Kuşların evrimi - Vikipedi
İçeriğe atla
Ana menü
Gezinti
  • Anasayfa
  • Hakkımızda
  • İçindekiler
  • Rastgele madde
  • Seçkin içerik
  • Yakınımdakiler
Katılım
  • Deneme tahtası
  • Köy çeşmesi
  • Son değişiklikler
  • Dosya yükle
  • Topluluk portalı
  • Wikimedia dükkânı
  • Yardım
  • Özel sayfalar
Vikipedi Özgür Ansiklopedi
Ara
  • Bağış yapın
  • Hesap oluştur
  • Oturum aç
  • Bağış yapın
  • Hesap oluştur
  • Oturum aç

İçindekiler

  • Giriş
  • 1 Sistematik
    • 1.1 Kuşların theropoda içerisindeki konumu
  • 2 Notlar
  • 3 Kaynakça
  • 4 Konuyla ilgili yayınlar

Kuşların evrimi

  • العربية
  • Català
  • Čeština
  • English
  • Español
  • فارسی
  • Français
  • Galego
  • עברית
  • Magyar
  • İtaliano
  • 한국어
  • Norsk nynorsk
  • Polski
  • Português
  • Русский
  • Slovenščina
  • Српски / srpski
  • 中文
Bağlantıları değiştir
  • Madde
  • Tartışma
  • Oku
  • Değiştir
  • Kaynağı değiştir
  • Geçmişi gör
Araçlar
Eylemler
  • Oku
  • Değiştir
  • Kaynağı değiştir
  • Geçmişi gör
Genel
  • Sayfaya bağlantılar
  • İlgili değişiklikler
  • Kalıcı bağlantı
  • Sayfa bilgisi
  • Bu sayfayı kaynak göster
  • Kısaltılmış URL'yi al
  • Karekodu indir
Yazdır/dışa aktar
  • Bir kitap oluştur
  • PDF olarak indir
  • Basılmaya uygun görünüm
Diğer projelerde
  • Wikimedia Commons
  • Vikiveri ögesi
Görünüm
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Kuşların akrabalık ilişkilerini gösteren dinozor kladogramı ve tüylerin evrimi

Kuşların evrimi, Jura döneminde başlamış, en eski kuşlar Paraves adlı bir teropod dinozor kladından evrimleşmiştir.[1] Kuşlar, biyolojik olarak Aves sınıfında yer alır. Yaklaşık 150 yıl önce, Geç Jura dönemine yaşamış theropod cinsi dinozor Archaeopteryx lithographica, uzun bir süre en eski kuş olarak kabul edilmiştir. Modern soy bilimciler, kuşları bir dinozor kladı olan Theropoda'ya dahil etmiştir. Yaygın kanıya göre, Aves ve yakın akrabası olan Timsahlar takımı, Archosauria (arkozor) olarak bilinen bir "sürüngen" kladının yaşayan tek üyeleridir. 66 milyon yıl önce yaşanan Kretase-Tersiyer yok oluşundan dört farklı kuş soyu hayatta kaldı ve deve kuşlarına ve akrabalarına (Paleognathae), ördeklere ve akrabalarına (Anseriformes), uçamayan kümes hayvanlarına (Galliformes) ve "modern kuşlara" (Neoaves) hayat verdi.

Filogenetik olarak Aves, genellikle belirli bir modern kuş türünün (ev serçesi, Passer domesticus gibi) ve Archæopteryx'in en son ortak atalarının soyundan gelenler[2] veya Neornithes'e daha yakın olan bazı tarih öncesi türlerin soyundan gelenler olarak tanımlanır.[3] Bir başka sınıflandırma olan Avialae daha büyük bir grubu içine alır. Şu anda dinozorlar, Archæopteryx ve modern kuşlar arasındaki ilişki halen tartışılmaktadır.

Sistematik

[değiştir | kaynağı değiştir]

Kuşların theropoda içerisindeki konumu

[değiştir | kaynağı değiştir]

Maniraptora'nın[a] theropoda içerisindeki konumu:[5][6]

Theropoda
 

bazal teropodlar (†Tawa, †Coelophysis...)

 
Neotheropoda
 

†Dilophosauridae

 
Averostra
 

†Ceratosauria

 
Tetanurae
 

†Monolophosaurus

 
 
 

†Megalosauroidea

 
Avetheropoda
 

†Carnosauria

 
Coelurosauria
 

bazal coelurosaurlar (†Gasosaurus...)

 
Tyrannoraptora
 

†Tyrannosauroidea

 
Maniraptoromorpha
 

†Compsognathoidea

 
Maniraptoriformes
 

†Ornithomimosauria

 
 

Maniraptora (kuşları içerir)

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Maniraptora kladogramında kuşların (avialae) yeri:[7]

Maniraptora
 

†Alvarezsauria

 
unnamed
 

†Therizinosauria

 
Pennaraptora
 

†Oviraptorosauria

 
Paraves
 

†Scansoriopterygidae

 
 
 

†Eosinopteryx

 
Eumaniraptora
 

†Aurornis

 
 

†Jinfengopteryx

 
 

†Dromaeosauridae

 
 

†Troodontidae

 
 

Avialae (bazal kuşlar ve günümüz kuşlarını içerir)

 
 
 
 
 
 
 

Notlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Kuşları içeren Paraves kladını ve Therizinosauria, Oviraptorosauria gibi kuş benzeri dinozorları içeren teropod kladı.[4]

Kaynakça

[değiştir | kaynağı değiştir]
  1. ^ Wilford (28 Mart 2016). "'Dinosaurs Among Us' Retraces an Evolutionary Path". The New York Times. 29 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2016. 
  2. ^ "Bird Origins". Encyclopedia of Dinosaurs. San Diego: Academic Press. 1997. ss. 41-96. 
  3. ^ "Saurischian Monophyly and the origin of birds". The Origin of Birds and the Evolution of Flight. Mem. California Acad. Sci 8. 1986. ss. 1-55. 
  4. ^ Phil Senter, Rinchen Barsbold, Brooks B. Britt, David A. Burnham: Systematics and evolution of Dromaeosauridae (Dinosauria, Theropoda). In: Bulletin of Gunma Museum of Natural History. Bd. 8, 2004 s.1-20
  5. ^ "Dinosaur Classification – Historical Geology" (İngilizce). 19 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2021. 
  6. ^ Hendrickx, C., Hartman, S.A., & Mateus, O. (2015). An Overview of Non- Avian Theropod Discoveries and Classification 22 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. PalArch’s Journal of Vertebrate Palaeontology, 12(1): 1-73.
  7. ^ Cau, Andrea; Brougham, Tom; Naish, Darren (2015). "The phylogenetic affinities of the bizarre Late Cretaceous Romanian theropod Balaur bondoc(Dinosauria, Maniraptora): Dromaeosaurid or flightless bird?". PeerJ. 3: e1032. doi:10.7717/peerj.1032. PMC 4476167 Özgürce erişilebilir. PMID 26157616. 

Konuyla ilgili yayınlar

[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Jarvis, Eric D., et al. "Whole-genome analyses resolve early branches in the tree of life of modern birds." Science 346. December 12, 2014, pp. 1320-1331.
  • N. Adam Smith, Luis M. Chiappe, Julia A. Clarke, Scott V. Edwards, Sterling J. Nesbitt, Mark A. Norell, Thomas A. Stidham, Alan Turner, Marcel van Tuinen, Jakob Vinther, and Xing Xu (2015). "Rhetoric vs. reality: A commentary on Bird Origins Anew by A. Feduccia". Auk. 132 (2): 467-480. doi:10.1642/AUK-14-203.1. hdl:2152/43319 Özgürce erişilebilir. 
  • Xing Xu; Zhonghe Zhou; Robert Dudley; Susan Mackem; Cheng-Ming Chuong; Gregory M. Erickson; David J. Varricchio (12 Aralık 2014). "An integrative approach to understanding bird origins". Science. 346 (6215): 1253293. doi:10.1126/science.1253293. PMID 25504729. 11 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi31 Aralık 2020. 
Wikimedia Commons'ta
Aves fossils
ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
  • g
  • t
  • d
Kuşlar (Sınıf: Aves)
Anatomi
Kuşların anatomisi  · Kuşların uçuşu  · Yumurtalar  · Tüyler  · Tüy örtüsü  · Gaga  · Kuşlarda görüş  · Kuşların ayak parmakları  · Üropigial bez
Davranış
Kuş sesi  · Kuşlarda zeka  · Kuş göçü  · Kuşlarda cinsel seçilim  · Kuşların çiftleşmesi  · Deniz kuşlarında üremesi  · Kuluçka  · Kuluçka paraziti  · Kuş yuvası  · Melezler
Evrim
Kuşların kökeni  · Hava uçuşunun kökeni  · Kuşların evrimi  · Darwin ispinozları  · Deniz kuşu
Fosil kuşlar
Archaeopteryx  · Ichthyornis  · Enantiornithes  · Hesperornithes
İnsan–kuş
etkileşimi
Kuşların yüzüklenmesi  · Ornitoloji  · Kuş koleksiyonu  · Kuş bakımı  · Kuş besiciliği  · Kuşların korunumu  · Kuş kültürü  · Su kuşu avcılığı  · Horoz dövüşü  · Güvercin yarışı  · Doğancılık  · Sülüncülük  · Ooloji  · Ornitomansi
Listeler
Kuşlar listesi  · Türler  · Kuş nüfusu listesi  · Yörelere göre kuş listesi  · Soyu tükenmiş kuşlar listesi  · Tarih öncesi kuşlar  · Sibley–Ahlquist taksonomisi  · Hayali kuşlar listesi
  • Kategori
  • g
  • t
  • d
Evrimsel biyoloji
  • Giriş
  • Ana hatlar
  • Evrimsel tarih kronolojisi
  • Yaşamın evrimsel tarihi
  • Dizin
Evrim
  • Abiyogenez
  • Adaptasyon
  • Adaptif radyasyon
  • Diğerkâmlık
    • Hile yapmak
    • Karşılıklı
  • Baldwin etkisi
  • Kladistik
  • Birlikte evrim
    • Mutualizm
  • Ortak ata
  • Yakınsak evrim
  • Iraksak evrim
  • Yeryüzündeki ilk yaşam
  • Evrimin kanıtları
  • Evrimsel silahlanma yarışı
  • Evrimsel baskı
  • Eksaptasyon
  • Soy tükenmesi
    • Yok oluş
  • Homoloji
  • Son evrensel ortak ata
  • Makro evrim
  • Mikro evrim
  • Uyumsuzluk
  • Adaptif olmayan radyasyon
  • Panspermia
  • Paralel evrim
  • Sinyalizasyon teorisi
    • Handikap ilkesi
  • Türleşme
    • Tür
    • Tür kompleksi
    • Türler sorunu
  • Taksonomi
  • Seçilim birimleri
    • Gen merkezli evrim görüşü
  • Varoluş mücadelesi
Popülasyon
genetiği
  • Yapay seçilim
  • Biyoçeşitlilik
  • Evrimsel olarak istikrarlı strateji
  • Fisher prensibi
  • Uyum başarısı
    • Kapsayıcı
  • Gen akışı
  • Genetik sürüklenme
  • Akraba seçilimi
    • Ebeveyn yatırımı
    • Ebeveyn-yavru çatışması
  • Mutasyon
  • Popülasyon
  • Doğal seçilim
  • Eşeysel dimorfizm
  • Cinsel seçilim
    • Eş seçimi
  • Sosyal seçilim
  • Trivers-Willard hipotezi
  • Varyasyon
Gelişim
  • Kanalizasyon
  • Evrimsel gelişim biyolojisi
  • Genetik asimilasyon
  • İnversiyon
  • Modülerlik
  • Fenotipik plastisite
Taksonlara
göre evrim
  • Bakteriler
  • Kuşlar
    • köken
  • Brachiopodalar
  • Yumuşakçalar
    • Kafadan bacaklılar
  • Dinozorlar
  • Balıklar
  • Mantarlar
  • Böcekler
    • Kelebekler
  • Memeliler
    • kediler
    • köpekgiller
      • kurtlar
      • köpekler
    • sırtlangiller
    • yunuslar ve balinalar
    • atlar
    • kangurugiller
    • primatlar
      • insanlar
      • lemurlar
    • deniz inekleri
  • Bitkiler
    • tozlayıcı aracılı
  • Sürüngenler
  • Örümcekler
  • Dört üyeliler
  • Virüsler
Organlara
göre evrim
  • Hücreler
  • DNA
  • Kamçı
  • Ökaryotlar
    • simbiyogenez
    • kromozom
    • endomembran sistemi
    • mitokondri
    • çekirdek
    • plastitler
  • Hayvanlarda
    • göz
    • kıl
    • kulak kemikleri
    • sinir sistemleri
    • beyin
Sürece
göre evrim
  • Yaşlanma
    • ölüm
    • programlanmış hücre ölümü
  • Kuşların uçuşu
  • Biyolojik karmaşıklık
  • Karşılıklı yardımlaşma
  • Renkli görme
    • primatlarda
  • Duygular
  • Empati
  • Etik
  • Gerçek sosyal yaşam
  • Bağışıklık sistemi
  • Metabolizma
  • Tek eşlilik
  • Ahlak
  • Mozaik evrim
  • Çok hücrelilik
  • Eşeyli üreme
    • Gamet farklılaşması/cinsiyetler
    • Yaşam döngüleri/nükleer evreler
    • Çiftleşme tipleri
    • Mayoz
    • Biyolojik cinsiyet belirleme
  • Yılan zehri
Tempo ve biçimler
  • Tedricilik/Sıçramalı evrim/Sıçramacılık
  • Mikromutasyon/Makromutasyon
  • Üniformitaryanizm/Katastrofizm
Türleşme
  • Allopatrik
  • Anagenez
  • Katagenez
  • Kladogenez
  • Ortak türleşme
  • Ekolojik
  • Hibrit
  • Ekolojik olmayan
  • Parapatrik
  • Peripatrik
  • Takviye
  • Simpatrik
Tarih
  • Rönesans ve Aydınlanma Çağı
  • Türlerin transmutasyonu
  • David Hume
    • Tabiî Din Üzerine Diyaloglar
  • Charles Darwin
    • Türlerin Kökeni
  • Paleontoloji tarihi
  • Geçiş fosili
  • Karışmalı kalıtım
  • Mendel genetiği
  • Darwinizmin tutulması
  • Modern evrimsel sentez
  • Moleküler evrimin tarihçesi
  • Genişletilmiş evrimsel sentez
Felsefe
  • Darwinizm
  • Alternatifler
    • Katastrofizm
    • Lamarkizm
    • Ortogenez
    • Mutasyonizm
    • Sıçramacılık
    • Yapısalcılık
      • Spandrel
    • Teistik
    • Vitalizm
  • Biyolojide teleoloji
Alakalı
  • Biyocoğrafya
  • Ekolojik genetik
  • Grup seçilimi
    • Kültürel evrim
    • Kültürel grup seçimi
    • İkili kalıtım teorisi
  • Hologenom evrimi teorisi
  • Kayıp kalıtım problemi
  • Moleküler evrim
  • Astrobiyoloji
  • Filogenetik
    • Ağaç
  • Polimorfizm
  • Eobiont
  • Sistematik
  • Transgenerasyonel epigenetik kalıtım
  • Kategori Kategori
  • Commons sayfası Commons
  • VikiProje Vikiproje
Otorite kontrolü Bunu Vikiveri'de düzenleyin
  • LCCN: sh85014316
  • NLI: 987007282392005171
Taslak simgesiEvrim ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
Taslak simgesiKuşlar ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.
"https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Kuşların_evrimi&oldid=32893190" sayfasından alınmıştır
Kategoriler:
  • Evrim taslakları
  • Kuş taslakları
  • Jura devri olayları
  • Mezozoik zaman kuşları
Gizli kategoriler:
  • Webarşiv şablonu wayback bağlantıları
  • Commons kategori bağlantısı Vikiveri'de tanımlı olan sayfalar
  • Commons kategori bağlantısı Vikiveri'de tanımlı olan ve P373 kullanılan sayfalar
  • LCCN tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
  • NLI tanımlayıcısı olan Vikipedi maddeleri
  • Tüm taslak maddeler
  • Sayfa en son 16.39, 24 Mayıs 2024 tarihinde değiştirildi.
  • Metin Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş Lisansı altındadır ve ek koşullar uygulanabilir. Bu siteyi kullanarak Kullanım Şartlarını ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursunuz.
    Vikipedi® (ve Wikipedia®) kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Wikimedia Foundation, Inc. tescilli markasıdır.
  • Gizlilik politikası
  • Vikipedi hakkında
  • Sorumluluk reddi
  • Davranış Kuralları
  • Geliştiriciler
  • İstatistikler
  • Çerez politikası
  • Mobil görünüm
  • Wikimedia Foundation
  • Powered by MediaWiki
Kuşların evrimi
Konu ekle