Ramadi Muharebeleri
I. ve II. Ramadi Muharebeleri (1917), I. Dünya Savaşı sırasında Temmuz ve Eylül 1917'de İngiliz İmparatorluğu ve Osmanlı İmparatorluğu arasında gerçekleşmiştir. İki taraf, Irak'ın merkezinde, Bağdat'ın yaklaşık 100 km (62 mil) batısında, Fırat Nehri'nin güney kıyısında yer alan ve önemli bir Osmanlı garnizonunun bulunduğu Ramadi kasabasında çatışmıştır. Kasabanın Halep ve Bağdat yolu üzerindeki stratejik konumu, Irak Cephesi'nin İngilizler açısından önemli bir hedefi haline getirmiş ancak iklim koşulları nedeniyle kasaba, üç aylık süre zarfında iki saldırı sonucu düşmüştür.
Temmuz 1917'deki ilk muharebe İngilizlerin yenilgisiyle sonuçlandı. Bunun nedeni, düşman ateşinden daha fazla kayba neden olan aşırı sıcak, kötü hava koşulları, hatalı İngiliz muhaberatı ve etkili bir Türk savunması gibi faktörlerin bir araya gelmesiydi. Alınan dersler iki ay sonraki ikinci muharebede kullanıldı: İngilizler farklı taktikler benimsedi ve garnizonu Fırat'a hapsederek kaçış yollarını kesti. Sonuç olarak garnizon büyük miktarda mühimmat ve erzakla birlikte neredeyse tümüyle ele geçirildi.
Birinci Ramadi Muharebesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]| Ramadi Muharebeleri (1917) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| I. Dünya Savaşı, Irak Cephesi | |||||||
 | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
 Osmanlı Devleti | |||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
| Frederick Stanley Maude | ? | ||||||
| Güçler | |||||||
| 7. Piyade Taburu[1] | 1.000 | ||||||
| Kayıplar | |||||||
| 566 (321 sıcak çarpması)[2] | y. 250'den daha fazla y. 100 firar[3] | ||||||
Mart 1917'de Osmanlı kuvveti, İngilizler tarafından Felluce'den çıkarıldı ve 29 km (18 mil) batıdaki Medhiç bataklığındaki mevzilere geri çekildi. Ric'at sırasında zorlanmadan Fırat üzerindeki Sehleviye Barajı aşılmış ancak nehrin aşağısındaki sel riski önemli ölçüde artırmıştı. Bunun İngilizler nazarında sel sularının Bağdat'ın batısındaki bölgeyi geçilemez hale getirmesi gibi bazı taktik avantajları olsa da, Samarra ve Musayib demiryollarının taciz edilmesi ve Felluce'ye giden yolun kesilmesi gibi kabul edilemez bir riski de beraberinde getiriyordu.[4]
İngilizler barajı yeniden inşa etmeye başlamıştı ancak barajdaki işçileri korumak için Ramadi'nin yaklaşık 32 km (20 mil) güneyindeki Dhibban köyünün işgal edilmesi gerekiyordu. General Frederick Stanley Maude, Dhibban'ı işgal etmek ve Ramadi'deki "yaklaşık 120 kılıç, 700 tüfek ve 6 top"[4] -toplamda yaklaşık 1.000 kişi- olduğu söylenen Osmanlı garnizonuna saldırmak için bir operasyon düzenlenmesine karar verdi. Maude'un amacı Ramadi'yi işgal etmek değil, garnizonu sürüp çıkarmak ve mümkün olduğunca çok esir ve malzeme ele geçirmekti.[4]
Ancak Maude'un emirlerini iletmesinden birkaç gün sonra beklenmedik bir şekilde sıcaklıklar yükselmeye başladı. 8 Temmuz'a kadar sıcaklık Bağdat'ta gölgede 50 °C'nin (123 °F) üzerine çıkmış, çadırlarda ve sığınaklarda ise daha yüksek derecelere ulaşmıştı.[4] Doğrudan güneş altında sıcaklık 71 °C (160 °F) olarak ölçülmüştü.[5] Bir gözlemcinin belirttiğine göre Bağdat halkı bu mevsimi "insanlığın hafızasındaki en sıcak mevsim" olarak adlandırıyor ve aşırı sıcağın çoğu şeyi dokunulamayacak kadar sıcak hale getirdiği yorumunu yapıyordu: "Çadırda bir bardağın kenarı insanın elini yakıyordu. Toz ve kum insanın ayak tabanlarını çizmelerinin içinden yakar."[4]
Maude harekâtı ertelemeyi düşündü ancak General Alexander Cobbe tarafından havanın soğumasının pek olası olmadığı ve sıcağın etkisini en aza indirmek için mümkün olan tüm önlemlerin alındığı gerekçesiyle harekâta devam etmesi bildirildi. Felluce'de 7th (Ferozepore) Tugayı, iki süvari bölüğü, on dört topçu, dört zırhlı araç ve yarım istihkâm ve mayıncı bölüğünden oluşan bir birlik toplandı. Yarbay Charles Levenax Haldane tarafından yönetilen kuvveti desteklemek üzere üç uçak da görevlendirilmişti.[6]
İngilizlerin karşılaştığı en büyük zorluk, kuvvetleri Ramadi'ye nasıl ulaştıracaklarıydı; çünkü sıcak, Dhibban'dan oraya gece bile yürümeyi imkânsız kılıyordu. Kuvvetlerin motorlu araçlarla taşınmasına, saldırı pozisyonlarına kadar götürülmesine ve bir saldırı düzenleyebilecek kadar dinç bir halde teslim edilmesine karar verildi. Irak Cephesi'nde motorize piyadelerin kullanılmasına yönelik çaba sarfedilmiştir. 127 Ford minibüs ve kamyonet, geceleri seyahat eden ve gündüzleri güneşten korunmak için çadırları olan 600 kişiyi taşımak için kullanıldı. Herhangi bir sıcak çarpması vakasının derhal tedavi edilebilmesini sağlamak için buz da taşınırdı.[7]
Savaşın gidişatı
[değiştir | kaynağı değiştir]Dhibban, 7/8 Temmuz gecesi savaşmadan ele geçirildi ve kuvvetin geri kalanı 10 Temmuz'da Felluce'den bölgeye ulaştı. Küçük bir müfreze Dhibban'ı korumak için geride kalırken, geri kalanlar 11 km (7 mil) batıdaki Medhiç bataklığına doğru ilerledi. Akşam saatlerinde bölgeye ulaştılar ve herhangi bir direnişle karşılaşmadan bölgeyi işgal ettiler, ancak kısa süre sonra Türklerin yaylım ateşiyle karşılaştılar. 11 Temmuz günü saat 01:00'de Ramadi'nin yaklaşık 3,2 km (2 mil) doğusundaki Mushaid Noktası'na doğru ilerleme kaldığı yerden devam etti. Birlik, güzergâhtaki yoğun kum nedeniyle saat 04:45'e kadar bu noktaya ulaşamadı. Kuvvetler, Ramadi'nin eteklerindeki bahçelerin ve çiftliklerin arasından ilerlerken Türkler altı topçu silahı, iki makineli tüfekle yaylım ateşi açtı. Bu sırada, üç İngiliz uçağından ikisi, radyatörlerindeki suyun sıcaktan buharlaşması nedeniyle mekanik sorunlar yaşayarak düşmek zorunda kalmıştı. Zırhlı araçlar ve piyadeler topçu ve makineli tüfek ateşi karşısında hiçbir ilerleme kaydedemiyordu. Türk topçusunun beklenenden çok daha isabetli olduğu görüldü ve İngiliz telsiz muhaberatı defalarca kesildi. Takviye birlikler saat 06:45'te gönderildi ama daha fazla ilerleyemediler.[8]
İşleri daha da kötüleştiren bir toz fırtınası saat 08:00'de başlamış ve günün geri kalanında da devam etmiştir. İngiliz muhaberesi bozulmuş ve fırtına etkili bir karşı batarya ateşini engellemiştir. Bu da İngiliz piyadelerinin saldırıya geçmesini imkânsız hale getirdi, çünkü kavurucu sıcakta yaklaşık 1 km (1.000 yarda) açık arazide ilerlemek durumundaydılar. Sıcaklık gündüz vakti ricat etmeyi de imkânsız hale getirdiğinden, birlikler Fırat'tan su tedarik ederek bu koşullara tahammül etmişler ve mevzilenmişlerdir. Türklerin geri çekilmek üzere olabileceği yönündeki telkinler boşa çıkmış ve ertesi gün saat 03:15'te İngiliz kumandan karanlığın çökmesiyle geri çekilmeye karar vermiştir. Türkler geri çekilen İngilizlere saldırmasa da, yaklaşık 1.500 Türk yanlısı Arap bir baskın düzenledi ancak "hava aydınlanır aydınlanmaz bozguna uğratıldılar ve ağır bir şekilde cezalandırıldılar". Dhibban'a geri dönerken İngilizlere karşı keskin nişancı atışları yapmaya devam ettiler ve 13 Temmuz günü saat 21:30'da Dhibban'a ulaştılar.[9]
Zayiatlar ve sonuç
[değiştir | kaynağı değiştir]Savaş, ağır hava koşulları ve beklenmedik derecede güçlü Türk direnişiyle birlikte daha da beter hale gelen maliyetli bir fiyasko ile sonuçlanmıştı. İngilizler 566 kayıp vermiş, bunların 321'i -yarısından fazlası- sıcaktan dolayı ölmüştür. Düşman ateşi İngiliz can kayıplarının ancak yarısını oluşturmuştur.[2] Bazı askerlerin sıcak çarpmasından öldüğü, bazılarının ise susuzluktan ya da delirerek öldüğü bildirilmiştir.[5]
İkinci Ramadı Muharebesi
[değiştir | kaynağı değiştir]![[icon]](/wiki/Dosya:Wiki_letter_w_cropped.svg){kind=small} | Bu alt başlığın genişletilmesi gerekiyor. Sayfayı düzenleyerek yardımcı olabilirsiniz. |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]Dipnot
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Moberly 1997, s. 24.
- ^ a b Moberly 1997, s. 25.
- ^ Moberly 1997, s. 26.
- ^ a b c d e Moberly 1997, s. 21.
- ^ a b Barker 2009, s. 342.
- ^ Moberly 1997, s. 22.
- ^ Barker 2009, ss. 341–342.
- ^ Moberly 1997, s. 23.
- ^ Moberly 1997, ss. 24–25.
Alıntı
[değiştir | kaynağı değiştir]- Barker, A. J. (2009). The First Iraq War – 1914–1918: Britain's Mesopotamian Campaign. New York: Enigma Books. ISBN 978-0-9824911-7-1.
- Knight, Paul (2013). The British Army in Mesopotamia, 1914–1918. Jefferson, NC: McFarland. ISBN 978-0-7864-7049-5.
- Moberly, F. J. (1997) [1927]. The Campaign in Mesopotamia 1914–1918. Imperial War Museum and Battery Press repr. IV. Compiled at the Request of the Government of India, under the Direction of the Historical Section of the Committee of Imperial Defence. Londra: HMSO. ISBN 978-0-89839-290-6.
- Weekes, Colonel H. E. (2011). History of the 5th Royal Gurkha Rifles: 1858 to 1928 (online bas.). Luton: Andrews. ISBN 978-1-78149-333-5.