Roman halkının Transdinyester'e sürgünü
Ion Antonescu rejimi döneminde, Roman soykırımı bağlamında, Romanya Krallığı'ndaki 25.000'den fazla Roman, Transdinyester Valiliği'ndeki toplama kamplarına sürülmüştür. Rejim, Romanları “kamu düzeni için bir yük ve tehlike” olarak nitelendirmiştir. Kamplarda, gözaltına alınan kişiler köle iş gücü olarak istismar edilmiş, tanıklar, koşulların son derece berbat olduğunu, pek çok kişinin soğuk ve açlık nedeniyle hayatını kaybettiğini aktarmışlardır.[1]
Hazırlıklar
[değiştir | kaynağı değiştir]Romanya'da Holokost'un başlamasından bir yıl sonra, Ion Antonescu, Romanya’daki Roman nüfusunu belirlemek amacıyla kapsamlı anketlerin yapılmasını emretmiştir. Elde edilen veriler, toplam 208.700 Romanın varlığını göstermiş, bunun yanı sıra ikametgahları sabit olmayanlar ve “tehlikeli” olarak değerlendirilen – geçmişte suç kaydı bulunanlar veya işsiz olanlar – sınır dışı edilme kriterlerine uyan kişilerin sayısının 30.000’in üzerinde olduğu belirlenmiştir.[2] Araştırmacı Shannon Woodcock, makamların “göçebe” ve “göçebe olmayan tehlikeli Țigani” gibi belirsiz tanımlamaları nedeniyle, Romanya polisinin bazı birimlerinde karmaşıklık yaşandığını belirtmiştir. Yaz aylarında ticaret amacıyla dolaşan Kaldarari, Fierari (demirci) ve diğer Roman alt grupların, bazı yetkililer tarafından göçebe olarak nitelendirildiği ifade edilmektedir. Çoğu jandarma şubesi, kendi yargı alanlarında herhangi bir “göçebe veya tehlikeli” Romanı beyan etmeyi reddetmiş, bu durum merkezi makamların eksiksiz sayı bildiriminde bulunmaları yönünde baskı yapmalarına yol açmıştır. Öte yandan Râmnicu Sărat jandarması başkanı örneğindeki gibi bazı jandarma birimleri bu fırsatı yasal nikahlı olmayan Roman kadınları sınır dışı etmek gibi uygulamalarla Roman topluluklara yönelik istismar biçimleri geliştirmek için kullanmıştır.[3]
Sürgün
[değiştir | kaynağı değiştir]
Eylül 1942’den itibaren, Yahudilerin Transdinyester'e sürgün edilmesi üzerinden üç ay geçtikten sonra 13.000’den fazla yerleşik Roman trenle aynı bölgeye gönderilirken, geriye kalan neredeyse eşit sayıda konar-göçer Roman ise kendi araçlarını kullanmak durumunda bırakılmıştır. Çağdaş belgelere göre, makamların asıl planının bu kişilerin su yoluyla, yani Tuna’dan Karadeniz’e ve oradan da Odessa Limanı’na kadar gönderilmesi olduğu öngörülmüştür.[4]
Transdinyester Valiliği içindeki Golta, Özi ve Berezovca ilçeleri sürgün için temel varış noktaları olarak belirlenmiştir.[5] Bu noktalara ulaştıktan sonra, sürgün edilenlerin yiyecek, giysi ve barınma gibi ihtiyaçlardan mahrum kalmaları söz konusu olmuştur.[6] Bu koşullar ve mevcut tıbbi imkânların yetersizliği nedeniyle izleyen kış mevsiminde çoğunluğu tifüs gibi hastalıklardan olmak üzere pek çok kişi hayatını kaybetmiştir. Yapılan tahminler, Roman toplama kamplarında 12.000 ila 20.000 arasında kişinin yaşamını yitirdiğini göstermektedir.[1]
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b Michelle Kelso:"And Roma were victims, too." The Romani Genocide and Holocaust Education in Romania 30 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., page 63
- ^ Michelle Kelso & Daina S. Eglitis: Holocaust commemoration in Romania: Roma and the contested politics of memory and memorialization, pages 490-491
- ^ Shannon Woodcock: What's in a name? How Romanian Romani were persecuted by Romanians as Țigani in the Holocaust, and how they resisted 30 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., pages 11-13
- ^ Adrian Nicolae Furtună: Social Representation of the Roma Deportations to Transnistria 3 Haziran 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., pages 116-117
- ^ Adrian Nicolae Furtună: Social Representation of the Roma Deportations to Transnistria 3 Haziran 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., page 116
- ^ Shannon Woodcock: What's in a name? How Romanian Romani were persecuted by Romanians as Țigani in the Holocaust, and how they resisted 30 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., pages 15
