Laçın Muharebesi (1992)
| Laçın Muharebesi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Birinci Dağlık Karabağ Savaşı | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
 Azerbaycan | |||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
| Çatışan birlikler | |||||||
 Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Ordusu Ermenistan Silahlı Kuvvetleri | |||||||
Laçın Muharebesi (Azerice: Laçın döyüşü), Azerbaycan Ordusu'nun, Ermeniler tarafından işgal edilen Laçin bölgesini geri almak için Ekim 1992 yılında gerçekleştirdiği bir operasyondu.[1]
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]1992 sonbaharı, Azerbaycan'ın askeri başarılarının doruk noktası oldu. Azerbaycanlılar bir ara Stepanakert'in kuzeyindeki Sirhavand köyünü ve şehrin doğusundaki yolu ele geçirmiş ve Mayıs ayında ermeniler tarafından işgal edilmiş Laçın Koridorunu geri almaya hazırlanıyorlardı.[2]
1 Ekim 1992'de, Tümgeneral Dadaş Rzayev komutasındaki Azerbaycan'ın 2. Ordu Kolordusu birlikleri, Laçin'in güneyinde bulunan Gubadlı bölgesinin kuzeyindeki Muradhanlı köyünden bir saldırı başlattı. Bu taarruz, Graç Andresyan liderliğindeki Ermeni silahlı kuvvetleri ve Rus birliklerinin askeri müdahalesiyle Laçin'dan 4 km uzaklıkta durduruldu.[3]
İkinci grup Azerbaycan askerî birlikleri ise kuzeybatıdan Laçin'e bir saldırı başlattı. Azerbaycanlılar, Laçin'in güneyinden ve kuzeyinden gelen yoğun saldırılarla Ermeni birliklerini kıskaç altına alandan ve şehrin kontrolünü ele geçirdikten sonra, kademeli olarak tüm Laçin bölgesi üzerindeki kontrolü yeniden sağlamayı planladılar. Operasyon başarılı olursa, Dağlık Karabağ'daki Ermeni birliklerinin Ermenistan'la bağlantısı kesilecekti.[4]
Eylül 1992 sonlarında Laçin koridoru bölgesindeki Ermeni birliklerinin komutasını devralan Ermenistan Savunma Bakanın 1. Yardımcısı Korgeneral Graç Andreasyan, istikrarlı aktif savunma oluşturmak için tedbirler aldı; Ermeni grubu, güneyden Laçin'e ilerleyen Azerbaycan grubunun sağ kanadına saldırmak üzere Şuşa ve Gubadlı bölgeleri sınırında yoğunlaşmaya başladı.[5]
Azerbaycanlıları savunma muharebelerinde tüketen Ermeni birlikleri, 8 Ekim'de bir karşı saldırı başlattı ve Şuşa bölgesinden güneyden ilerleyen Azerbaycan birliklerinin sağ kanadına saldırdı. Gubadlı üzerinden Laçin'e ilerleyen Azerbaycan birliklerinin sağ kanadında bir gedik açan Ermeniler, Azerbaycan grubunun ana kuvvetlerine derinlemesine nüfuz ederek bu gediği genişletmeyi başardılar. Ermenistan topraklarından devlet sınır hattını geçerek saldıran Ermeni birlikleri, koridoru güney yönünde genişletmeyi başardılar.[6]
Ermenilerin karşı saldırısı ve geri çekilme hamlesi, Azerbaycan birliklerinin dağılmasına ve komutanlığın birlikler üzerindeki kontrolünü kaybetmesine yol açtı. 9-12 Ekim 1992 tarihleri arasında Ermeni birlikleri, Azerbaycanlıları Laçin'den geri püskürtmeyi başardı. 12 Ekim 1992'de, Ermeni birlikleri, Gubadlı bölgesi sınırına ulaştı ve Muradhanlı köyü yakınlarında durduruldu.[7] Azerbaycan güçlerinin Laçin'den dikkatini dağıtmak için Ermeniler bir dizi operasyon düzenlediler; Ağdam'ı vurdular ve ayrıca Kuzey Karabağ'a, Serseng Baraj Gölüne iki kilometre uzaklıkta bir helikopterle 40 kişilik birlik indirdiler.[8]
19 Ekim'de Azerbaycan ordusu, başarısızlık nedeniyle geri çekilmek zorunda kaldı.
Sonuçları
[değiştir | kaynağı değiştir]Laçin koridoru bölgesindeki çatışmaların sona ermesinin ardından, Ekim 1992 ortalarında cephede bir durgunluk yaşandı. Azerbaycan komutanlığı, kötüleşen hava koşulları ve soğuk havanın başlaması üzerine, aktif taarruz faaliyetlerini askıya alma ve 1993 yılının baharında büyük çaplı bir taarruz harekâtı için hazırlıklara başlama kararı aldı. Ama 1993 yılında da Azerbaycan Kuvvetleri bir başarı sağlamağı beceremedi. Hava koşulları, askeri ve sivil kayıplar, siyasi krizler 5 Mayıs 1994'te Azerbaycan ve Ermenistan arasında Bişkek Protokolü'nün imzalanmasına yol açtı.[9] Yalnız 27 Eylül 2020'de başlayan İkinci Dağlık Karabağ Savaşını sona erdiren 2020 Dağlık Karabağ Ateşkes Antlaşması'na göre, Ermeni kuvvetlerinin Laçın rayonundan çekilmesi sonrası rayon, 1 Aralık 2020 tarihinde Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından geri alındı.[10]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Laçın necə işğal edilmişdi? – Polkovnik əsas səbəbləri göstərdi". 26 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2022.
- ^ "Томас де Ваал. Чёрный сад. Между миром и войной. Глава 13. Июнь 1992 - сентябрь 1993 г. Эскалация конфликта". 2 Ocak 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Ekim 2021.
- ^ "Laçının işğalına səbəb olan xəyanət" (Azerice). pia.az. 18 Mayıs 2016. 26 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Eylül 2016.
- ^ Roblin, Sebastiyen (26 Ekim 2020). "Despite Ceasefire, Fate Of The Nagorno-Karabakh May Turn On The Lachin Corridor". Forbes (İngilizce). 28 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Sürət Hüseynovun şok müsahibəsi yayınlandı". Xural qəzeti (Azerice). 19 Haziran 2016.
- ^ Broers, Laurens (2019). "A Violent Unravelling". Armenia and Azerbaijan: Anatomy of a Rivalry (İngilizce). Edinburgh University Press. ISBN 9781474450522.
- ^ Akopyan, Tatul (2010). "Lachin Falls, Red Kurdistan between Armenia and Karabakh". Karabakh Diary, Green and Black: Neither War nor Peace (İngilizce). Antelias Publishing. ISBN 9953018162. 11 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ Kuçera, Coşua (29 Eylül 2020). "As fighting rages, what is Azerbaijan's goal?". EurasiaNet. 4 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Bişkekdə kəsilən atəş: Azərbaycan hansı protokolu imzalayıb?". 6 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2012.
- ^ Laçın rayonunun Azərbaycana təhvil verilməsi ilə Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bərpa olunub
