Kahve çekirdeği
 | |
| Bölge | Afrika Boynuzu[1] ve Güney Amerika[2] |
|---|---|
| Renk | Kahverengi |
| İlgili ürünler | Kahve |
Kahve çekirdeği, Coffea bitkisinin tohumdur ve kahvenin hammaddesini oluşturur. Kırmızı ya da mor renkteki meyvenin –genellik "kahve kirazı" olarak adlandırılır– iç kısmında yer alan çekirdektir. Bu meyve, kiraz gibi, çekirdekli bir meyvedir.
Kahve çekirdekleri teknik açıdan gerçek anlamda fasulye olmasa da şekil benzerliklerinden ötürü böyle adlandırılmıştır. Kahve meyvelerinin çoğunda düz yüzeyleri birbirine bakan iki çekirdek vardır. Ancak bazı meyveler yalnızca tek bir çekirdek içerir; bu tür çekirdekler "peaberry" olarak adlandırılır ve tüm kahve çekirdeklerinin yaklaşık %10 ila %15'ini oluşturur. Peaberry çekirdeklerinin, yaygın bir inanışa göre, klasik çekirdeklere kıyasla daha yoğun bir aromaya sahip olduğu düşünülmektedir.[3] Brezilya fındığı (bir tohum) ve beyaz pirinç örneklerinde olduğu gibi, kahve çekirdeklerinin büyük bir kısmı endospermden oluşur.[4]
Kahve bitkisinin ekonomik açıdan en önemli iki çeşidi Arabica ve Robusta'dır. Dünya genelinde üretilen kahvenin yaklaşık %60'ı Arabica, %40'ı ise Robusta türüdür.[5]
Arabica çekirdekleri, daha yumuşak lezzet profilleri ve daha yüksek şeker ve yağ içeriği ile bilinen bir tür olarak, kuru ağırlık bazında tipik olarak %0,8 ila %1,4 oranında kafein içerirler. Bu nispeten düşük kafein seviyesi, Arabica bitkisinin genellikle daha yüksek irtifalarda, daha serin iklimlerde yetişmesi ve böcek zararlılarına karşı daha az kimyasal savunmaya (kafeine) ihtiyaç duymasından kaynaklanır. Buna karşılık, Coffea canephora olarak da bilinen Robusta çekirdeklerinde bu oran, Arabica'dan 2 ila 3 kat daha yüksek bir seviye olan %1,7 ila %4,0 arasında değişmektedir.[6] Robusta, daha dayanıklı bir tür olup, daha düşük irtifalarda ve daha sıcak koşullarda yetişir. Bitkinin bu zorlu çevre koşullarına tepkisi, kafein üretimini artırarak daha güçlü bir doğal pestisit işlevi görmesini sağlamıştır. Bu yüksek kafein ve klorojenik asit içeriği, Robusta'ya belirgin bir sertlik ve acı (bitter) tat katar, bu nedenle bu çekirdekler yoğunluk ve crema (krema) sağlamak amacıyla sıklıkla hazır kahve ve espresso karışımlarında kullanılır.
Arabica çekirdekleri %0,8-1,4 oranında kafein içerirken, Robusta çekirdeklerinde bu oran %1,7 ila 4,0 arasında değişmektedir.[7]
Kahve, dünyanın en çok tüketilen içeceklerinden biri olduğundan, kahve çekirdekleri önemli bir nakit ürün (cash crop) ve değerli bir ihracat kalemi niteliği taşır; bazı gelişmekte olan ülkelerde döviz gelirlerinin %50'sinden fazlasını kahve oluşturmaktadır.[8] 2017 yılında toplam kahve üretiminin %70'i ihraç edilmiş ve bu ihracatın değeri 19,9 milyar ABD dolarına ulaşmıştır.[9] Küresel kahve endüstrisi 2023 itibarıyla 495,50 milyar dolar değerindedir ve kahve ile kahve çekirdeği üretiminde en büyük paya sahip ülke Brezilya'dır.[10] Diğer önde gelen kahve çekirdeği ihracatçıları Kolombiya, Vietnam ve Etiyopya'dır.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Souza, Richard M. (2008) Plant-Parasitic Nematodes of Coffee. Springer. p. 3. 978-1-4020-8720-2
- ^ Weinberg, Bennett Alan; Bealer, Bonnie K. (2001). The World of Caffeine: The Science and Culture of the World's Most Popular Drug. New York: Routledge. s. 3–4. ISBN 978-0-415-92722-2. Erişim tarihi: 18 Kasım 2015.
- ^ "Peaberry Coffee Beans: Speciality Coffee Drinkers Guide". ilovebuttercoffee.com. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Aralık 2016.
- ^ "Arabica and Robusta Coffee Plant". Coffee Research Institute. 10 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2011.
- ^ "Coffee: World Markets and Trade" (PDF). United States Department of Agriculture – Foreign Agricultural Service. 16 Haziran 2017. 8 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Aralık 2017.
- ^ Berke Meriç ((Ed.)). "Kahve Türleri Kafein Oranları". Erişim tarihi: 12 Kasım 2025.
- ^ "Botanical Aspects". International Coffee Organization. 3 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2011.
- ^ "The Story of Coffee". International Coffee Organization. 3 Ekim 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2011.
- ^ Voora, V.; Bermudez, S.; Larrea, C. (2019). "Global Market Report: Coffee". State of Sustainability Initiatives. 27 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "33+ Buzzing Coffee Industry Statistics [2023]: Cafes, Consumption, And Market Trends". Zippia (İngilizce). 19 Mart 2023. 24 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2023.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]
Wikimedia Commons'ta Kahve Çekirdeği ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
