Arpaçay, Kars
| Arpaçay | |
|---|---|
 Türkiye'de bulunduğu yer | |
 İlçe sınırları haritası | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Kars |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Lokman Önder[1] |
| • Belediye başkanı | Zeki Elma (AK Parti)[2] |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 650 km² |
| Rakım | 1450 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 17.373 |
| • Kır | 13,892 |
| • Şehir | 2.384 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 474 |
| İl plaka kodu | 36 |
Resmî site www.arpacay.gov.tr | |
Arpaçay, Kars ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin idari merkezi kasabadır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]1927 yılında birleştirilen Şöregel (Kızılçakçak) ile Zarşat (Arpaçay) kazalarının birleştirilerek ilçenin doğusundan geçen Arpaçay'dan etkilenilerek verilmiş isimdir.
Azerbaycan ve Kafkas ellerinden Azeriler ve Karapapaklar (Terekemeler), Kars çevresinden Yerliler ile daha sonra Erivan (Revan)'dan Kürtler yerleşmiş olup; kendi örf ve adetlerine bağlı kalmakla birlikte aralarında uyum sağlamışlardır.
Albuti, Alvana, Koreti, Lavaşi, Lelusi gibi ortadan kalkmış olan köylerin yerleşim alanları Arpaçay ilçesinin sınırları içinde bulunuyordu.[4]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Arpaçay ilçesi, doğusunda Ermenistan toprakları ve Akyaka ilçesi, güneyinde Kars merkez ilçesi bulunmakta olup; kuzeyinde Çıldır ilçesi ve batısında da Susuz ilçe toprakları ile çevrilidir. Ermenistan ile olan sınır uzunluğu ise 10 km'dir.
İlçenin yüzölçümü 1.165 km²’dir.[5] Yüksekliği (rakım) 1675 metredir.
Arazi az dalgalı olup, küçük çaplı tepeler vardır. İlçe hudutlarından geçen Kars Çayı'ndan başka, bir kısmı ilçe sınırlarında kalan Çıldır Gölü'nden akan Carcı suyu bulunmaktadır.
İklim
[değiştir | kaynağı değiştir]İklimi karasal karakter gösterir. Yazın ortalama sıcaklık 19,7 °C, kışın ortalama -4,3 °C'dir.
Kar yağışında ortalama kar kalınlığı ilçe merkezinde 42 cm olmakta, yağmur ise m²ye 30–40 kg arası düşmektedir.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]2020 yılı Adrese Dayalı Nüfus Sistemi (ADNKS) sonuçlarına göre toplam 16.276 kişinin yaşadığı Arpaçay'da nüfusun 2.384'ü ilçe merkezinde, 13.892'si ise köylerde yaşamaktadır. Nüfusun cinsiyete göre dağılımına bakıldığında toplam erkek nüfusun 8.404, toplam kadın nüfusunun ise 7.872 olduğu görülmektedir.
Koç köyü, Kars tarihi boyunca İlk Belde belediyesi unvanını taşıyan tek yerleşim yeridir.
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1927[6] | 25.208 | 356 | 24.852 |
| 1935[7] | 33.466 | 536 | 32.930 |
| 1940[8] | 37.059 | 863 | 36.196 |
| 1945[9] | 40.725 | 881 | 39.844 |
| 1950[10] | 47.021 | 1.234 | 45.787 |
| 1955[11] | 53.819 | 1.372 | 52.447 |
| 1960[12] | 57.408 | 1.554 | 55.854 |
| 1965[13] | 59.911 | 2.303 | 57.608 |
| 1970[14] | 61.528 | 3.111 | 58.417 |
| 1975[15] | 62.310 | 2.651 | 59.659 |
| 1980[16] | 58.982 | 3.151 | 55.831 |
| 1985[17] | 57.995 | 3.414 | 54.581 |
| 1990[18][a] | 27.016 | 2.815 | 24.201 |
| 2000[19] | 24.995 | 4.453 | 20.542 |
| 2007[20] | 21.673 | 2.983 | 18.690 |
| 2008[21] | 20.962 | 2.737 | 18.225 |
| 2009[22] | 20.442 | 2.468 | 17.974 |
| 2010[23] | 20.154 | 2.503 | 17.651 |
| 2011[24] | 19.832 | 2.549 | 17.283 |
| 2012[25] | 19.724 | 2.956 | 16.768 |
| 2013[26] | 19.302 | 2.844 | 16.458 |
| 2014[27] | 18.737 | 2.843 | 15.894 |
| 2015[28] | 18.156 | 2.870 | 15.286 |
| 2016[28] | 17.728 | 2.893 | 14.835 |
| 2017[28] | 17.316 | 2.893 | 14.423 |
| 2018[28] | 17.373 | 2.858 | 14.515 |
| 2019[28] | 16.645 | 2.374 | 14.271 |
| 2020[28] | 16.276 | 2.384 | 13.892 |
İdari yapı
[değiştir | kaynağı değiştir]Arpaçay'a bir belde ve 47 köy bağlıdır. Merkez belediyesinden başka Koçköy kasabasında da belediye teşkilatı vardır. İlçe belediyesinin kuruluşu 1927, Koçköy Belediyesi'nin kuruluşu ise 1972 yılında olmuştur. İlçe merkezi ve köylerin yerleşimi genellikle toplu ve düzlük olmakla beraber Akmazdam, Dağköy, Kardeştepe, Taşbaşı, Taşlıağıl, Melikköy, Karakale, Hasançavuş, Kıraç, Bacıoğlu ve Çıldır istikametindeki 8 köy dağlık karakter gösterir. 21 Kasım 1997 tarih ve 97/48293 sayılı müşterek kararname ile Çıldır ilçesine bağlı 8 köy ilçemize bağlanmış ve 40 olan köy sayısı 47'ye çıkmıştır.
İlçe Teşkilatı Bulunan Genel İdare Kuruluşları
[değiştir | kaynağı değiştir]Millî Eğitim Müdürlüğü, Tapu Sicil Müdürlüğü, Nüfus Müdürlüğü, Mal Müdürlüğü, Tarım İlçe Müdürlüğü, Müftülük, Adliye, Askerlik Şubesi, Sağlık Grup Başkanlığı, İlçe Jandarma Komutanlığı, İlçe Emniyet Amirliği, Posta İşleme Müdürlüğü, Türk Telekom, Meteoroloji Müdürlüğü, TEAŞ Müdürlüğü, TEDAŞ Başmühendisliği, Özel İdare Müdürlüğü, Köy Hizmetleri Bakımevi ve Karayolları Bakımevi.
Resmi kurumlardan Kaymakamlık Büroları, Mal Müdürlüğü, Tapu Sicil Müdürlüğü, Adliye ve Nüfus Müdürlüğü Hükûmet Konağı'nda diğer kuruluşlar kendi binalarında hizmet vermektedir.
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2015.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2015.
- ^ a b "Arşivlenmiş kopya". 14 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Aralık 2012.
- ^ 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 183, 185, 186, 190. ISBN 978-9941-0-7362-5
- ^ "www.harita.gov.tr/il-ve-ilce-yuzolcumleri". Erişim tarihi: 13 Aralık 2025.
- ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
- ^ . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b c d e f
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Arpaçay Nüfusu - Kars". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
- "Kars Arpaçay Nüfusu". nufusune.com.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
- Yerelnet27 Nisan 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
