Yolağzı, Posof
| Yolağzı | |
|---|---|
 | |
 Ardahan'ın konumu | |
  Yolağzı Yolağzı'nın Ardahan'daki konumu | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Ardahan |
| İlçe | Posof |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[3] İhtiyar heyeti[3] |
| Rakım | 1648 m |
| Nüfus (2022) | |
| • Toplam | 78 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0478 |
| İl plaka kodu | 75 |
| Posta kodu | 75800 |
Yolağzı, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Yolağzı köyünün eski adı Tzitelsatibi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Tzitelsatibi (წითელსათიბი), kızıl anlamındaki “tziteli” (წითელი) ile biçilecek çayır anlamındaki “satibi” (სათიბი) kelimelerinden oluşur.[4][5] Bu yer adı “Kızıl Çayırlık” şeklinde çevrilebilir. Köyün adı 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Zitel Satib (زتیل صاتب) olarak kaydedilmiştir.[6] Bu yer adı zaman içinde Tzinsatibi'ye (წინსათიბი) dönüşmüştür. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde köyün adı "Zinsatib" (زینسەتیب) olarak geçer.[7] "Tzinsatibi" ise, "ön çayır" anlamına gelir.[8]
Tzitelsatibi köyünün bulunduğu tarihî Samtshe bölgesi, bir kısmı hariç bugün de Gürcistan sınırları içindedir. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1578 yılında tamamen ele geçirmiştir.
Tzitelsatibi köyü, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Zitelsatib (زتیل صاتب) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Söz konusu defterde Tzitelsatibi köyünün Çorçevani köyünün yakınında olduğu belirtilmiştir. Bu sırada köy boş olarak kaydedilmiş, bununla birlikte 2.000 akçe vergi öngörülmüştür.[9][10] Tzitelsatibi, zaman içinde yeniden meskun hale gelmiş olmalı ki, burada 1834 yılında 4 hane, 1878 yılında da 6 hane tespit edilmiştir.[9]
Tzitelsatibi, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Tsinsatib (Цинсатиб) şeklinde kaydettiği yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasına bağlı Digur nahiyesinin 21 köyünden biriydi. Nüfusu, 31'i erkek ve 27'si kadın olmak üzere, 9 hanede yaşayan 58 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.[11] Köyün nüfusu 1896'da 79 kişiye, 1906'da da 102 kişiye yükselmişti.[12]
Tzitelsatibi, Rus hakimiyetinin sona ermesinden sonra, bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 1921 yılında, Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı işgali sırasında, Ankara Hükümeti'nin verdiği ültimatom üzerine Gürcüler Ardahan ve Artvin bölgelerinden çekildi. 16 Mart 1921'de, Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Tzinsatibi köyü Türkiye'ye bırakıldı.[13]
Tzitelsatibi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Zinsatib" adıyla, Kars vilayetinin Poshof kazasının merkez nahiyesine bağlıydı.[7] 1935 genel nüfus sayımıdan aynı idari konuma sahipti ve "Sinsatip" olarak kaydedilmiş olan köyde 208 kişi yaşıyordu.[14] Tzinsatibi, Zinsatib ve Sinsatip olarak yazılan köyün adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yolağzı olarak değiştirilmiştir.[15] 1965 genel nüfus sayımında Yolağzı köyünde 375 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 53 kişi okuma yazma biliyordu.[16]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Yolağzı köyü, Ardahan il merkezine 96 km, Posof ilçe merkezine 15 km uzaklıktadır.[17]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 78[2] |
| 2021 | 76[2] |
| 2020 | 79[2] |
| 2019 | 83[2] |
| 2018 | 88[2] |
| 2017 | 93[2] |
| 2016 | 92[2] |
| 2015 | 96[2] |
| 2014 | 101[2] |
| 2013 | 111[2] |
| 2012 | 122[2] |
| 2011 | 121[2] |
| 2010 | 137[2] |
| 2009 | 134[2] |
| 2008 | 138[2] |
| 2007 | 143[2] |
| 2000 | 169[17] |
| 1990 | 253[18] |
| 1985 | 293[19] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Yolagzi, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 16 Mayıs 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q "Ardahan Posof Yolağzı Köy Nüfusu". Nufusune.com. 17 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020.
- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ "წითელი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt 19 Mayıs 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 0-9535878-3-5
- ^ "სათიბი" - A Comprehensive Georgian-English Dictionary, Londra, 2006, 2 cilt ISBN 0-9535878-3-5
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (Osmanlıca ve Gürcüce), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; III. cilt (1958), s. 450". 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2021.
- ^ a b Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 761.
- ^ ""სათიბი" (çayır), Gürcüce Sözlük". 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2021.
- ^ a b "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 450". 27 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი : თარგმანი : წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 311". 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 379". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Kasım 2024.
- ^ Candan Badem, Çarlık Yönetiminde Kars, Ardahan, Artvin, İstanbul, 2018, s. 114, ISBN 9786052100271.
- ^ Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1934, 3 cilt; 2. cilt, s. 41.
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı, İstanbul, 1937, s. 333" (PDF). 16 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 8 Temmuz 2021.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 752". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2021.
- ^ "1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 361" (PDF). 18 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 10 Haziran 2025.
- ^ a b "Yolağzı Köyü". YerelNet.org.tr. 3 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.