Soğdya Kayası Kuşatması
| Soğdya Kayası Kuşatması | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Büyük İskender'in seferleri | |||||||||
40°24′N 69°24′E / 40.4°K 69.4°D
| |||||||||
| Taraflar | |||||||||
 MakedonyaKorinthos Birliği | Soğdya | ||||||||
| Komutanlar ve liderler | |||||||||
| Büyük İskender | Arimazis | ||||||||
| Güçler | |||||||||
| 300 | bilinmiyor | ||||||||
| Kayıplar | |||||||||
| 30 | muhtemelen hiç kayıp yok | ||||||||
Soğdya Kayası veya Ariamazes Kayası, Baktriya'nın kuzeyinde, Soğdya'da (Semerkant yakınlarında) bulunan ve Arimazes tarafından yönetilen bir kale olup, Büyük İskender'in kuvvetleri tarafından MÖ 327'nin ilk baharında, Ahameniş İmparatorluğu'nun fethinin bir parçası olarak ele geçirilmiştir.[a][2][1]
Arka plan
[değiştir | kaynağı değiştir]Baktriyalı Oksiyartis, karısı ile kızlarını, kalenin zaptedilemez olduğu ve uzun bir kuşatma için gerekli erzakın sağlandığı düşünülerek sığınmaları için kaleye göndermişti; kızlarından birisi Roksana'ydı.[2][1]
İskender, teslim olmalarını istediğinde, savunmacılar talebi reddetti ve şehri ele geçirmek için "kanatlı adamlara" ihtiyaç duyacağını söylediler.[2]
Kuşatma
[değiştir | kaynağı değiştir]İskender, kalenin altındaki uçurumlara tırmanabilirlerse ödüllendireceği gönüllüler istedi. Önceki kuşatmalardan kaya tırmanışında deneyim kazanmış yaklaşık 300 adam vardı. Çadır kazıkları ve sağlam keten ipler kullanarak, geceleyin uçuruma tırmandılar ve çıkış sırasında yaklaşık 30'unu kaybettiler. İskender'in emri doğrultusunda, aşağıdaki birliklere keten parçaları sallayarak başarılarını bildirdiler ve İskender, savunuculara yukarı bakarlarsa kanatlı adamlarını bulduğunu göreceklerini söylemek için bir haberci gönderdi. Savunucular bu durum karşısında o kadar şaşırıp moralleri bozuldu ki, dağlılardan yüz kat fazla olmalarına ve İskender'in ana kuvvetlerinin zirveye ulaşmasının hâlâ bir yolu olmamasına rağmen teslim oldular. Savunucular Kaya'nın zaptedilemez olduğunu düşünmüşlerdi ve İskender tek bir cesur hamleyle onlara ne kadar yanıldıklarını gösterdi. Düşmanın hızlı teslim olması, İskender'in psikolojik savaşı akıllıca kullandığını doğruladı.[2][1]
Sonrası
[değiştir | kaynağı değiştir]İskender'in Roksana'ya ilk görüşte aşık olduğu söylenir.[1] Makedonyalılar Roksana'nın "Asya'da gördükleri en güzel kadın olduğunu, tek istisnanın Darius'un karısı olduğunu" iddia ettiler.[2]
Soğdya Kayası'ndan sonra İskender, Chorienes Kayası olarak bilinen, zaptedilemez olduğu varsayılan başka bir kayalık kalenin bulunduğu Parsetakene'ye doğru ilerledi,[3] ancak bu kale İskender'e rakip olamadı ve kısa süre sonra ele geçirildi.[4][5] İskender oradan Baktra'ya gitti ve Parsetakene'nin pasifleştirilmesini tamamlamak üzere Makedonya ordusunun bir bölümü ile beraber Krateros'u gönderdi. İskender, Baktra'da kaldı ve Hindukuş'u geçerek Hindistan'a yapacağı sefer için hazırlık yaptı. Baktra'dayken Roksana ile evlendi.[3]
Tarih yazımı
[değiştir | kaynağı değiştir]Soğdya Kayası kuşatmasının hikâyesi birçok tarih kitabında anlatılır, ancak bu hikâye, Yunan tarihçi Arrianus'un Anabasis Alexandri adlı eserinde (bölüm 4.18.4-19.6) bulunan yazıma dayanır.[2] Ancak P. J. Rhodes, "[olayların] bu versiyonu çok boş bir 328 ve çok dolu bir erken 327 ortaya koyuyor, bu yüzden muhtemelen alternatif geleneği tercih etmeliyiz. Bu ikinci gelenekte, Soğdya Kayası ve Chorienes Kayası yerine, 328 yazında Arimazes Kayası ve Sisimithres Kayası'na karşı aynı taktikler kullanılmıştır" diye belirtir.[6]
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ^ Soğdya Kayası, kuzey yarımkürede yer aldığına göre MÖ 327 yılının ilk çeyreğine tarihlenmektedir.
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- Özel
- ^ a b c d e Horn & Spencer 2012, s. 40.
- ^ a b c d e f Arrian 1958, section 4.18.4-19.6.
- ^ a b Grote 1856, s. 289, 290.
- ^ Arrian 1893, Section 21: Capture of the Rock of Chorienes.
- ^ Savill 1990, ss. 91, 92.
- ^ Rhodes 2011, s. 257.
- Genel
- Arrian (1958), "section 4.18.4-19.6", Anabasis, Sélincourt, Aubrey de tarafından çevrildi, 4 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi26 Mart 2020
- Arrian (1893), "Section 21: Capture of the Rock of Chorienes", Anabasis, 4b, Chinnock, E.J tarafından çevrildi
- Grote, George (1856), A history of Greece, 12, John Murray, ss. 289, 290
- Horn, LT Bernd; Spencer, Emily, (Ed.) (2012), No Easy Task: Fighting in Afghanistan, Dundurn Press Ltd, s. 40, ISBN 9781459701649
- Rhodes, P. J. (2011), A History of the Classical Greek World: 478 – 323 BC, 2, 11, John Wiley & Sons, s. 257, ISBN 9781444358582
- Savill, Agnes (1990), "Chapter VI: The Rocks to the Hydaspes, Winter 328 to May 326 B.C.", Alexander the Great and His Time, 2, reprint, illustrated, Barnes & Noble Publishing, ss. 90, 93, ISBN 9780880295918