Kaşmir (kumaş)

Kaşmir bir atkı

Kaşmir, Hindistan'ın Kaşmir bölgesinde yaşayan ve aynı isimle anılan bir keçi türünün ince ve yumuşak yününden yapılan kumaş türü.

Sanskritçe kaşmira, Khasa kabilesinin kayapamira sözcüğünden geldiği iddia edilir. Kaşmir'in başlıca ürünleri arasında ünlü Kaşmir şalları, silah namluları, kağıt, lake işleri ve gül esansı yer alır. Kaşmir şalları, Tibet keçisinin ince yününden üretilir. Bu keçi, uzun, ipeksi, düz beyaz tüyleriyle tanınır. Şallari önce beyazlatılır, ardından çeşitli renklere boyanır ve dokumacılar tarafından tezgahlarda dokunur. Dokumacılar, tüccarlardan günlük 1 ila 4 pice (3 ila 12 cent) arasında bir ücret alır. Her tezgah yılda ortalama 5 şal üretir, ancak en kaliteli şalların yapımı tüm bir atölyenin birkaç çalışmasını gerektirir.

Kaşmir Şallı Kadın

Kaşmir'de yaklaşık 16 bin tezgah bulunduğu tahmin edilmektedir. Üretilen şallar, ülkenin en önemli ihraç ürünlerinden biridir. Bu şallar Asya'nın çeşitli bölgelerine gönderilmekte ve Hindistan'da ilk kez İngilizlere tanıtılmıştır.

Kaşmir Yünü ve Kumaşının Özellikleri

Kaşmir Keçisinin Tüy Yapısı

Kaşmir keçisinin üst tüyleri, görünüşte koyun yününe benzese de, hacim olarak daha ince bir yapıya sahiptir. Bu ince yapı, tüyleri daha kaygan ve yumuşak hale getirir. Ancak keçinin sert kış koşullarına dayanmasını sağlayan asıl unsurlar, değerli alt tüyleridir. üst tüyler, alt tüyleri sararak dış etkilerden koruma görevini üstlenir. Üst tüyler genellikle ip, çuval ve kilim üretiminde kullanılrken, alt tüyler ise yüksek kaliteli kaşmir ürünlerinin hammaddesidir.

Tüylerin Ayıklanması ve İşlenmesi

Alt ve üst tüyler, özel mekanik işlemlerden geçirilerek ayrılır ve alt tüylerin kalite oranı belirlenir. Bu işlem, genellikle büyük makinelerle gerçekleştirilir ve makineler minimum 100 kg kaşmir tüyü ile çalışabilir. Bu miktar, yaklaşık 500 keçiden elde edilen tüy anlamına gelir. Makinelerin yüksek maliyeti nedeniyle küçük işletmelerde bu işlemi yapmak zorlayıcı olabilir. Daha basit makinelerle çalışmak mümkün olsa da, çok zahmetlidir ve bir saatte yalnızca 10 gram yün ayıklanabilir.

Pashmina, Keşmir'in Altını Himalaya

Tüylerin Elde Edilmesi

Kaşmir keçileri, ilkbahar aylarında kış tüylerini döker. Bu dönemde tüyler, keçi tıraş edilerek ya da özel taraklarla taranarak toplanır. Tarama işlemi daha zahmetli olmakla birlikte keçi için daha rahatlayıcı bir yöntemdir. Elde edilen değerli alt tüyler, güvelere karşı korunması için hava geçirmez plastik torbalarda saklanır. Sert ve uzun geçen kışlar, kaşmir keçisinin tüylerini daha kaliteli, parlak ve dayanıklı hale getirir.

Kaşmir Kumaşının Benzersiz Özellikleri

Kaşmir kumaşı, yüksek nem emme kapasitesine sahiptir ve dünyanın en hafif doğal tüylerinden biri olarak bilinir. Diğer yünlere kıyasla 6 kat daha sıcak tutma özelliğiyle dikkat çeker. Kaşmir ipliğine yüzde 25 oranında ipek karıştırılarak kumaşın dayanıklılığı artırılır ve daha yumuşak bir doku elde edilir. Bu özellikleriyle kaşmir, hem lüks hem de işlevsel bir doğal ürün olarak dünya çapında değer görmektedir.

Dokuma Süreci

Kaşmir şallarının karmaşık desenlerle dokuma süreci mekik kullanılmadan gerçekleştirilir. Her renkli iplik, özel ahşap iğnelerle çözgü üzerine işlenir. İşlem çok yavaş ilerlediği için genellikle birkaç tezgah arasında iş bölümü yapılır ve parçalar birleştirilir. O kadar ustalıkla yapılır ki dikiş yerleri fark edilmez. Desen işlenirken, dokunan kısmı ön yüzü aşağıda kalır, bu nedenle işçiler yalnızca arka taraf üzerinde çalışır.

Şallar tek parça veya çift olarak, kare ya da uzun şekillerde üretilir. Kare olanlar 63 ila 72 inç kenar uzunluğunda, uzun olanlar ise 126 inç x 54 inç boyutlarındadır. En ince ipliklerle, en karmaşık desenlere ve canlı renklere sahip, tek parça bir uzun şalın dokunması yaklaşık 8 yıl sürer. Ancak bu süre içinde renklerin değişme veya kumaşın kurtlanma gbi zarar görme ihtimali olduğundan, bu tür şallar nadiren yapılır. Genellikle, bir çift şal 12 farklı tezgahta üretilir ve tamamlanması 6 ila 7 ay sürer. Bu şallar, Kaşmir'de 1200 ila 2000 rupi (yaklaşık 500 ile 800 dolar) arasında satılır. Londra veya Paris'teki en pahalı şallar ise 2.000 dolara kadar alıcı bulur.

Kaşmir Şallarının Avrupa'ya Tanıtımı

1819 yılında, Fransız Hükûmeti'nin desteğiyle, M.Jaubert ve M. Ternaux, Tibet ve Tatar keçilerinin melezi olan bazı keçileri Fransa'ya getirmeyi başardı. Bu keçiler Paris yakınlarındaki Saint Ouen'de yetiştirildi. Ancak, üretilen tiftik miktarı az olduğundan, keçiler Ankara keçisiyle melezlendi. Sonuçta, daha uzun ve ipeksi bir kaliteye sahip tiftik üretildi.

İmitasyon Kaşmir Üretimi

Fransızlar, gerçek Kaşmir şallarını taklit etmek için büyük çaba sarf etti. Gerçek Kaşmir kumaşı, her renk için ayrı ipliklerin ve bu ipliklere uygun küçük mekiklerin kullanılmasını gerektirir. Fransız imitasyonları, desenlerin arka tarafında gevşek kalan ipliklerin sonunda temizlenmesiyle üretilir. Bu yöntem işçilikten tasarruf sağlar, ancak malzeme israfına neden olur. Fransız yapımı şallar genellikle kare şeklindedir ve boyutları 71 ila 76 inç arasında değişir. Fiyatları ise 220 ile 500 Euro arasında değişir.

Diğer Türler ve Üretim

Kaşmir'in saf yünden yapılan şalları 59 ila 63 inç genişliğinde ve 149 inç uzunluğundadır. Fiyatları 150 ila 700 Euro arasında değişir. Paris'te üretilen diğer türler arasında "Hindoo Kaşmir" ve "Tibet Şalı" bulunur. Hindoo Kaşmir şalları, ipek çözgü ve yün atkıya sahiptir. Daha az renk içerdiği için fiyatları daha düşüktür. Tibet Şalı ise yün ve ipek karışımından üretilir.

Endüstriyel ve Kültürel Önemi

Lyon ve Paris, Kaşmir şallarının üretiminde rekabet eder. Lyon'da 4 bin tezgah bulunur ve her bir tezgah 3 kişilik bir ekiple çalıştırılır. Nis ve Reims gibi şehirler de benzer ürünler üretir ve bu şalları daha uygun fiyatlara satar. Bu şalların üretimi, Fransa'da büyük bir endüstri kolu haline gelmiştir.

Yüksek Kalitede Kaşmir İçin Genetik Çalışmalar

Kansas Eyalet Üniversitesi'nden Dr. Megan Rolf ve Langston Üniversitesi'nden Roger Merkel ile Terry Gipson, kaşmir keçilerine yönelik bir genetik araştırma yürütüyor. GWAS (Genom Çapında İlişki Çalışması) adı verilen bu çalışma, yüksek kaliteli kaşmir üretiminde genetik faktörlerin rolünü ortaya koymayı hedefliyor. Araştırmada, Nebraska'daki Neogen Genomics tarafından gerçekleştirilen genetik analizler ve Texas A&M Üniversitesi Lif test Laboratuvarı'ndan elde edilen sonuçlar bir araya getiriliyor. Bilim insanları, lif çapı gibi fenotipik özellikler ile genetik kombinasyonlar arasındaki ilişkiyi keşfetmeyi amaçlıyor. Araştırma sonucunda, ince lif çapı, uzun elyaf uzunluğu, eğrilik (stil) ve diğer lif özellikleriyle ilişkilendirilebilecek genetik belirgeçlerin tespit edilmesi bekleniyor. Böylece, kaşmir keçisi yetiştiricileri genetik testlerden yararlanarak, en kaliteli kaşmiri üretebilecek genlere sahip keçileri üreme programına dahil edebilecek. Kaşmir üreticileri lif ve DNA örneklerini toplayarak bu verileri Nebraska ve Teksas'taki laboratuvarlara ulaştırıyor.