Koreti
Koreti (Gürcüce: ქორეთი), tarihî Palakatsio bölgesinde, günümüzde Kars ilinin Arpaçay ilçesine bağlı Gülyüzü (Pekraşeni) köyünün sınırları içinde ortadan kalkmış bir köydür.[1]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Gürcüce bir yer adı olan Koreti (ქორეთი), çakırkuşu veya merek anlamındaki “kori” (ქორი) kelimesinden türemiş olup bu kuşların yaşadığı veya mereklerin bulunduğu yeri ifade eder.[2] Bu yer adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile Çıldır Eyaleti cebe defterinde Koret (كوریت) şeklinde yazılmıştır.[3][4] Tarihsel Gürcü coğrafyasında başka bölgelerde de Koreti adını taşıyan yerler bulunmaktadır.
Koreti köyünün bulunduğu tarihî Palakatsio bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ın sınırları içinde yer alıyordu.[1] Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1578 yılında ele geçirmiştir.
Koreti köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterinde Koret (كوریت) şeklinde geçer. Bu sırada köy, Gürcistan Vilayeti içinde, Çıldır livasının Canbaz nahiyesine bağlıydı. Söz konusu defterde Koreti'nin Pekraşeni köyüne, Lavaşi köyünün de Koreti köyüne yakın olduğu belirtilmiştir. Bu tespit üzerinden Koreti köyünün Pekraşeni ile Lavaşi köyleri arasında yer aldığı anlaşılmaktadır. Ancak Lavaşi köyü de ortadan kalkmış olup yerleşim alanı günümüzde Gülyüzü köyünün sınırları içinde bulunmaktadır. Defteri yayıma hazırlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia Rusça kaynaklarda Koreti'nin Koret (Корет) şeklinde geçtiğini yazmıştır.[1][3][5]
Koreti köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde aynı adla ve aynı idarî konumla yer almıştır. Köy Hicri 1115 (1703/1704) tarihinde 6.500 akçe hasıla ile Hüseyin adında birine tahsis edilmişti.[4] 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde Çıldır kazasında bir köy olarak yer almamış olması, Koreti'nin ortadan kalktığını veya başka bir köyün mahallesine dönüştüğünü göstermektedir.[6]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 190. 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-7362-5
- ^ "ქორი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 12 Ağustos 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
- ^ a b "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 408". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ a b "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 43". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი : თარგმანი : წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 273". 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 403-442". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2025.