Ülkü Tamer
Ülkü Tamer | |
|---|---|
 | |
| Doğum | 20 Şubat 1937 Gaziantep, Türkiye |
| Ölüm | 1 Nisan 2018 (81 yaşında) Bodrum, Muğla, Türkiye |
| Milliyet | Türk |
| Vatandaşlık | Türkiye |
| Meslek | Şair, oyuncu, çevirmen, yayımcı |
| Ödüller | Tüm Liste |
Ülkü Tamer (20 Şubat 1937, Gaziantep - 1 Nisan 2018, Bodrum, Muğla), Türk şair, gazeteci, oyuncu ve çevirmen.
1950'li yıllarda ortaya çıkan İkinci Yeni şiir akımının önde gelen temsilcilerinden biridir. Yetmişin üstünde kitap çevirmiş, şiir antolojileri hazırlamıştır.
Yaşamı
[değiştir | kaynağı değiştir]1937'de Gaziantep'te dünyaya geldi; çocukluğu ve ilköğrenim yılları bu kentte geçti. Ortaöğrenimine İstanbul'da devam etti. Robert Kolej'den 1958 yılında mezun oldu. Genco Erkal ile lisede sınıf arkadaşıydılar. Lise yıllarında şiirleri edebiyat dergilerinde yayımlanmaya başladı. İlk şiiri 1954 yılında Avni Dökmeci'nin yönetimindeki Kaynak dergisinde yayımlandı: "Dünyanın Bir Köşesinden Lucia".
Öğrenimine bir süre Gazetecilik Enstitüsünde devam etti.[1] 1964-1968 yıllarında oyunculuk yaptı. Milliyet Yayınları'nda danışman-editör olarak çalıştı. Yayıncılık ve çevirmenlik yaptı; Milliyet, Karacan Yayınları'nı yönetti. Milliyet Çocuk ve Sanat Olayı dergilerini çıkardı.[1]
Şiirleri 1954'ten itibaren Kaynak, Pazar Postası, Yeditepe, Yeni Dergi, Papirus, Sanat Olayı gibi dergilerde yayımladı. İlk şiir kitabı Soğuk Otların Altında 1959'da çıktı. 1963 yılında Tomris Uyar ile evlendi 1 sene sonra çift boşandı.
1950'li yıllarda ortaya çıkan İkinci Yeni şiir akımının önde gelen temsilcilerinden biri oldu. İkinci Yeni'ye, bu akımın ana karakteristikleri oluştuktan sonra dâhil olduğu hâlde, kendine özgü imge dünyası ve süssüz, sade söyleyişiyle dikkati çekti. Çoğunlukla keskin bir ironiyle örülmüş derin acıların ve beşerî trajedilerin dile geldiği şiirlerinde 1970'lerden sonra toplumsal duyarlılıklar da öne çıktı. Yayımladığı yedi şiir kitabını 1986'da "Yanardağın Üstündeki Kuş" (1986) adlı kitapta bir araya getirdi.[2]
1991 yılında dört öyküsünü içeren "Alleben Öyküleri" adlı öykü kitabını, 1997'de ise "Alleben Anıları" adlı öykü kitabını yayımladı.[3] Bunu, 1998'de yayımlanan "Yaşamak Hatırlamaktır" adlı anı kitabı izledi. Oyunculuk dönemi anılarını içeren "Bir Gün Ben Tiyatrodayken" 2003'te yayımlandı.
Euripides, William Shakespeare, Anton Çehov, Bertolt Brecht, Arthur Miller, Eugene lonesco, John Steinbeck, T. S. Eliot, Henrik Ibsen gibi yazarlardan otuzun üzerinde oyun çevirdi.[4] Bu oyunlarının pek çoğu özel tiyatrolarca sahnelendi. Birçok şiir antolojisi de hazırladı.
Edith Hamilton'dan Mitologya çevirisiyle TDK 1965 Çeviri Ödülü'nü kazandı. "İçime Çektiğim Hava Değil Gökyüzüdür" (1966) adlı kitabıyla 1967 Yeditepe Şiir Ödülü'ne, 1979'da çevirileri nedeniyle Macaristan Halk Cumhuriyeti'nce verilen Endre Ady Ödülü'ne, "Alleben Öyküleri" adlı öykü kitabıyla 1991 Yunus Nadi Ödülü'ne, 2014 yılında "Bir Adın Yolculuktu" adlı kitabı ile Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü'ne[5] değer bulundu.
Akciğer kanseri tedavisine devam etmekteyken 1 Nisan 2018 tarihinde Bodrum, Muğla'daki evinde rahatsızlanarak öldü.[6]
Hakkında yazılanlar
[değiştir | kaynağı değiştir]"İkinci Yeni'nin, çağdaş İngiliz şiirini yakından izleyen, çeviriler yapan, Batı etkilerine açık bir şairiydi. Özellikle 1960'ların ikinci yarısında yazdıklarıyla kapalı şiir anlayışının kusursuz örneklerini verdi. Toplumsal sorunlara yönelirken de şiirin düzeyini düşürmedi." (Memet Fuat, 1985)
Eserleri
[değiştir | kaynağı değiştir]Şiir
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1959: Soğuk Otların Altında
- 1960: Gök Onları Yanıltmaz
- 1962: Ezra ile Gary
- 1965: Virgülün Başından Geçenler
- 1966: İçime Çektiğim Hava Değil Gökyüzüdür
- 1974: Sıragöller
- 1981: Seçme Şiirler
- 1986: Antep Neresi
- 1986: Yanardağın Üstündeki Kuş (toplu şiirler)
- 2014: Güneş Topla Benim İçin (Toplu Şiirler) Islık yayınları, ISBN 978-605-9018-13-5
- 2020: Lucia (kitaplarına girmemiş şiirleri)
- 2022: Kediler ve kitaplar (KETEBE)
Öykü
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1991: Alleben Öyküleri (Yunus Nadi Öykü Armağanı)
- 2016: Tarihte Yaşanmamış Olaylar[7]
Anı
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1997: Alleben Anıları
- 1998: Yaşamak Hatırlamaktır
- 2003: Bir Gün Ben Tiyatrodayken
Antoloji
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1982: Çağdaş Latin Amerika Şiiri Antolojisi
Şarkı sözleri
[değiştir | kaynağı değiştir]- Ağıt - Edip Akbayram
- Düşenlere - Grup Yorum
- Gül Dikeni - Ahmet Kaya
- Atlının Türküsü - Zülfü Livaneli[8]
- Güneş Topla Benim İçin - Zülfü Livaneli
- Memik Oğlan - Zülfü Livaneli
- Üşür Ölüm Bile - Ahmet Kaya
- Beni Bekledinse - Onur Akın
- Kilise Haber Saldım (Mayın) - Zülfü Livaneli
- Bizim - Zülfü Livaneli
Ödüller
[değiştir | kaynağı değiştir]- 1965: TDK Çeviri Ödülü
- 1967: Yeditepe Şiir Armağanı
- 1979: Macaristan Kül. Bak. Endre Ady Ödülü
- 1991: Yunus Nadi Öykü Ödülü
- 2002: Dionysos Şiir Ödülü[9]
- 2014: Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü
- 2014: Çukurova Ödülü
- 2015: Behçet Necatigil Şiir Ödülü
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b "Ülkü Tamer". www.dogankitap.com.tr/. Doğan Kitap web sitesi. 17 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2016.
- ^ Çakır, Mehmet. "Ülkü Tamer'le şiirleri üzerine". www.siirakademisi.com. Cumhuriyet Kitap eki Sayı 888. 16 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2016.
- ^ Aydoğan, Bedri. "Ülkü Tamer'in Alleben Anıları ve Alleben Öyküleri'ndeki Antep" (PDF). turkoloji.cu.edu.tr/. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 19, Sayı 3, 2010,. 26 Haziran 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2016.
- ^ "Çukurova Ödülü Ülkü Tamer'in". www.gunaydingazetesi.com.tr. Günaydın gazetesi, 27 Şubat 2014. 18 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2016.
- ^ "Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü Ülkü Tamer'in". bianet.org/. Bianet Haber sitesi, 12 Ağustos 2014. 17 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2016.
- ^ "Son dakika... Ülkü Tamer hayatını kaybetti". Hürriyet. 1 Nisan 2018. Erişim tarihi: 1 Nisan 2018.
- ^ "Ülkü Tamer'in Son Kitabı Tarihte Yaşanmamış Olaylar Çıktı". www.izdiham.com/. Izdiham.com, 2 Mart 2016. 16 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Temmuz 2016.
- ^ "Livaneli Besteleri". www.livaneli.gen.tr. 17 Mayıs 2024. 11 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mayıs 2024.
- ^ "Ülkü Tamer Kimdir? - En Sevilen ve En Çok Satan Kitapları - Bkmkitap". www.bkmkitap.com. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2025.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- [1]8 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Köşe Yazılarından Örnekler
| Otorite kontrolü |
|
|---|
- 1937 doğumlular
- Türk çocuk kitabı yazarları
- Robert Lisesinde öğrenim görenler
- Gaziantep ili doğumlu sanatçılar
- 2018'de ölenler
- Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü sahipleri
- Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü sahipleri
- Bodrum'da ölenler
- İkinci Yeni şairleri
- 20. yüzyıl Türk şairleri
- 21. yüzyıl Türk şairleri
- İngilizceden Türkçeye çeviri yapanlar
- Gaziantep ili doğumlu çevirmenler
- Yunus Nadi Ödülü sahipleri
- Yeditepe Şiir Armağanı
- Bodrum'da defnedilenler
- 20. yüzyıl Türk çevirmenleri
- 21. yüzyıl Türk çevirmenleri