Evrenin yaşı - Vikipedi
İçeriğe atla
Ana menü
Gezinti
  • Anasayfa
  • Hakkımızda
  • İçindekiler
  • Rastgele madde
  • Seçkin içerik
  • Yakınımdakiler
Katılım
  • Deneme tahtası
  • Köy çeşmesi
  • Son değişiklikler
  • Dosya yükle
  • Topluluk portalı
  • Wikimedia dükkânı
  • Yardım
  • Özel sayfalar
Vikipedi Özgür Ansiklopedi
Ara
  • Bağış yapın
  • Hesap oluştur
  • Oturum aç
  • Bağış yapın
  • Hesap oluştur
  • Oturum aç

İçindekiler

  • Giriş
  • 1 LCS (Light Coordinate System) yöntemi
  • 2 Kaynakça

Evrenin yaşı

  • العربية
  • Asturianu
  • Azərbaycanca
  • Беларуская
  • Български
  • বাংলা
  • Català
  • Deutsch
  • Ελληνικά
  • English
  • Español
  • Euskara
  • فارسی
  • Suomi
  • Français
  • Gaeilge
  • Galego
  • עברית
  • हिन्दी
  • Hrvatski
  • Հայերեն
  • Bahasa Indonesia
  • İtaliano
  • 日本語
  • Jawa
  • Қазақша
  • 한국어
  • Bahasa Melayu
  • Nederlands
  • Occitan
  • Polski
  • پنجابی
  • Português
  • Română
  • Русский
  • Srpskohrvatski / српскохрватски
  • Simple English
  • Slovenčina
  • Slovenščina
  • Српски / srpski
  • Svenska
  • தமிழ்
  • Українська
  • اردو
  • Tiếng Việt
  • Winaray
  • 吴语
  • 中文
  • 粵語
Bağlantıları değiştir
  • Madde
  • Tartışma
  • Oku
  • Değiştir
  • Kaynağı değiştir
  • Geçmişi gör
Araçlar
Eylemler
  • Oku
  • Değiştir
  • Kaynağı değiştir
  • Geçmişi gör
Genel
  • Sayfaya bağlantılar
  • İlgili değişiklikler
  • Kalıcı bağlantı
  • Sayfa bilgisi
  • Bu sayfayı kaynak göster
  • Kısaltılmış URL'yi al
  • Karekodu indir
Yazdır/dışa aktar
  • Bir kitap oluştur
  • PDF olarak indir
  • Basılmaya uygun görünüm
Diğer projelerde
  • Vikiveri ögesi
Görünüm
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Fiziksel kozmoloji
  • Büyük Patlama • Evren
  • Evrenin yaşı
  • Büyük Patlama kronolojisi
Erken evren
  • Enflasyon • Nükleosentez
Arka planlar
  • Kütleçekim dalgası (GWB)
  • Mikrodalga (CMB) • Nötrino (CNB)
Genişleme • Gelecek
  • Hubble kanunu • Kırmızıya kayma
  • Evrenin genişlemesi
  • FLRW metriği • Friedmann denklemleri
  • Homojen olmayan kozmoloji
  • Genişleyen evrenin geleceği
  • Evrenin nihai kaderi
Bileşenler • Yapı
Bileşenler
  • Lambda-CDM modeli
  • Karanlık enerji • Karanlık madde
Yapı
  • Evrenin şekli
  • Gökada iplikçiği • Gökada oluşumu
  • Büyük kuasar grubu
  • Büyük ölçekli yapı
  • Reiyonizasyon • Yapı oluşumu
Deneyler
  • Kara Delik Girişimi (BHI)
  • BOOMERanG
  • Kozmik Arka Plan Kaşifi (COBE)
  • Karanlık Enerji Araştırması (DES)
  • Planck uzay gözlemevi
  • Sloan Dijital Gökyüzü Araştırması (SDSS)
  • 2dF Gökada Kırmızıya Kayma Araştırması ("2dF")
  • Wilkinson Mikrodalga Eşyönsüzlük
    Sondası (WMAP)
Bilim insanları
  • Aaronson
  • Alfvén
  • Alpher
  • Copernicus
  • de Sitter
  • Dicke
  • Ehlers
  • Einstein
  • Ellis
  • Friedmann
  • Galileo
  • Gamow
  • Guth
  • Hawking
  • Hubble
  • Huygens
  • Kepler
  • Lemaître
  • Mather
  • Newton
  • Penrose
  • Penzias
  • Rubin
  • Schmidt
  • Smoot
  • Suntzeff
  • Sunyaev
  • Tolman
  • Wilson
  • Zeldovich
  • Kozmologlar listesi
Fiziksel kozmoloji tarihi
  • Kozmik Mikrodalga Arka Plan
    Işımasının Keşfi
  • Büyük patlama teorisinin tarihi
  • Kozmolojik teorilerin zaman çizelgesi
  • Kategori Kategori
  • g
  • t
  • d

Evren'in yaşı, Büyük Patlama'dan günümüze dek geçen zamandır. Şu anki teori ve gözlemler, Evren'in yaşının 13,5 ile 14 milyar arası olduğunu önermektedir.[1] Bu yaş aralığı birçok bilimsel araştırma projesinin görüş birliğiyle elde edilmiştir. Bu projeler arasında arka plan ışınımı ölçümlerini ve Evren'in genişlemesinin ölçümü için kullanılan diğer pek çok farklı yöntemi de içerir. Arka plan ışınımı ölçümleri Evren'in Büyük Patlama'dan bu yana olan soğuma süresini verir. Evren'in genişlediğine dair kanıtlardan biri olan kırmızıya kayma gözlemleri ise Evren'in yaşının hesaplanması için kesin bilgiler verir.

LCS (Light Coordinate System) yöntemi

[değiştir | kaynağı değiştir]
Bu madde tümüyle ya da çoğunluğuyla tek kaynağa dayanıyor. Konuya dair fikir alışverişi tartışma sayfasında bulunabilir. Lütfen başka kaynaklar ekleyerek bu maddeyi geliştirmeye yardım ediniz. (Kasım 2020)

Işık hızı sonsuz değildir; bu nedenle hiçbir şeyi eşzamanlı göremeyiz. Bu durum, uzay ölçeğinde anlamlı miktarlarda mesafe ve zaman bozulmalarına neden olur.

Doğanın zaman çizelgesi
Bu kutu:
  • görüntüle
  • tartış
  • değiştir
−13 —
–
−12 —
–
−11 —
–
−10 —
–
−9 —
–
−8 —
–
−7 —
–
−6 —
–
−5 —
–
−4 —
–
−3 —
–
−2 —
–
−1 —
–
0 —
Karanlık Çağlar
Reiyonizasyon
Maddenin hakimiyet
dönemi
İvmelenerek genişleme
Su
Tek hücreli yaşam
Fotosentez
Çok hücreli
yaşam
Omurgalılar
←
İlk evren
←
İlk yıldızlar
←
İlk galaksi
←
Kuasar / kara delik
←
Omega Centauri
←
Andromeda Galaksisi
←
Samanyolu spiralleri
←
NGC 188 yıldız kümesi
←
Alpha Centauri
←
Dünya / Güneş Sistemi
←
Bilinen ilk yaşam
←
İlk oksijen
←
Atmosferde oksijen
←
Eşeyli üreme
←
İlk mantarlar
←
İlk hayvanlar / bitkiler
←
Kambriyen patlaması
←
İlk memeliler
←
İlk insansılar / insanlar
Y
a
ş
a
m
(milyar yıl önce)

LCS yöntemiyle kozmolojik analiz ışık hızının sabit ve sonlu/sınırlı oluşunu esas alır.[2] Büyük patlama ya da düzgün genişleme teorisine göre enerji patlaması sonrası oluşan madde topaklanmaları yarıçapı/çapı sürekli genişleyen küresel bir yüzey oluşturur; fakat bu yüzey üzerinde bulunan bir gözlemci "ışık hızının sınırlı olması sebebiyle" bu küresel yüzeyi deforme asimetrik elipsoid (su damlası formu) olarak görmek durumundadır. Astronomik gözlem verileri bu görünen evren formuna aittir. Yani mutlak düzendeki küresel yüzey şekli, gözlemci tarafından damla formunda algılanacaktır. Evrenin 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22,... milyar yaşları için bu geometrik form belirlendikten sonra astronomik veriler teorik olarak hesaplanabilir ve sonuçlar evrenin yaşına bağlı olarak diyagramlara işlenir. Grafiklerde gerçek gözlemsel veriler işlendiğinde evrenin yaşı bulunur. Bu yöntemle bulunan evrenin güncel yaşı 19,28 milyar yıldır.[3][tam kaynak belirtilmeli]

LCS yöntemi, mevcut 1/Ho yöntemine göre daha detaylı ve çok faktörü hesaba katan bir kozmolojik analizdir. Örneğin: Astronomik parametrelerin gözlemciye ait bileşeni gözlem anına ait iken, gözlenene ait bileşen geçmiş zamandaki durumun değeridir; bilimsel bütünlüğe aykırı olan bu durum LCS yönteminde çözümlenir. Hubble sabiti (Ho) küresel formda tek değer iken, fiili gözlemsel değerler, uzaklığa bağlı olarak 80 - 55 Km/sn/mpc arasında değişir. LCS kozmolojik analizi, damla formundaki teorik deforme Ho değerlerini aynı bularak yöntemi onaylamaktadır.[kaynak belirtilmeli]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ "Five-Year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe (WMAP) Observations: Data Processing, Sky Maps, and Basic Results" (PDF). nasa.gov. 10 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Mart 2008. 
  2. ^ Özgen Ersan (Nisan 2019). "Methodological Requirements for Calculating the Age of Universe". 29 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2020. 
  3. ^ Ersan, Özgen; Ersan, Işınsu (Mart 2013). "Light kinematics to analyze space-time". Physics Essays. ss. 49-57. Bibcode:2013PhyEs..26...49E. doi:10.4006/0836-1398-26.1.49. 29 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Kasım 2020. 
  • g
  • t
  • d
Kozmoloji
Arka plan
  • Evrenin yaşı
  • Büyük Patlama
  • Evrenin kronolojisi
  • Evren
  • Gözlemlenebilir evren
Kozmolojik teorilerin
tarihi
  • Kozmik mikrodalga arka plan ışımasının keşfi
  • Büyük patlama teorisinin tarihi
  • Büyük patlama teorisinin dini yorumları
  • Kozmolojik teorilerin zaman çizelgesi
Geçmişteki evren
  • Kozmik mikrodalga arka planı
  • Kozmik nötrino arka planı
  • Kütleçekimsel dalga arka planı
  • Enflasyon
  • Nükleosentez
  • Yaşanabilir dönem
Şimdiki evren
  • FLRW metriği
  • Friedmann denklemleri
  • Hubble kanunu
  • Uzayın metrik genişlemesi
  • İvmelenerek genişleme
  • Kırmızıya kayma
Gelecekteki evren
  • Genişleyen evrenin geleceği
  • Evrenin nihai kaderi
Bileşenler
  • Karanlık enerji
  • Karanlık sıvı
  • Karanlık madde
  • Lambda-CDM modeli
Yapı oluşumu
  • Gökada iplikçiği
  • Gökada oluşumu
  • Büyük kuasar grubu
  • Büyük ölçekli yapı
  • Reiyonizasyon
  • Evrenin şekli
  • Yapı oluşumu
Deneyler
  • 2dF
  • 6dF
  • BOOMERanG
  • COBE
  • Illustris projesi
  • Gözlemsel kozmoloji
  • Planck
  • SDSS
  • WMAP
'
Taslak simgesiKozmoloji ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Evrenin_yaşı&oldid=35621340" sayfasından alınmıştır
Kategoriler:
  • Kozmoloji taslakları
  • Fiziksel kozmoloji
  • Büyük Patlama
  • Kozmogoni
Gizli kategoriler:
  • Ek kaynaklar gereken maddeler Kasım 2020
  • Ek kaynaklar gereken tüm maddeler
  • Daha detaylı kaynaklara ihtiyacı olan maddeler
  • Kaynaksız anlatımlar içeren maddeler
  • Tüm taslak maddeler
  • Sayfa en son 17.00, 8 Temmuz 2025 tarihinde değiştirildi.
  • Metin Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş Lisansı altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
    Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.
  • Gizlilik politikası
  • Vikipedi hakkında
  • Sorumluluk reddi
  • Davranış Kuralları
  • Geliştiriciler
  • İstatistikler
  • Çerez politikası
  • Mobil görünüm
  • Wikimedia Foundation
  • Powered by MediaWiki
Evrenin yaşı
Konu ekle