Kocaköprü, Pazar
Kocaköprü, Rize iline bağlı Pazar ilçesinin idarî merkezi olan Pazar kentinin bir mahallesidir.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Eskiden bir köy olan Kocaköprü mahallesinin eski adı Lazca Hotri'dir.[1] Gürcü tarihçi İuri Siharulidze bu adı “Hotri” (ხოტრი) şeklinde yazmıştır.[2]
Hotri köyünün bulunduğu Lazistan bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.[3]
Hotri köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Hotri (خوطری) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 49 hanede yaşayan 168 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 322 koyun, 257 keçi, 80 inek ve 10 öküz tespit edilmiştir.[4]
Dilbilimci Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında köyün adını Hotri (Xotri) şeklinde yazmış, bu yerleşimi Atina Deresi'nin sağ kıyısında, denizden yukarıya doğru uzanan köyler arasında saymıştır.[5] Hotri köyü Birinci Dünya Savaşı’nda Rusların eline geçmiş, 1918 yılında yeniden Türkiye'ye katılmıştır. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce ve Rusça Hotri (ხოტრი ve Хотри) şeklinde yazmış, köydeki 97 hanede 298 kişinin yaşadığını belirtmiştir.[6]
Hotri köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hotri (خوطری) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi.[7] 1935 genel nüfus sayımında “Hotrı” şeklinde yazılmış olan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idarî konuma sahipti ve nüfusu 647 kişiden oluşuyordu.[8] Hotri Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Kocaköprü olarak değiştirilmiştir.[9] Köye bu isim, dört gözlü büyük bir köprü olan Kocaköprü'ye istinaden verilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Kocaköprü köyünün nüfusu 883 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 258 kişi okuma yazma biliyordu.[10]
Kocaköprü köyü geç tarihte Pazar kentine bir mahalle olarak bağlanmıştır.
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]Kocaköprü mahallesinde 2024 yılında, 446’sı erkek ve 461’i kadın olmak üzere, 907 kişi yaşıyordu.[11]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ İrfan Aleksiva - İsmail Bucaklişi, Svacoxo - Laz Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, 2009, s. 122, ISBN 978-605-89094-0-3
- ^ "İuri Siharulidze, Çaneti / Lazeti (ჭანეთი / ლაზეთი), II. cilt, Batum, 1979, s. 11". 16 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2025.
- ^ ,,კოლხური (მეგრულ-ლაზური) ენა", (Hazırlayanlar) Rusudan Amirecibi-Mullen (editör), Nana Danelia, İnga Gundua, Tiflis, 2006, s. 22. 19 Haziran 2024 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 99940-61-43-7
- ^ Trabzon Vilayeti Salnamesi − 1869-1904, (Hazırlayan) Kudret Emiroğlu, Ankara, 1993-2009, 22 cilt; 8. cilt, s. 370-371, ISBN 9789157871117.
- ^ Nikolay Marr, Lazistan'a Yolculuk (Çeviri: Yulva Muhurcişi), İstanbul, 2016, s. 71, ISBN 9786055753634.
- ^ "İoseb Kipşidze, "Çaneti'de Yolculuk" (ხოტრი), მოამბე / Bulletin, I. Cilt, Tiflis 1937, s. 158, 170". 26 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2025.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 619.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 178" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Mayıs 2025.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 679". 24 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Mayıs 2025.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 527" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 25 Mayıs 2025.
- ^ "Türkiye Nüfusu İl ilçe Mahalle Köy Nüfusları" - Nüfusune