus tarafından dikkate alınmaz ve krala karşı çıkan Atina'nın yardımını ister. Artabazos daha sonra krala ve III. Artaserhas'ın otoritesini tanıyan diğer satraplara karşı bir isyana girişir.
Artabazos ilk başlarda Atinalı bir general olan Chares ve onun cömertçe ödüllendirdiği paralı askerleri tarafından desteklenir. Artabazos'un altın sikkelerinin özellikle Chares birliklerini ödüllendirmek için basıldığı düşünülür.[4] Misya Satrapı I. Orontes de onun tarafındadır. Daha sonra Artabazos'u Yunanistan'ın Orta bölgesinde yer alan Böotya ilçesi civarında bulunan Thebanlılar da destekler ve ona Pammenes komutasında 5.000 adam gönderirler. Artabazos, bu ve diğer müttefiklerin yardımıyla iki büyük savaşta Kralı yener.
Ancak III. Artaserhas daha sonra Artabazos'u Atinalı ve Boeotialı müttefiklerinden rüşvet vererek ayırmayı başarır. Bunun üzerine Artabazos kralın generali Autophradates tarafından yenilir ve esir alınnır. Artabazos'u destekleyen iki kayınbiraderi Mentor ve Memnon, Atinalı paralı asker lideri Charidemos'un da yardımıyla isyana devam ederler ve birlikte Artabazos'u kurtarmayı başarırlar.
Makedonya'da II. Filip'in sarayında sürgün (MÖ 352-342)
[değiştir | kaynağı değiştir]Bundan sonra, Artabazos ya isyancı faaliyetlerine devam etmiş ya da en azından yeni bir isyan başlatmış görünüyor. Ancak sonunda Memnon ve ailesiyle birlikte kaçmaktan başka çaresi kalmaz. 11 oğlu ve 10 kızıyla birlikte sürgüne gider ve Pella'da Makedonya Kralı II. Filip'in sarayına sığınırlar.[5] 37 yaşındaki Artabazos ve ailesi, MÖ 352'den 342'ye kadar yaklaşık on yıl boyunca II. Filip'in sarayında sürgünde kalırlar ve bu süre zarfında Artabazos, gelecekteki Büyük İskender ile tanışır.[1][6] Artabazos'un kızı ve İskender'in gelecekteki eşi Barsine, Makedonya sarayında büyür.[1]
İran'a dönüş
[değiştir | kaynağı değiştir]Rodoslu Mentor, Artaserhas'ın sürgünü sorasında kayınbiraderi, Mısır Kralı II. Nektanebo'ya karşı yapılan savaşta Pers kralına büyük hizmetlerde bulunmuştur. Bu savaşın sona ermesinden sonra, MÖ 342 yazında Artaserhas, Batı Asya'daki asi satraplara karşı komutayı Mentor'a verir. Mentor bu fırsattan yararlanarak kraldan Artabazos ve Memnon'un affedilmesini ister. Kral kabul eder ve böylece her iki adam ve aileleri Pers'e geri dönebildiler.[7]
Baktriya'nın Helenistik satrabı
[değiştir | kaynağı değiştir]MÖ 330'da III. Darius'un kesin yenilgisi ve ölümünün ardından İskender, Pers kralına olan sadakatini takdir eder ve ona MÖ 328'deki ölümüne kadar elinde tuttuğu Baktriya satraplığını vererek Artabazos'u ödüllendirir.[8]
Ailesi
[değiştir | kaynağı değiştir]
Artabazos'un kızı Barsine, İskender'le evlenmiş ve Herakles'in annesi olmuş olabilir. Diğer kızı Artakama, Ptolemaios ile ve üçüncü kızı Artonis ise Eumenes ile evlendirildi.
Zira İskender'in Asya'da yatağına aldığı ilk hanımefendi olan ve ona Heracles adında bir oğul dünyaya getiren Artabazus'un kızı Barsine'nin iki kız kardeşi vardı; bunlardan birini, Apame adındaki kız kardeşini Ptolemy'ye verdi; diğerini ise, Artonis adındaki kız kardeşini, dostları için Pers soylu kadınlarını eş olarak seçtiği vakit Eumenes'e bahşetti.
— Plutarch, The Life of Eumenes.[9]
MÖ 328'de Artabazos, Kara Kleitos'a verilen satraplıktan istifa eder.[10][11]
Artabazos'un ayrıca Farnabazos (MÖ 370-320) adında bir oğlu da vardır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c Carney, Elizabeth Donnelly (2000). Women and Monarchy in Macedonia (İngilizce). University of Oklahoma Press. s. 101. ISBN 9780806132129. 9 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2025.
- ^ Diodorus Siculus, Bibliotheca, xv. 91
- ^ Sekunda, Nick; Chew, Simon (1992). The Persian Army 560–330 BC: 560–330 BC. Osprey Publishing. s. 28. ISBN 1-85532-250-1.
- ^ CNG: MYSIA, Lampsakos. Artabazos. Satrap of Daskylion, circa 356 BC. AV Stater (16mm, 8.44 g, 4h). 12 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2025.
- ^ Heckel, Waldemar (2008). Who's Who in the Age of Alexander the Great: Prosopography of Alexander's Empire (İngilizce). John Wiley & Sons. s. 290. ISBN 9781405154697.
- ^ Howe, Timothy; Brice, Lee L. (2015). Brill's Companion to Insurgency and Terrorism in the Ancient Mediterranean (İngilizce). BRILL. s. 170. ISBN 9789004284739.
- ^ Diodorus, xvi. 22, 34, 52; Demosthenes, Speeches, "Against Aristocrates", 154, 155, 157, 159, 163
- ^ Hornblower, Simon (2011). The Greek World 479-323 BC (İngilizce). Routledge. s. 352. ISBN 9781136831256.
- ^ Plutarch: Life of Eumenes - translation. 16 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Mart 2025.
- ^ Flavius Arrianus, Anabasis Alexandri, iii. 23, 29 21 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., vii. 4 18 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.; Curtius Rufus, Historiae Alexandri Magni, iii. 13 7 Şubat 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., v. 9, 12 7 Şubat 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., vi. 5 7 Şubat 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., vii. 3, 5 2 Ağustos 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., viii. 1 16 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- ^ Roisman, Joseph (2002). Brill's Companion to Alexander the Great (İngilizce). BRILL. s. 221. ISBN 9789004217553.
Literatür
[değiştir | kaynağı değiştir]- Smith, William (editör); Yunan ve Roma Biyografisi ve Mitolojisi Sözlüğü, "Artabazus (4)"[Usurped] , Boston, (1867)
- Korso, Antonio. Scopas'ın Apollon Smintheus Heykeli ve Satrap Artabazos'un Anıt Politikası . Sanat Teorisi ve Tarihinin Güncel Sorunları: Makaleler koleksiyonu. Cilt. 9. Ed: AV Zakharova, SV Maltseva, E. Iu. Staniukoviç-Denisova. Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi / St. Petersburg, NP-Baskı, 2019, s. 75–79. ISSN 2312-2129.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Livius, Artabazus (2) Archived Jona Lendering tarafından
Soy ağacı - Ahameniş Krallığı | ||
| Ahameniş İmparatorluğu Kralların kralı |  | |
| Lidya satrapları | ||
| Hellespont Frigyası satrapları | ||
| Kapadokya satrapları | ||
| Küçük Asya şehirlerinin Yunan valileri | ||
| Likya hanedanları | ||
| Karya hükümdarları | ||
| Makedonya kralları | ||
| Sur kralları | ||
| Sayda kralları |
| |
| Ermenistan satrapları | ||
| Mısır satrapları | ||
| Baktriya satrapları | ||
| Medya satrapları | ||
| Kilikya satrapları | ||
| Diğer bilinen satraplar | ||
Çoğu bölgede Ahameniş hükümdarlarının yerini MÖ 330 civarında Helenistik satraplar ve Helenistik hükümdarlar almıştır. | ||
