Tsirekaantubani
Tsirekaantubani (Gürcüce: ცირეკაანთუბანი), tarihi Samtshe bölgesinde, günümüzde Ardahan ilinin Posof ilçesinde ortadan kalkmış bir köydür.[1]
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Gürcüce bir yer adı olan Tsirekaantubani (ცირეკაანთუბანი), 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) Sirekatuban (سیرە كتوبان) şeklinde geçer.[1][2] Bu yer adı, Gürcüce bir aile adı olan Tsirekidze'den (ცირეკიძე) türemiş olmalıdır. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde birinci sıradaki hane reisi Ağdgomel Tsirekidze (აღდგომელ ცირეკიძე) adıyla kaydedilmiştir.[3]
Tsirekaantubani köyünün bulunduğu Samtshe bölgesi, tarihsel Gürcistan'ın bir parçasıdır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1578 yılında Gürcülerden tamamen ele geçirmiştir.
Tsirekaantubani köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 9 Hristiyan haneden oluşuyor ve hane reisleri ile babaları Ağdgomel, Gubela, Revaza, Mososa, Gabriel, Obala gibi isimler taşıyordu. Tsirekaantubani'de buğday, arpa, çavdar ve keten tohumu tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu. Köyde bir adet su değirmeni bulunuyordu. Tsirekaantubani'nin mezrası Tavtziteli (თავწითელი) adını taşıyordu ve Osmanlıca Tavzitel (تاوزتل) şeklinde yazılmıştı.[1][3]
Tsirekaantubani köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde aynı idari konu şahip olarak kaydedilmiştir. Hicri 1129 (1716/1717) tarihinde köyün hasılası 4.000 akçe idi ve burası Derviş Mehmed adında birine tahsis edilmişti.[2]
Tsirekaantubani köyü sonraki kayıtlarda yer almamıştır. Osmanlı mufassal defterini yayımlayan Gürcü Türkolog Sergi Cikia bu yerleşimin yerinin kesin tespitinin mümkün olmadığını, ancak bu yerleşimin Poma, Çilvana ve Varhana köylerinin çevresinde bulunduğunu yazmıştır. Cikia'nın verdiği bilgiye göre Tsirekaantubani Rusça arşiv belgelerinde Siriketuban (Сирикетубань) ve Soroketuban (Сорокетубан) şeklinde geçer. Bununla birlikte Rusça adının 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde Poshov kazasında geçmemiş olması, Tsirekaantubani köyünün daha önce köy olmaktan çıktığını göstermektedir.[1][4]
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ a b c d "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 434". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2025.
- ^ a b "Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი : 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 392". 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2025.
- ^ a b "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: თარგმანი: წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 295". 17 Nisan 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2025.
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 348-402". 29 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Haziran 2025.