Sırakonak, İspir
| Sırakonak | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Sırakonak Sırakonak'ın Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°45′33″N 41°11′09″E / 40.7592°K 41.1858°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | İspir |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 1813 m |
| Nüfus | 262 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25902 |
Sırakonak, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Sırakonak'ın eski adı Hodiçor veya Hodiçur'dur. Nitekim Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) Hodiçor (خودچور) olarak geçer.[6] 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Hodicur veya Hodicor (خودیجور) şeklinde yazılmıştır.[7]
Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Speri bölgesinde bulunuyordu.[8] Bölge, 1549 tarihinde gerçekleşen Gürcistan seferiyle Samtshe Prensliğinden ele geçirmiştir. Osmanlı döneminde Ermeni nüfusun yaşadığı önemli bir yerleşim birimi oldu. 1574 yılı tahrir defterinde yerleşim, "Hoduçur" adıyla Pertekrek sancağına bağlı 334 hanenin bulunduğu bir köy olarak belirtilmiştir. Hane sayısı dikkate alındığında bu tarihte köyde tahminen 1800 dolaylarında kişi yaşamaktaydı.[9]
Yerleşim, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde "Hodiçor" (خودچور) adıyla geçer. Bu sırada sadece bir köy değil, Pertekrek livasının Hodiçor nahiyesinin merkeziydi. Bu defterde Karmeriki ve Kodraşini, Hodiçor nahiyesine bağlı köyler olarak kaydedilmiştir.[6]
Yerleşim daha sonraki döneminde Keskim (Yusufeli) Kazası'nın nahiyelerinden biri olarak görülmektedir. 1910 yılına ait "Keskim Kaza Raporu"nda, yerleşimin murahhas vekilinin Turuşyan Arvin Efendi olduğu ve Hadiçor nahiye merkezinde Ermeniler'e ait Katolik okulu bulunduğu belirtilmektedir. Tehcir Kanunu uyarınca Ermeni nüfus 1915 yılında yerleşimden sürgün edilmiştir. Osmanlı dönemi yazışmalarına göre 1399 erkek 2185 kadından oluşan Ermeni nüfus Diyarbakır taraflarına gönderilmiştir.[10] Ermenilerden sonra, köye Çamlıhemşin, Hisarcık Kale-i Bala ve Hemşin köylerinden gelenler yerleşmiştir. Yerleşim, Yusufeli'nin 1925 yılında Erzurum'dan ayrılmasına kadar bu kazanın nahiyelerinden birini oluşturdu. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hodicur veya Hodicor (خودیجور) adıyla Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü.[7]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[11] Günümüzde Sırakonak köyü Soğucak, Cücebağ, Altıntaş, Yumruca, Yonca, Üçkardeş, İncili, Akbaş, Çavuşlar, Sungurlu, Ocaklı, Güneşli, Dallıca adlı mahallelerden oluşmaktadır.[12]
Ermenilerden kalma üç kiliseden biri olan Cücebağ mahallesindeki kilise, 1964 yılında camiye çevrilmiştir. Altınbaş ve Yumruca mahallesindeki kiliseler ise, tamamen yıkılmıştır.[8]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 200 km, İspir ilçe merkezine 50 km uzaklıktadır.[13] Mahalle, İspir'in kuzeydoğusundadır. Güllübağ HES Baraj Gölü nedeniyle uzayan yolu, D.050 numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Karakale mahallesi üzerinden 21,9 km'lik bir köy yoluyla bağlanabilmektedir.[14]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2021 | 262[2] |
| 2020 | 262[2] |
| 2019 | 266[2] |
| 2018 | 265[2] |
| 2017 | 250[2] |
| 2016 | 257[2] |
| 2015 | 268[2] |
| 2014 | 261[2] |
| 2013 | 299[2] |
| 2012 | 301[3] |
| 2011 | 318[3] |
| 2010 | 325[3] |
| 2009 | 334[3] |
| 2008 | 345[3] |
| 2007 | 340[3] |
| 2000 | 466[3] |
| 1990 | 612[15] |
| 1985 | 745[16] |
| 1965 | 696[17] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i j "Erzurum İspir Sırakonak Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 16 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Sirakonak, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 1 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2023.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2023.
- ^ a b "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 706, 841". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2025.
- ^ a b "Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 221". 29 Ocak 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Eylül 2025.
- ^ a b 2018 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2018 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2019, s 24-26. 31 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-978-9941-9639-1-9
- ^ Geçmişten Geleceğe Yusufeli Sempozyumu Bildirileri. İstanbul: Yusufeli Belediyesi Yayınları. 2010. s. 49. ISBN 978-605-88588-0-0.
- ^ "Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Arşivi-2" (PDF). 28 Temmuz 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Eylül 2016.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. 1 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2023.
- ^ "Sırakonak Mahallesi". YerelNet.org.tr. 9 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2023.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Şubat 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.