Gümüşkavak, Posof
| Gümüşkavak | |
|---|---|
 | |
 Ardahan'ın konumu | |
  Gümüşkavak Gümüşkavak'ın Ardahan'daki konumu | |
| Ülke |  Türkiye |
| İl | Ardahan |
| İlçe | Posof |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Yönetici | Muhtar[3] İhtiyar heyeti[3] |
| Rakım | 1550 m |
| Nüfus (2022) | |
| • Toplam | 43 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0478 |
| İl plaka kodu | 75 |
| Posta kodu | 75800 |
Gümüşkavak, Ardahan ilinin Posof ilçesine bağlı bir köydür.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]Gümüşkavak köyünün eski adı Zeindari'dir. Zeindari (ზეინდარი), Gürcistan'da bugün de var olan bir yer adıdır.[4] Bu yer adı Türkçeye Zeyindar şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde de Zeyindar (زیندار) biçiminde geçer.[5] Zeindari adı daha sonra Türkçede Zindar'a dönüşmüştür.[6]
Zeindari köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan tarihsel Samtshe bölgesinin Türkiye'de kalan kısmında yer alır.[7] Nitekim Osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içindeki kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.[8]
Zeindari köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde Poshov livasının Güney nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 11 Hristiyan haneden oluşuyordu. İspenç vergisi vermekle yükümlü erkekler İoseb, Gogiça, Enuka, Eliazar, İasa, Maharebel, Elia, Basila gibi Gürcü adları taşıyordu. Köyde buğday, arpa, çavdar ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.[9][10]
Zeindari köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de Zeyindar (زیندار) olarak geçer. Hicri 1126 (1714/1715) tarihinde aynı idarî konuma sahip olan köyün hasılası 5.000 akçe idi ve burası Ali vadında birine tahsis edilmişti.[11]
Zeindari köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde Zeindara (Зеиндара) adıyla kaydedilmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasının Sakire nahiyesinin 12 köyünden biriydi. Nüfusu, 61'i erkek ve 47'si kadın olmak üzere, 11 hanede yaşayan 108 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak yazılmıştır.[12]
Zeindari, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sürerken Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Zeindara Türkiye'ye bırakıldı.[13]
Zeindari, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Zeyindar (زیندار) olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Zindar, Kars vilayetinin Poshof kazasının Cilvana nahiyesine bağlıydı.[14] Köy 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 373 kişiden oluşuyordu.[15] Zindar veya Zeindara Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Gümüşkavak olarak değiştirilmiştir.[16] 1965 genel nüfus sayımında Çayırçimen köyünün nüfusu 515 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 200 kişi okuma yazma biliyordu.[6]
Gümüşkavak köyünde köyün Hristiyanlık döneminden kalma bir kilisenin kalıntısı bulunmaktadır. Zeindari Kilisesi, köyün 700 metre batısında, tek nefli bir yapıdır. Kilisenin çevresinde başka yapıların temelleri tespit edilmiştir.[17]
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]Köy, Ardahan il merkezine 88 km, Posof ilçe merkezine 7 km uzaklıktadır.[18]
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]| Yıllara göre köy nüfus verileri | |
|---|---|
| 2022 | 43[2] |
| 2021 | 47[2] |
| 2020 | 50[2] |
| 2019 | 50[2] |
| 2018 | 48[2] |
| 2017 | 49[2] |
| 2016 | 47[2] |
| 2015 | 53[2] |
| 2014 | 54[2] |
| 2013 | 63[2] |
| 2012 | 68[2] |
| 2011 | 71[2] |
| 2010 | 71[2] |
| 2009 | 77[2] |
| 2008 | 82[2] |
| 2007 | 74[2] |
| 2000 | 116[18] |
| 1990 | 260[19] |
| 1985 | 387[20] |
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ "Gumuskavak, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 6 Aralık 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020.
- ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q "Ardahan Posof Gümüşkavak Köy Nüfusu". Nufusune.com. 17 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020.
- ^ a b "5393 sayılı Belediye Kanunu" (PDF). mevzuat.gov.tr. 3 Temmuz 2005. s. 3. 1 Haziran 2024 tarihinde kaynağından (pdf) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Eylül 2024.
Madde 9- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
- ^ "Zeindari" - Vikimapia
- ^ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 449". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2024.
- ^ a b 1965 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1968, s. 361.
- ^ 2014 Yılı Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2015, s. 184. 11 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-0-7362-5
- ^ 2012-2013 Yılları Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2012-2013 წლების საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2019, s. 10 ISBN 978-9941-9639-0-2.
- ^ Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 449.
- ^ Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: თარგმანი : წიგნი II), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1941-1958, 3 cilt; II. cilt (1941), s. 309.
- ^ Defter-i Caba-i Eyalet-i Çıldır 1694-1732 (ჩილდირის ვილაიეთის ჯაბა დავთარი: 1694-1732 წწ.), (Yayıma hazırlayan) Tsisana Abuladze, Tiflis, 1979, Sıra no: 354
- ^ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Kars oblastı" - 386". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2024.
- ^ "Mustafa Kemal Atatürk, Nutuk, İstanbul, 1969, 3 Cilt, 2. cilt s. 489". 8 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Nisan 2022.
- ^ Son Teşkilat-i Mülkiyede Köylerimizin Adları (Osmanlıca), İstanbul, 1928, s. 762.
- ^ 1940 Genel Nüfus Sayımı, Ankara, 1946, s. 355.
- ^ "Köylerimiz, (Yayımlayan) İçişleri Bakanlığı, Ankara, 1968, s. 788". 23 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2021.
- ^ 2012-2013 Yılları Tao-Klarceti Tarihi Eserleri Araştırma Gezisi Sonuçları (ტაო–კლარჯეთის ძეგლების 2012-2013 წლების საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშები), Tiflis, 2019, s. 10 17 Ağustos 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-9639-0-2.
- ^ a b "Gümüşkavak Köyü". YerelNet.org.tr. 3 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Nisan 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1991). "1990 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 19 Şubat 2020.
- ^ Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü (1986). "1985 Genel Nüfus Sayımı İdari Bölünüş" (PDF). sehirhafizasi.sakarya.edu.tr. 19 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 18 Şubat 2020.