Laçın Harekâtı
| Laçın Harekatı | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Birinci Dağlık Karabağ Savaşı | |||||||
| |||||||
| Taraflar | |||||||
 Azerbaycan | |||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||
| Çatışan birlikler | |||||||
 Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri |
 Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Ordusu Ermenistan Silahlı Kuvvetleri | ||||||
| Kayıplar | |||||||
| ~25 kayıp | ~31 kayıp | ||||||
Laçın Harekâtı (Azerice: Laçın əməliyyatı), Mayıs 1992'de Birinci Karabağ Savaşı'nın başlangıcında, Ermenistan Silahlı Kuvvetleri'ne bağlı askerî birlikler ve ayrılıkçı Dağlık Karabağ Cumhuriyeti kuvvetleri tarafından Laçin'in kontrolü için Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri'ne karşı yapılan bir askerî harekât.
Zemin
[değiştir | kaynağı değiştir]1992'nin başlarında Azerbaycan ciddi bir siyasi kriz yaşıyordu. Azerbaycan Halk Cephesi (AHC), Azerbaycan Cumhurbaşkanı Ayaz Mutallibov'un istifasını talep etti. Hocalı Soykırımı'nın ayrıntıları kamuoyuna açıklandıktan sonra Mutallibov'a karşı nefret doğdu ve cumhurbaşkanı, muhalefetin baskısı altında 6 Mart'ta istifa etti. Yakup Memmedov cumhurbaşkanlığı yetkilerini kullanmaya başladı ve Rahim Gaziyev Savunma Bakanı oldu.[1]
Ancak Şuşa 8 Mayıs'ta işgal edildi ve bu durum Azerbaycan'daki iç siyasi gerginliği doruk noktasına çıkardı. Gaziyev, göreve geldikten hemen sonra Moskova'ya müzakereler için gitti ve Şuşa'nın işgalden kurtarılması için Rusya Savunma Bakanlığı'nın desteğini almayı başardı. Ulusal Ordu birliklerinden, Azerbaycan Cumhuriyeti İç Birlikleri ve polis birliklerinden 2.700 kişilik kuvvet oluşturuldu.[2]
Ancak Yüksek Sovyet'in 14 Mayıs'ta Mutallibov'u iktidara getirmesiyle durum daha da karmaşıklaştı. Bunu bir darbe olarak gören AHC, Bakü'de bir devrim yapmaya kararlıydı. Laçin de dahil olmak üzere cephe hattında konuşlanmış AHC taburları mevzilerini terk ederek Bakü'ye yöneldi. 15 Mayıs'ta İskender Hamidov, teçhizatıyla parlamentoya girerek Mutallibov'u devirdi.[3] Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) toplantısından dönen Gaziyev, durumu öğrenir öğrenmez Bakü'ye döndü ve AHC'yi Laçin'i tehlikeye atmakla suçladı.
İktidarı ele geçiren Azerbaycan Halk Cephesi (AHC), KGAÖ'ye katılmayı reddetti ve Rus birliklerini ülkeden kovdu. Durumun farkında olan Ermeni komutanlığı, Laçin'e karşı bir saldırı harekâtı başlattı.[4] Ermeni güçleri önce Zarisli köyüne saldırdı ve Azerbaycan güçlerini oradan kovdu.
Ermeni kuvvetleri 16 Mayıs'ta Turşsu köyünü, Kirs ve Sarıbaba tepelerini ele geçirdi ve Laçin'e doğru ilerlemeye başladı. Ermeni kuvvetleri 18 Mayıs'ta Laçin'e girdi ve şehir direnişle karşılaşmadan işgal edildi.[5] Azerbaycan güçleri tanklar ve zırhlı personel taşıyıcılarla bölgeyi terk etti ve Laçin 18 Mayıs'ta boşaltıltı. Aynı gün Laçin şehri işgal edildi, yağmalandı ve yakıldı. Şehir sakinlerinden yaklaşık 8.000 kişi mülteci durumuna düştü. Genelkurmay Başkanı Şahin Musayev 19 Mayıs'ta Gubadlı'ya vardı ve durumu kontrol altına almaya çalıştı, ancak ertesi gün başarısız bir karşı saldırı gerçekleşdi. 20 Mayıs'ta Ermeni yönetimi Laçında Laçın Kürt Cumhuriyeti'nin kurulduğunu ilan etti, ancak bu sözde cumhuriyet bir hafta bile yaşamadı.[6]
Sonuç
[değiştir | kaynağı değiştir]Ermeniler, Laçin'i işgal ederek Azerbaycan kuşatmasını kırmış ve Ermenistan ile Hankendi'yi ayıran yedi kilometrelik koridoru kesmiş oldular. Ermenistan'ı Dağlık Karabağ'a bağlayan ana yol Laçin bölgesinden geçmekte olup, yaygın olarak Laçin koridoru olarak anılmaktadır. Ermeni bakış açısına göre bu koridorun, Dağlık Karabağ'daki Ermeni nüfusu için hayati önemi vardı. Laçin'in işgali Ermeni ordusunun savaş yıllarındaki en büyük başarısı oldu, zira bu işgalden sonra Ermeni güçlerinin Dağlık Karabağ'daki askeri kabiliyetleri kat kat arttı. Bu da onların Birinci Dağlık Karabağ Savaşını kazanmasına yardım etti.[7]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Volker, Edvard (Şubat 1998). No War, No Peace in the Caucasus: Contested Sovereignty in Chechnya, Abkhazia, and Karabakh (PDF) (İngilizce). Belfer Center for Science and International Affairs Occasional. 6 Kasım 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
- ^ Davtyan, Vage (14 Ekim 2020). Транспортно-логистическое значение 'семи районов' [Transport and logistical significance of the 'seven districts']. IA Realist (Rusça). 24 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2023.
- ^ De Waal, Thomas (2003). "June 1992–September 1993: Escalation". Black Garden: Armenia and Azerbaijan through Peace and War. New York University Press. ss. 194-216. ISBN 0-8147-1944-9.
- ^ Həmid, Tural (1 Aralık 2020). "Laçının işğalı (1992)". AzLogos (Azerice). 4 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Laçın necə işğal edilmişdi? – Polkovnik əsas səbəbləri göstərdi". 26 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2022.
- ^ Zhirokhov, Mikhail Aleksandrovich (2012). Семена распада: войны и конфликты на территории бывшего СССР [Seeds of collapse: wars and conflicts on the territory of the former USSR] (Rusça). BKhV-Peterburg. ISBN 978-5-9775-0817-9.
- ^ Velimamedov, Mamed (20 Kasım 2020). Очерки по Карабахской войне [Essays on the Karabakh War] (Rusça). Litres. ISBN 978-5-04-160546-9.
