Şaumyan
 | Bu maddenin daha doğru ve güvenilir bilgi sunması için güncellenmesi gerekmektedir. Daha fazla bilgi için tartışma sayfasına bakınız. (Bu şablonun nasıl ve ne zaman kaldırılması gerektiğini öğrenin) |
| Şaumyan İli Շահումյան / Shahumian | |
|---|---|
| Konum | |
| |
| Bilgi | |
| Yönetim merkezi:: | Şaumyan (1991-1992) Kelbecer (1993-2020) |
| Alan : | 1.830 km2 |
| Nüfus(2005): • Nüfus yoğunluğu : |
2.560 1,4/km2 |
| Zaman dilimi: | IRST (UTC+04.00) |
| -Yaz (Yaz saati uygulaması): | IRST (UTC+05.00) |
Şaumyan (Ermenice: Շահումյան, romanize: Shahumian), şu anda Azerbaycan'ın bir parçası olan eski Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin illerinden biriydi. İlin adı "Kafkasya'nın Lenini" lakabıyla hitap edilen Ermeni Bolşevik Stepan Şaumyan'dan gelmekteydi.
Şaumyan ilinin Kelbecer Rayonu'na tekamül eden batı kısımları, 1993'ten 2020'ye kadar Dağlık Karabağ'ın kontrolü altında kalırken şu anda Goranboy Rayonu'nun parçası olan ilin kuzey kısımları 1992'den beri Azerbaycan tarafından yönetiliyordu, ancak Dağlık Karabağ Cumhuriyeti bu bölgeye hak iddia ediyordu.
Tarih
[değiştir | kaynağı değiştir]Antik Çağ'da Artsakh'ın, Orta Çağ'da Haçın prensliğinin, 17.-18. yüzyıllarında ise aynı adı taşıyan kale ile beraber Gülistan'ın Melik Abovyan Hanedanı'nın krallığı'nın egemenliğine girmiştir.[1] Sovyet döneminde Ermeni Bolşevik Stepan Şaumyan'ın adı verilmiştir.
Sovyetler Birliği'nin Dağlık Karabağ Özerk Oblastı sınırıları içerisine dahil edilmemesine rağmen 1990'lu yıllara kadar Şaumyan bölgesinin nüfusu, dil ve etnik kimliği açılarından, neredeyse tamamen Ermenilerden oluşturulmaktaydı.
1991 yılının ilkbahar ve yaz aylarında, Gorbaçov'un emriyle Koltso Harekâtı gerçekleştirilmiştir.[2] in which the Sovyet Kızıl Ordu'su bölgenin bazı Ermeni köylerini (özellikle Getashen ve Martunashen) kuşatmış ve sakinleri şiddetle sınırdışı etmişlerdir.
Aralık 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra, Şaumyan bölgesi Dağlık Karabağ Cumhuriyeti tarafından hak iddia edilmiş ve dikkate değer çatışmaların odak noktası olmuştur. Bu çatışmalar bölgenin büyük bir kısımının Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri tarafından geri alındığı 1992 yazın doruğa ulaşmıştır. Hasar ağır olmuş ve Ermeni sakinler bölgeyi terk etmişlerdir.
İkinci Dağlık Karabağ Savaşı'nı bitiren ateşkes antlaşmasının ardından Kelbecer ve çevresindeki bölgelerin Azerbaycan'a geri verilmesinin ardından Şaumyan ili fiilen lağvedilmiştir. Bu bölgelerin teslimi için son gün ilk başta 15 Kasım 2020 olsa da daha sonra 25 Kasım'a uzatıldı.[3] Böylece Şaumyan, Ağdam'ın ardından ateşkes antlaşması ile Dağlık Karabağ'dan Azerbaycan'a iade edilen ikinci bölge oldu.[4] Ateşkesle birlikte Azerbaycan, bu bölgeyi Goranboy, Kalbajar ve Ağdam idari yapıları içinde asaleten yenilemiştir.[5]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]
- ^ "Raffi. Melikdoms of Khamsa". 27 Eylül 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2008.
- ^ "Karabagh Massacres Chronicle". 13 Mayıs 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2008.
- ^ "Азербайджан дал Армении отсрочку на вывод войск из Кельбаджара" [Azerbaycan, Ermenistan'a Kelbecer'den asker çekme konusunda erteleme sağladı]. РБК (Rusça). 15 Kasım 2020. 28 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2025.
- ^ "Azerbaijani Forces Reclaim Second District From Armenians Under Nagorno-Karabakh Truce" [Azerbaycan güçleri, Dağlık Karabağ ateşkesi ile Ermenilerden ikinci bölgeyi geri aldı] (İngilizce). 24 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2025.
- ^ "Emerging Azerbaijan and Its Claims to Artsakh". 24 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2025.
 | Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'ndeki bir yerleşim yeri ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |