Gözlük
| Gözlük | |
|---|---|
 İki çift modern gözlük | |
| Uzmanlık | Oftalmoloji, optometri |
Gözlük, çerçeveli mercek ya da lenslerden oluşan bir aksesuar, bir araçtır.[1]
Türk Dil Kurumu, gözlüğü şu şekilde tanımlar: "Görme bozukluğu olan bir kimsenin gözlerinin daha iyi görmesine veya gözleri korumaya yarayan, bir çerçeveye yerleştirilmiş çift camdan oluşan araç".[2]
Gözlüğün kullanım amacı, görme bozukluğunu gidermek ya da gözleri dış etkenlerden korumaktır. Miyop, hipermetrop ya da astigmat gibi göz bozukluklarında, duruma göre yakını ya da uzağı görmeyi sağlayan gözlük, aynı zamanda güneş ışığı parlaklığı, UV gibi Elektromanyetik ışınımlardan koruma amaçlı, kişisel koruyucu ekipman ya da bir aksesuar olarak kullanılmaktadır.[3]
Gözlük, plastik ya da metal vb. bir çerçeve içine oturtulmuş, cam, plastik ya da cam ve plastik karışımı malzemeden özel olarak yapılır. Kaynakçı ya da dalgıç gözlüğü gibi özel amaçlı kullanılanları da bulunan bu araç, bir göz doktoru tarafından yapılan ölçüm ve araştırma sonucunda, yazılan reçeteye göre, konunun uzmanı olan yetkin kişilerce (optisyen) bilimsel yöntemlerle kişiye özel olarak hazırlanır.[4]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]8. yy. Mısır hiyeroglifleri'nde elde edilen bulgulara göre "basit cam mercekler"den sözedilmekteydi. Görme bozukluğunu giderme amaçlı gözlüklerin ise, 12 yy. sonları ve 13. yy başında cam endüstrisi gelişmiş olan Venedik'te kullanıldığı, bugünkü kullanım şekline en yakın halinin ingiliz bilim insanı ve filozof Roger Bacon tarafından yapıldığı bilinmektedir.[5][6] İlk başlarda gözlük, elle tutulan "lorgnette" denen modeldeyken, daha sonra "kelebek" adı verilen, gözlerin önüne, burun üstüne oturtulan model geliştirildi. "Monokl" denen ve tek gözde, göz çevresi kaslarıyla sıkıştırılarak kullanılan modeller gibi aşamalar geçiren gözlük, 1727 yılında Londra'da Edward Scarlett'in gözlük sapını bulmasıyla bugünkü şekline kavuştu. İlk gözlükçü dükkânı 1783'te Philadelphia'da açıldı. Önceleri elde üretilen gözlük, daha sonra fabrikasyon üretime geçerek maliyetlerinin de düşmesiyle çoğalarak yaygınlaştı.[7] Yaşam kalitesini artırarak görme bozukluklarını gidermesi açısından gözlüğün insanlığın gelişimine oldukça önemli bir katkısı vardır.
Bazı gözlük çeşitleri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Koruma gözlüğü
- Güneş gözlüğü
- Yüzücü gözlüğü
- Kaynakçı gözlüğü
- Dalgıç gözlüğü
- At gözlüğü
- 3 boyutlu film gözlüğü
- Lazer gözlüğü
- Lenssiz gözlük
- Bug-eye gözlüğü
- Eskimo kar gözlüğü
- Düzeltici lens
- Lorgnette
- Tek gözlük
- Pins-nez
- Makas-gözlük
- Browline gözlükleri
- Aktif shutter 3D sistemi
- Kedi gözü gözlüğü
- GI gözlük
- Boynuz çerçeveli gözlük
- Çerçevesiz gözlük
- Aviator gözlük
- Kemik gözlük
- Sanal gerçeklik gözlüğü
- Akıllı gözlük
- Kar gözlüğü
- Aynalı güneş gözlüğü
- Güneş görüntüleyici
- Deklanşör tonları
- Ray-Ban Wayfarer
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Eyeglasses - All What You Need to Know", Eyewa Blog (İngilizce), 16 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi24 Mart 2020
- ^ "Personal Protective Equipment Eye and Face Protection (Appendix A) – Environmental Health and Safety" (İngilizce). Erişim tarihi: 3 Temmuz 2024.
- ^ "Why do I need safety glasses?". Mayo Clinic Health System (İngilizce). 27 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2024.
- ^ "Glasses: Technology or Accessory? You Choose!". Thackray Museum of Medicine. 25 Eylül 2024. 21 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2025.
- ^ "Opening our eyes to spectacles of the past". 19 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2025.
- ^ "In the tomb of Liu Jing, the King of Guangling, a gold circle embedded with crystals was unearthed, which was the first glasses in history". 7 Nisan 2022. 2 Aralık 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ağustos 2025.
- ^ Ament, Phil (4 Aralık 2006), "Sunglasses History – The Invention of Sunglasses", The Great Idea Finder, Vaunt Design Group, 3 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Haziran 2007
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]
