Koçköy, İspir
| Koç | |
|---|---|
 Mahallenin haritadaki yeri | |
 Erzurum'un Türkiye'deki konumu | |
  Koç Koç'un Erzurum'daki konumu | |
Koordinatlar: 40°27′45″N 41°06′31″E / 40.4625°K 41.1086°D | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Erzurum |
| İlçe | İspir |
| Coğrafi bölge | Karadeniz Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[1] İhtiyar heyeti[1] |
| Rakım | 2044 m |
| Nüfus | 133 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0442 |
| İl plaka kodu | 25 |
| Posta kodu | 25902 |
Koçköy, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Koçköy'ün eski adı Kağnasor'dur. 1642 tarihli Osmanlı avarız defterinde bu şekilde yazılmış veya Osmanlıca yazılışı bu şekilde okunmuştur.[5] Bu yer adı Ermenice Geğadzor'dan (Գեղաձոր) geliyor olabilir. Nitekim günümüzde Ermenistan'da bu ismi taşıyan yerleşim bulunmaktadır. Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kenasor (كناصور) şeklinde kaydedilmiştir.[6] Gürcüce kaynaklarda ise Kanasori (კანასორი) şeklinde geçer.[7]
Kağnasor veya Geğadzor köyü, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunan Speri bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde kalıntıları bugüne ulaşmış olan Kanasori Kilisesi ile tek kemerli taş köprü bu dönemden kalmış olabilir.[8]
Yerleşim, yazılı belgelerde ilk olarak 1642 tarihli avarız defterinde İspir kazasına bağlı, 4 Müslüman hanenin ve 12 kale muhafızının bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir.[9] 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 253,[10] 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde 183 Müslüman erkek nüfus bulunuyordu.[11]
Kağnasor veya Geğadzor köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[12] 1940 genel nüfus sayımında Kenasor şeklinde yazılmış olan bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 492 kişiden oluşuyordu.[13] Kenasor veya Geğadzor Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Koçköy şeklinde değiştirilmiştir.[14] Köyde koç şeklindeki taşlara bağlı olarak bu adın verildiği anlaşılmaktadır.[7] 1965 genel nüfus sayımında Koçköy'de 607 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 60 kişi okuma yazma biliyordu.[15]
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.[16]
Koçköy'deki tek kemerli taş köprü, yerleşim yerinin 1,2 kilometre kuzeybatısında, Kanasori Deresi üzerinde yer alır. Köprü elden geçirilmiş olup üzerinde beton tabakası bulunmaktadır. Köyün üst kesiminde, "Koçun Boğazı" denilen yerde koç formunda taşlar vardı; ancak bu taşlar tahrif edilmiştir. Köylülerin verdiği bilgiye göre Koçköy'de Kanasori Kilisesi dışında iki kilise daha bulunuyordu.[8]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Mahalle, Erzurum il merkezine 161 km, İspir ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.[17] Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Değirmenli ve Güllübağ mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.[18]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre mahalle nüfus verileri | |
|---|---|
| 2021 | 133[2] |
| 2019 | 135[2] |
| 2018 | 146[2] |
| 2017 | 123[2] |
| 2016 | 131[2] |
| 2015 | 146[2] |
| 2014 | 169[2] |
| 2013 | 170[2] |
| 2012 | 175[3] |
| 2011 | 181[3] |
| 2010 | 176[3] |
| 2009 | 182[3] |
| 2008 | 197[3] |
| 2007 | 180[3] |
| 2000 | 247[3] |
| 1990 | 497[19] |
| 1985 | 585[20] |
| 1965 | 607[21] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ a b c d e f g h i "Erzurum İspir Koç Mahalle Nüfusu". Nufusune.com. 16 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2023.
- ^ a b c d e f g h "TÜİK Merkezi Dağıtım Sistemi Nüfus Verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 17 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Koc, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 30 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2023.
- ^ "İbrahim Etem Çakır, "1642 Tarihli Avârız Defterine Göre İspir Sancağı" Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt:2, Sayı:8, Yıl:2009, S:120" (PDF). 31 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 27 Kasım 2021.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 221.
- ^ a b 2018 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2018 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2019, s 9. 31 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-978-9941-9639-1-9
- ^ a b 2018 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2018 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2019, s 8-9. 31 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-978-9941-9639-1-9
- ^ ""1642 Tarihli Avârız Defterine Göre İspir Sancağı" Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt:2, Sayı:8, Yıl:2009, S:120, İbrahim Etem Çakır" (PDF). 31 Ekim 2015 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2016.
- ^ ""19. Yüzyılın İlk Yarısında İspir ve Köylerinin Nüfusu" A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı: 34, Sayfa:288, Erzurum 2007, Yunus Özger" (PDF). 17 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Ağustos 2016.
- ^ ""19. Yüzyılın Son Çeyreğinde İspir Kazasının İdari Yapısı ve Nüfusu" Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 53, Aralık 2014, S:56, İskender Yılmaz". 14 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2016.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 222.
- ^ 1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 244.
- ^ Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 690.
- ^ 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 255.
- ^ "6360 sayılı kanun". Resmî Gazete. 10 Aralık 2012. 19 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Aralık 2022.
- ^ "Koç Mahallesi". YerelNet.org.tr. 7 Temmuz 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2023.
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 30 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ocak 2023.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1968). "1965 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). kutuphane.tuik.gov.tr. 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.