Taşdere, Arpaçay
| Taşdere | |
|---|---|
 | |
 Kars'ın konumu | |
  Taşdere Taşdere'nin Kars'taki konumu | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Kars |
| İlçe | Arpaçay |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[3] İhtiyar heyeti[3] |
| Rakım | 1804 m |
| Nüfus (2022) | |
| • Toplam | 246 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0474 |
| İl plaka kodu | 36 |
| Posta kodu | 36730 |
Taşdere, Kars ilinin Arpaçay ilçesine bağlı bir köydür.
Konum
[değiştir | kaynağı değiştir]Köy, Kars il merkezine 77 km, Arpaçay ilçe merkezine 32 km uzaklıktadır.[4]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Köyün eski adı, 1918 yılı kayıtlarında "Sôsgerd" olup, Ermenicede "Çınarkale" anlamına gelmektedir. Köyün 1928'deki adı "Sosgird" olarak geçmektedir.[5]
Köyün 2 km doğusunda, Karhan çayının oluşturduğu vadinin hemen güneyinde, vadiden yaklaşık 30-40 m yükseklikte kayalık bir alanda Sosgert Kalesi yer alır. Bu kalenin bir Urartu yerleşimi olduğu, Urartuların kuzey seferleri esnasında kaleyi etkin bir şekilde kullanmış oldukları düşünülür.[6] Kaleye 500 metre uzaklıkta kale ile bağlantılı olduğu anlaşılan bir yerleşme alanı vardır. [7]
Halk ozanları
[değiştir | kaynağı değiştir]Aşıklık geleneğinin sürdürdürücülerinden Mehmet Hicrani, Taşdere köyünde doğmuş ve yaşamış ve sanatını Kars civarındaki kahvehaneler, konaklar ve köy odalarında icra etmiştir.[8] Asıl adı Kasım Ülker'dir.[9]
Mehmet Hicranî'nin hikâye anlatma konusunda yetiştirdiği Ali Rıza Ezgi, Taşdere köyünde doğup büyümüş ozanlardandır. Yaşamını İzmir'de sürdüren Ali Rıza Ezgi, Yaşayan İnsan Hazinesi ünvanına değer görülmüştür.[10]
Aşık Maksut Koca, âşık havalarını akrabası Âşık Mehmet Hicranî'den öğrenen ve âşıklık geleneğini yaşatan Taşdereli bir diğer halk ozanıdır. Yaşamını İstanbul'da sürdürür ve saz çalıp şiir söylemenin yanı sıra Türk halk müziği albümleri çıkarmıştır. Feryadî mahlasını kulanan âşık, Yaşayan İnsan Hazinesi ünvanına değer görülmüştür. [11]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]Köyde 1886 yılında 11 Türk ve 382 Karapapak yaşamaktaydı.[12]
| Yıllara göre köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 246[2] |
| 2021 | 261[2] |
| 2020 | 259[2] |
| 2019 | 259[2] |
| 2018 | 256[2] |
| 2017 | 240[2] |
| 2016 | 255[2] |
| 2015 | 250[2] |
| 2014 | 296[2] |
| 2013 | 310[2] |
| 2012 | 350[2] |
| 2011 | 366[2] |
| 2010 | 376[2] |
| 2009 | 391[2] |
| 2008 | 400[2] |
| 2007 | 414[2] |
| 2000 | 444[13] |
| 1990 | 828[14] |
| 1985 | 1.012[15] |
| 1886 | 417[12] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Tasdere, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2020.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q "Kars Arpaçay Taşdere Köy Nüfusu". Nufusune.com. 22 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2020.
- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ "Taşdere Köyü". YerelNet.org.tr. 21 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2020.
- ^ Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. 23 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mayıs 2020.
- ^ Karageçi, Mustafa; Albayrak, Pınar (15 Aralık 2024). "Kars'ta Önemli Bir Urartu Merkezi: Taşdere/Sosgert Kalesi". Gazi Akademik Bakış. 18 (35): 241-262. doi:10.19060/gav.1601710. ISSN 1307-9778. 26 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi2 Mart 2025.
- ^ "Sosgert Kalesi". Türkiye Arkeolojik Yerleşmeleri Projesi.
- ^ Altınkaynak, Erdoğan (21 Aralık 2018). "MEHMET HİCRANÎ, Mehmet Kasım Ülker". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. 16 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2025.
- ^ Ülker, Gülcan (28 Mayıs 2016). "Halk Ozanımız Aşık Mehmet Hicrani -". 14 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2025.
- ^ "Ali Rıza Ezgi". Yaşayan İnsan Hazineleri ve Etkinlikler Genel Müdürlüğü. 6 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2025.
- ^ "Maksut Koca (Feryadî)". Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü. 9 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2025.
- ^ a b "ЗАРУШАДСКИЙ УЧАСТОК (1886 г.)" (Rusça). ethno-kavkaz.narod.ru. 18 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2020.
- ^ "İl, ilçe ve bucaklara göre köy nüfusları - 2000". TÜİK. 8 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Nisan 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir] | Türkiye'deki bir köy ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |