Komünist Manifesto
 Almanya'da kitabın ilk baskısı | |
| Yazar | Karl Marx ve Friedrich Engels |
|---|---|
| Ülke | Birleşik Krallık |
| Dil | Almanca |
| Konular | Tarih, sosyoloji ve felsefe |
| Yayım | 21 Şubat 1848 |
| Makale serilerinden |
| Marksizm |
|---|
 |
Komünist Manifesto (Almanca: Das Kommunistische Manifest), orijinal adıyla Komünist Parti Manifestosu (Almanca: Manifest der Kommunistischen Partei), Karl Marx ve Friedrich Engels tarafından yazılan siyasi bir broşürdür. 1848'de Komünist Birlik'in isteği üzerine Londra'da yayımlanan eser, bilimsel sosyalizmin kurucuları Marx ve Engels'in tarihsel materyalizm anlayışını geniş kitlelere aktarma amacıyla yazılan ilk ve en kapsamlı çalışmadır. Manifestoda, “şimdiye kadar var olan tüm toplumların tarihi sınıf mücadelelerinin tarihidir” görüşü temel alınarak, toplumsal sınıfların üretim araçlarıyla kurdukları ilişkiler üzerinden tanımlandığı ileri sürülür. Avrupa'da 1848 Devrimleri'nin yaşandığı dönemde yayımlanan metin, modern siyasal düşünce tarihinde kalıcı bir etki bıraktı ve dünyanın en önemli politik belgelerinden biri haline geldi.
Manifestoda Marx ve Engels, Avrupa toplumunun tarihsel gelişimini ilkel komünizm, antik çağ, feodalizm ve kapitalizm gibi üretim biçimleri üzerinden incelerken, felsefi materyalizmi Hegelci diyalektik yöntemle birleştirir ve her aşamanın yeni bir egemen sınıfın ortaya çıkışıyla şekillendiğini ileri sürer. Metinde, üretim araçları, üretim ilişkileri, üretim güçleri ve üretim biçimi arasındaki bağlantılar ele alınır; toplumun ekonomik “temelinde” yaşanan dönüşümlerin siyasal, hukuksal ve kültürel “üstyapıyı” belirlediği savunulur. Yazarlar, kapitalizmi üretim araçlarını ve ilişkilerini sürekli devrimcileştiren burjuvazinin, proletaryayı yani ücretli işçi sınıfını sömürmesine dayalı bir sistem olarak tanımlar.[1] Ayrıca sermayenin esnek bir işgücüne duyduğu ihtiyaç nedeniyle eski toplumsal ilişkilerin ortadan kalktığını, küresel pazar arayışıyla birlikte burjuvazinin “kendi imajına uygun bir dünya” yarattığını öne sürerler.[1]
Manifesto, kapitalizmin insanlığın özgürleşmesini engellediğini ve bireyleri yabancılaştırdığını savunur. Marx ve Engels, kapitalizmin proletaryayı hem kutuplaştırarak hem de birleştirerek kendi yıkımına yol açacağını ve bu sürecin sonunda devrimle sınıfsız toplumun, yani komünizmin kurulacağını öngörürler.[1] Yazarlar, bu dönüşüm için toprak ve miras üzerindeki özel mülkiyetin kaldırılması, artan oranlı gelir vergisinin uygulanması, göçmenlerin ve isyancıların mallarına el konulması, kredi, iletişim ve ulaşımın kamulaştırılması, sanayi ve tarımın geliştirilip birleştirilmesi, evrensel çalışma yükümlülüğünün getirilmesi, evrensel eğitimin sağlanması ve çocuk işçiliğinin kaldırılması gibi politikalar önerirler.[1] Metin, “Bütün ülkelerin işçileri, birleşin! Kaybedecek hiçbir şeyiniz yok, zincirlerinizden başka.” sloganıyla sona erer.
Hakkında
[değiştir | kaynağı değiştir]Manifesto'nun ilk sayfasında yazar olarak Friedrich Engels ve Karl Marx'ın isimleri birlikte yer alır ve ortak yazım şeklinde geçer. Marx'ın ölümünden sonra Engels, 1883 tarihli Almanca baskısının önsözüne şöyle yazar: "Manifesto'ya egemen olan temel düşünce... yalnızca ve tamamıyla Marx'a aittir."
Komünist Manifesto ilk olarak 1848 tarihinde Londra'da Almanca koyu yeşil bir broşür olarak basılmıştır. İlk İngilizce çevirisini Helen MacFarlane 1850 yılında yapmıştır. Kitap; Marx ve Engels'in 1871 Paris Komünü deneyimiyle ilgili bazı düşüncelerini kapsayan bir önsözle 1872'de, 1882 tarihli Rusça baskıya yazılmış bir önsözle, Marx öldükten sonra Engels'in 1883'te Almanca, 1890'da Almanca, 1892'de Lehçe ve 1893'te İtalyanca baskıya yazdığı önsözlerle birlikte yeniden basılmıştır.
1888 yılında Samuel Moore'un Engels ile birlikte yaptığı İngilizceye çeviri, en çok kullanılan İngilizce baskıdır.
İçeriği
[değiştir | kaynağı değiştir]Komünist Manifesto yazıldığı dönemdeki toplumu tanımlamak için burjuvazi toplumu kavramını kullanmıştır. Bu tanımlamada kullanılan burjuva sınıfı daha sonra Marx'ın kullandığı kapitalizm şekliyle ile popüler hale gelmiştir. Engels modern kapitalist sınıfı "ücretli işçi çalıştıranlar, toplumsal üretim araçlarının sahipleri" şeklinde tanımlamıştır. Marx ve Engels kapitalizmin getirdiği yenilikleri ve teknolojik ilerlemesini övmüştür. Ancak aynı zamanda kapitalizmin giderek kontrolden çıkacağını, küçük bir azınlığın elinde servetin ve gücün toplanacağını, toplu yoksulluklar yaratacağını, çoğu insanın potansiyelini ortaya koymak yerine gündelik hayatta kalma telaşında bulunacağını, sık ve büyük yıkıcı ekonomik krizlere yol açacağını söylemiştir.[2]
Manifesto'ya göre kapitalist ilerleme sonucunda doğal çevrenin zarar görmesi, ekonomik rekabet sebebiyle kapitalist ülkelerin askeri çatışmalara ve savaşlara girmesi gibi yıkıcı sonuçlar beklenmelidir. Bu sonuçlardan kurtulmak için Marx ve Engels'in sunduğu tartışmalı önerisi ise kapitalizmin kaldırılması ve yeni bir sistemle değiştirilmesidir. Bu sistemi toplumun çoğunluğu tarafından demokratik şekilde toplumun ve ekonomik kaynakların kontrol edilmesi, diğer bir deyişle komünizm olarak tarif etmişlerdir.[2]
Giriş
[değiştir | kaynağı değiştir]Giriş bölümünde komünizm bütün Avrupa'nın korktuğu bir hayalete benzetilir, fakat korkup saldıranları defetmek için de komünistlerin de kendi görüşlerini açıklamalarının zamanı gelmiştir:
- "Avrupa'da bir hayalet dolaşıyor — Komünizm hayaleti. Eski Avrupa'nın bütün güçleri bu hayaleti defetmek üzere kutsal bir ittifak içine girdiler: Papa ile çar, Metternich ile Guizot, Fransız radikalleri ile Alman polis ajanları.
- Muhalifleri tarafından komünist olmakla suçlanmamış muhalefet partisi nerede vardır? Bu lekeleyici komünizm suçlamasını, daha ilerici muhalefet partilerine olduğu kadar, gerici hasımlarına karşı da gerisin geriye fırlatmamış muhalefet nerede vardır?
- Bu olgudan iki şey çıkıyor:
- I. Komünizmin kendisi, daha şimdiden, bütün Avrupa güçleri tarafından bir güç olarak tanınmıştır.
- II. Komünistlerin açıkça, tüm dünyanın karşısında, görüşlerini, amaçlarını, eğilimlerini yayınlamalarının ve bu Komünizm Hayaleti masalına partinin kendi Manifestosu ile karşılık vermelerinin zamanı çoktan gelmiştir.
- Bu amaçla, çeşitli milliyetlerden komünistler, Londra'da toplanmışlar ve İngiliz, Fransız, Alman, İtalyan, Flemenk ve Danimarka dillerinde yayınlanmak üzere, aşağıdaki Manifestoyu kaleme almışlardır. "
Manifesto'nun 100. yıldönümü anısına basılan Sovyetler Birliği pulu
Burjuvalar ve Proleterler
[değiştir | kaynağı değiştir]İlk kısım Marx'ın tarihsel materyalizm görüşünü ortaya koyar:
- "Şimdiye kadarki bütün toplumların tarihi, sınıf savaşımları tarihidir. Özgür insan ile köle, patrisyen ile pleb, bey ile serf, lonca ustası ile kalfa, tek sözcükle, ezen ile ezilen birbirleriyle sürekli karşı-karşıya gelmişler, kesintisiz, kimi zaman üstü örtülü, kimi zaman açık bir savaş, her keresinde ya toplumun tümüyle devrimci bir yeniden kuruluşuyla ya da çatışan sınıfların birlikte mahvolmalarıyla sonuçlanan bir savaş sürdürmüşlerdir."
Etkileri
[değiştir | kaynağı değiştir]20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılın bazı yazarları, Komünist Manifesto'nun devam eden geçerliliği hakkında yorum yaptı. İngiliz filozof Peter Osborne [Peter Osborne (philosopher)], basımının 150. yıl dönümününde kitap için "on dokuzuncu yüzyılda yazılmış en etkili metin" olduğunu savundu.[3]
Sovyetler Birliği'nin kurucu lideri Vladimir Lenin ise kitap hakkında; "Bu yapıt, duru ve parlak bir deha ile yeni bir dünya anlayışını, toplumsal yaşamı kucaklayan tutarlı bir materyalizmi; en geniş ve en derin gelişim öğretisi olarak diyalektiği; sınıf savaşı kuramını ve proletaryanın – yeni komünist toplum yaratıcısının- dünya tarihindeki devrimci rolünü açıklar." yorumu dile getirmiştir.[4]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d Marx & Engels 1977.
- ^ a b Marx, Karl; Engels, Friedrich (2005). Gasper, Phil (Ed.). The Communist manifesto: a road map to history's most important political document (İngilizce). Chicago, IL: Haymarket Books. ss. 9-10. ISBN 978-1-931859-25-7.
- ^ "Vol 34". socialistregister.com. 20 Kasım 2015. 20 Kasım 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2022.
- ^ "The history of the Communist manifesto of Marx and Engels". 11 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2022.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Komünist Manifesto'nun tam metni
- Komünist Parti Manifestosu, sesli kitap.
- Komünist Manifesto'nun tam metni 13 Eylül 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
