Dünya Roman Kongresi
Dünya Roman Kongresi (Çingenece: Mashkarthemutno Romano Kongreso) dünya çapında Romanlarla ilgili konuların tartışıldığı bir forum dizisidir. 11 Dünya Roman Kongresi düzenlendi. (2023 itibarıyla) Bu kongrelerin başlıca hedefleri arasında Roman dilinin standartlaştırılması, medeni haklar ve eğitimde iyileştirmeler yapılması, Roman kültürünün korunması, II. Dünya Savaşı'ndan kaynaklanan tazminatlar ve Romanların uluslararası alanda Hint kökenli ulusal bir azınlık olarak tanınması yer almaktadır.
Birinci Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]İlk Dünya Roman Kongresi, 1971 yılında İngiltere'nin Londra kenti yakınlarındaki Orpington'da düzenlendi. Dünya Kiliseler Konseyi ve Hindistan Hükümeti tarafından kısmen finanse edilen toplantıya on ülkeden (Çekoslovakya, Finlandiya, Norveç, Fransa, Büyük Britanya, Almanya, Macaristan, İrlanda, İspanya ve Yugoslavya) 23 temsilci ve Belçika, Kanada, Hindistan ve Amerika Birleşik Devletleri'nden gözlemciler katıldı.[1] Sosyal meseleler, eğitim, savaş suçları, dil ve kültür konularını incelemek üzere beş alt komisyon oluşturuldu. Kongrede, Romanya Çingeneleri Genel Derneği'nin 1933 konferansında kullanılan yeşil ve mavi bayrak,[2] kırmızı, on altı kollu çakra ile süslenmiş olarak Roman halkının ulusal amblemi olarak yeniden teyit edildi ve "Gelem, Gelem" şarkısı Roman marşı olarak kabul edildi. "Çingene" kelimesinin (çeşitli "çingene" kelimeleri yerine) kullanılması da katılımcıların çoğunluğu tarafından kabul edildi. Bu kararla birlikte Uluslararası Çingene Komitesi, Komiteto Lumniako Romano (Uluslararası Rom Komitesi) olarak yeniden adlandırıldı.[3]
İkinci Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]İkinci Kongre, 1978 yılı Nisan ayında İsviçre'nin Cenevre kentinde toplanmış ve kongreye 26 ülkeden 120 delege katıldı. Katılımcılar, Uluslararası Roman Komitesi'nin Uluslararası Roman Birliği'ne dönüşmesine katkı sağladılar.[4]
Üçüncü Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]Üçüncü Kongre, 28 ülkeden 600 delege ve gözlemcinin katılımıyla Mayıs 1981'de Batı Almanya'nın Göttingen kentinde yapıldı. Katılımcılar, Romanların Hint kökenli ulusal bir azınlık olarak tanınması çağrısını yinelediler. Porajmos, bu toplantıdaki önemli bir tartışma konusuydu.[3]
Dördüncü Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]Dördüncü Kongre, 1990 yılında Polonya'nın Serock kentinde 250 delegenin katılımıyla düzenlendi. Tartışma konuları arasında II. Dünya Savaşı tazminatları, eğitim, kültür, halkla ilişkiler, dil ve bir Roman dili ansiklopedisi vardı.[5] Dünya Romanlar Günü, 1971 yılında toplanan ilk Dünya Roman Kongresi'nin anısına resmi olarak 8 Nisan olarak ilan edildi.
Beşinci Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]Beşinci Dünya Roman Kongresi, Temmuz 2000'de Çek Cumhuriyeti'nin Prag kentinde düzenlendi. Emil Ščuka, Uluslararası Romanlar Birliği'nin başkanlığına seçildi. Kongre, Romanların topraksız ulusunun resmi bildirgesini hazırladı.
Altıncı Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]Altıncı Kongre, 8-9 Ekim 2004 tarihlerinde İtalya'nın Lanciano kentinde 39 ülkeden 200'ü aşkın delegenin katılımıyla gerçekleştirildi. Delegeler, Uluslararası Romanlar Birliği'nin yeni başkanını (Polonya'dan Stanisław Stankiewicz) ve IRU Dünya Parlamentosu'nun yeni başkanını (Avusturya'dan Dragan Jevremovic) seçtiler. Kadın, aile ve çocuklarla ilgili konuları incelemek üzere yeni bir komite kuruldu.
Yedinci Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]Yedinci Kongre, Ekim 2008'de Hırvatistan'ın Zagreb kentinde düzenlendi. 28 ülkeden yaklaşık 300 delegenin katıldığı toplantıda, Roman milliyetçiliğinin ve temsiliyetinin geliştirilmesine yönelik planları içeren Roman Ulus İnşası Eylem Planı yayımlandı. Esma Redžepova, Roman marşını seslendirdi.
Sekizinci Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]Sekizinci Kongre, Nisan 2013'te Romanya'nın Sibiu kentinde düzenlendi. Toplantıya 34 ülkeden yaklaşık 250 delege katıldı.
Dokuzuncu Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]Dokuzuncu Kongre Ağustos 2015'te Letonya'nın Riga kentinde düzenlendi.[6] Toplantıya 25 ülkeden yaklaşık 250 delege katıldı. Katılan 25 ülkeden 21'i, Roman halkının yaşadığı sorunlarla mücadele etmek amacıyla bir Federasyon kurdu.
Onuncu Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]Onuncu Kongre, Mart 2016'da Kuzey Makedonya'nın Üsküp kentinde düzenlendi.[7]
Onbirinci Dünya Roman Kongresi
[değiştir | kaynağı değiştir]On birinci Kongre, 15-17 Mayıs 2023 tarihlerinde Almanya'nın Berlin kentinde düzenlendi.[8]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Donald Kenrick (1971), "The World Romani Congress - April 1971", Journal of the Gypsy Lore Society, 50, parts 3-4, ss. 101-108
- ^ Saul, Nicholas; Tebbutt, Susan (2004). The role of the Romanies: images and counter-images of "Gypsies"/Romanies in European cultures. Liverpool University Press. s. 221, fn.2. ISBN 978-0-85323-679-5.
- ^ a b "The Patrin Web Journal - Timeline of Romani (Gypsy) History". geocities.restorativland.org. 8 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2025.
- ^ 1996-2000, Patrin ©. "The Patrin Web Journal - Timeline of Romani (Gypsy) History". www.synthetic.clara.co.uk. 6 Kasım 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2025.
- ^ Timeline of Romani History 24 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Patrin
- ^ "Iru – International Romani Union – International Romani Union" (İngilizce). 17 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2018.
- ^ "Beginnings and Growth of transnational Movements of Roma to achieve Civil Rights after the Holocaust". 12 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "Romano Lumjako Kongresi - Svetski Kongres Roma". 11 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Mayıs 2023.
